Επιστήμονες ξεκλείδωσαν το αίνιγμα του Μηχανισμού των Αντικυθήρων

Επιστήμονες ξεκλείδωσαν το αίνιγμα του Μηχανισμού των Αντικυθήρων

 

Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων είναι μία πολύπλοκη κατασκευή, φτιαγμένη από χαλκό, τοποθετημένη μέσα σε ξύλινο πλαίσιο, που προβληματίζει και συναρπάζει τους ιστορικούς της επιστήμης και της τεχνολογίας, από την ανακάλυψή του λίγο πριν από το Πάσχα του 1900. Βρέθηκε σε βάθος 60 μέτρων από σφουγγαράδες σ’ ένα ναυάγιο κοντά στα Αντικύθηρα, μαζί με αγάλματα, όπως ο γνωστός «Έφηβος». Αποτελούσαν πολύτιμα αντικείμενα, που μετέφερε ρωμαϊκό πλοίο από τη Ρόδο στη Ρώμη επί εποχής Ιούλιου Καίσαρα στα μέσα του 1ου αιώνα π.Χ.

 

Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων θεωρείται ένα από τα πρώτα υπολογιστικά συστήματα. Είναι ένας ωρολογιακός μηχανισμός με δεκάδες οδοντωτούς τροχούς μεγάλης ακριβείας, που περιστρέφονται γύρω από πολλούς άξονες, όπως στα μηχανικά ρολόγια. Η πιο αποδεκτή θεωρία σχετικά με τη λειτουργία του υποστηρίζει ότι ήταν ένας αναλογικός υπολογιστής, σχεδιασμένος να υπολογίζει τις κινήσεις των ουράνιων σωμάτων. Μπορούσε να εμφανίσει τις εκλείψεις ηλίου και σελήνης βασιζόμενος στον βαβυλωνιακό κύκλο του Σάρου. Τα καντράν του απεικόνιζαν επίσης τουλάχιστον δύο ημερολόγια, ένα ελληνικό βασισμένο στον Μετωνικό κύκλο και ένα αιγυπτιακό, που ήταν και το κοινό «επιστημονικό» ημερολόγιο της ελληνιστικής εποχής, ενώ σύμφωνα με τους ερευνητές προέβλεπε ακόμη και τις ημερομηνίες διεξαγωγής των Ολυμπιακών Αγώνων!

 

Οι παλαιότερες απόψεις που έχουν αναπτυχθεί, κυρίως πριν από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, για πιθανές χρήσεις του οργάνου είναι: αστρολάβος, δρομόμετρο, αναφορικό ρολόι, πλανητάριο, αστρονομικό ναυτικό ρολόι ή πλοογνώμονας της αρχαιότητας. Όλες αυτές οι χρήσεις δεν είναι αμοιβαία αποκλειόμενες.

 

Εκτιμάται ότι φτιάχτηκε γύρω στο 87 π.Χ. από τον Ρόδιο αστρονόμο Γέμινο.

 

Ο μηχανισμός μελετήθηκε αρχικά από τον αρχαιολόγο Βαλέριο Στάη, ο οποίος στις 17 Μαΐου 1902 πρόσεξε ότι ένα από τα πέτρινα τεμάχιά του είχε ένα ενσωματωμένο οδοντωτό. Έτσι, θεωρείται η αρχαιότερη σωζόμενη διάταξη με γρανάζια.

 

Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων είναι ο πιο πολύπλοκος αρχαίος μηχανισμός που έχει βρεθεί. Ακόμη και σήμερα οι ειδικοί δεν μπορούν να πουν με ακρίβεια το ρόλο και τον τρόπο λειτουργίας του μηχανισμού.  

 

Καθοριστική στην αποκρυπτογράφηση του Μηχανισμού των Αντικυθήρων είναι η συμβολή του βρετανού καθηγητή της ιστορίας της επιστήμης Ντέρεκ Τζον Ντε Σόλλα Πράις (1922-1983), που ξεκίνησε μ’ ένα άρθρο του το 1959 στο περιοδικό «Scientific American» και ολοκληρώθηκε 15 χρόνια αργότερα με το σύγγραμμα «Gears from the Greeks: The Antikythera Mechanism – A Calendar Computer from ca. 80 BC».

 

Στην έρευνά του είχε την υποστήριξη του πυρηνικού κέντρου «Δημόκριτος» και του πυρηνικού φυσικού Χαράλαμπου Καράκαλου, με τον οποίο συνεργάστηκαν στενά επί πολλά χρόνια, τόσο στη ραδιοφωτογράφηση του μηχανισμού με ακτίνες Γ και Χ, όσο και στην ανάλυση της δομής και των συνδέσεων του. Τα συμπεράσματα του Πράις δεν έγιναν αποδεκτά από τους ειδικούς της εποχής του, οι οποίοι πίστευαν ότι οι αρχαίοι Έλληνες είχαν το θεωρητικό υπόβαθρο, αλλά όχι και την απαιτούμενη πρακτική τεχνολογία για μία τέτοια κατασκευή.

 

Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων αποτελεί σήμερα ένα από τα διακεκριμένα εκθέματα του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου.

 

 

Τη μέχρι τώρα συνολική ανάλυση των επιγραφών που βρίσκονται στο εσωτερικό του Μηχανισμού των Αντικυθήρων παρουσίασε η ομάδα μελέτης αυτού του αινιγματικού για την επιστημονική κοινότητα αντικειμένου, κατά τη διάρκεια εκδήλωσης που πραγματοποιήθηκε πρόσφατα στην Ιστορική Βιβλιοθήκη του Ιδρύματος Αικατερίνη Λασκαρίδη. Τα ευρήματα της μελέτης είναι το αποτέλεσμα διεθνούς ερευνητικής προσπάθειας κατά τα τελευταία περίπου 10 χρόνια.

 

Πρώτο το ελληνικό κοινό είχε την ευκαιρία να ενημερωθεί για τα νέα στοιχεία που προέκυψαν από την αποκρυπτογράφηση των επιγραφών που βρίσκονται «κρυμμένες» στις πτυχές του Μηχανισμού, αποκαλύπτοντας ένα ολόκληρο σύμπαν μέσα στα γρανάζια της αρχαίας συσκευής.

 

Όπως συμφώνησαν όλοι οι ομιλητές της εκδήλωσης, πρόκειται για τον αρχαιότερο υπολογιστή, ο οποίος παρείχε στον κάτοχό του τη δυνατότητα να βλέπει με ακρίβεια τις εκλείψεις της σελήνης και του ήλιου, καθώς και την κίνηση των ουράνιων σωμάτων.

 

Την «εξιστόρηση» των γεγονότων ξεκίνησε με την ομιλία του ο Γιάννης Μπιτσάκης, Φυσικός και Ιστορικός των Επιστημών και της Τεχνολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών κι ένα από τα βασικά μέλη της ερευνητικής ομάδας, εξηγώντας πώς ακριβώς δούλευε ο Μηχανισμός.

 

Συγκεκριμένα, στη μία πλευρά της συσκευής υπήρχε μία λαβή η οποία κινούσε όλο το σύστημα. Γυρίζοντας τη λαβή άρχιζαν να περιστρέφονται οι δείκτες που υπήρχαν στο εμπρόσθιο και στο οπίσθιο μέρος του Μηχανισμού. Επιλέγοντας μία ημερομηνία αποκαλύπτεται τα αστρονομικά φαινόμενα που συμβαίνουν γύρω από τη Γη.

 

Όπως πρόσθεσε ο ίδιος, αν μπει κανείς στην ιστοσελίδα της NASA όπου αναφέρονται όλες τις εκλείψεις του παρελθόντος και αυτές που είναι να γίνουν στο μέλλον, αναγράφεται ότι «αυτό που κάνουμε εμείς εδώ με τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές είναι και αυτό που έκανε ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων πριν από περίπου 2.000 χρόνια».

 

Όπως ανέφερε ο κ. Μπιτσάκης, ο Μηχανισμός αναγνωρίστηκε ως αστρονομικό μηχανικό όργανο από την πρώτη στιγμή που ανακαλύφθηκε το 1902 από τον Σπυρίδωνα Στάη, ο οποίος την εποχή εκείνη εκτελούσε καθήκοντα υπουργού Παιδείας. Ο κ. Στάης πρόσεξε ότι σε ένα από τα ευρήματα υπήρχε ένα οδοντωτός τροχός και ήταν διακριτές οι λέξεις «ΑΦΡΟΔΙΤΗ» και «ΗΛΙΟΥ».

 

Έως το 1972 είχαν αναγνωστεί με επιτυχία περίπου 923 γράμματα και αριθμοί, ενώ πρόσφατα ο αριθμός αυτός ανήλθε στους 3.400 χαρακτήρες που υπήρχαν πάνω στα συνολικά 82 θραύσματα του Μηχανισμού. Η ερευνητική ομάδα έχει καταφέρει να αναγνωρίσει ολόκληρες προτάσεις οι οποίες βοηθούν στην κατανόηση των λειτουργικών του αντικειμένου και αποτελούν κάτι σαν «εγχειρίδιο» χρήσης του Μηχανισμού.

 

Στη συνέχεια το λόγο πήρε ο Φιλόλογος Παλαιογράφος Αγαμέμνων Τσελίκας, ο οποίος είχε αναλάβει το έργο της ανάγνωσης των κειμένων. Όπως παραδέχτηκε ο ίδιος το έργο του ήταν ιδιαίτερα δύσκολο, καθώς τα γράμματα στην πραγματική τους διάσταση είχαν μέγεθος μικρότερο των 2 χιλιοστών, ενώ υπήρχαν και ανωμαλίες στην επιφάνεια του χαλκού με αποτέλεσμα ο αξονικός τομογράφος, το ειδικό μηχάνημα που χρησιμοποιήθηκε για τη φωτογράφηση των θραυσμάτων, να μην είναι σε θέση να «δει» μονομιάς ολόκληρη την επιφάνεια.

 

 

Ο Ξενοφών Μουσσάς, καθηγητής Φυσικής Διαστήματος του Πανεπιστημίου Αθηνών, αφού πήρε το λόγο εξήγησε ότι «οι σημερινοί ηλεκτρονικοί υπολογιστές και τα κινητά τηλέφωνα έχουν τις ρίζες τους στα γρανάζια του Μηχανισμού», όπως αποδεικνύεται με τις επιγραφές που υπάρχουν πάνω στις πτυχές του αντικειμένου.

 

«Το πιο σημαντικό είναι ότι βλέπουμε να υπάρχουν οι νόμοι της φυσικής ήδη μέσα στο Μηχανισμό, τόσο στις επιγραφές όσο και στους αριθμούς 76, 19, 223 και αποδεικνύουν, όχι μόνο αυτοί αλλά και όλη η δομή του Μηχανισμού, ότι εντέλει είναι και η υπογραφή αυτού που τον έφτιαξε. Μας λέει καθαρά είμαι ένας πυθαγόρειος», είπε ο κ. Μούσας χαρακτηριστικά κατά τη διάρκεια της ομιλίας του.

 

Όπως υποστήριξε ο ίδιος, αυτό το μηχάνημα αποτελεί τις ρίζες όλου του πολιτισμού και ολόκληρης της τεχνολογίας και στην ουσία πρόκειται για το αρχαιότερο «tablet».

 

Στον Μηχανισμό επίσης εμπεριέχεται και ένα αστρολογικό ημερολόγιο, οι δείκτες του οποίου φαίνεται πως περιστρέφονται γύρω από τον ζωδιακό κύκλο αποκαλύπτοντας τις κινήσεις τόσο της Σελήνης όσο και των πλανητών. Όπως αποκαλύπτεται επίσης, οι κινήσεις των πλανητών είναι άμεσα συνδεδεμένες με συγκεκριμένους τόπους παρατήρησης, κάτι που δείχνει ότι ο δημιουργός του Μηχανισμού των Αντικυθήρων είχε προβλέψει το μηχάνημα αυτό να μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε περισσότερες από μία τοποθεσίες, αφού πάνω του έχουν ανακαλυφθεί χαραγμένες οι λέξεις Δωδώνη και Αλεξάνδρεια. Επίσης συνδέονται με αθλητικά γεγονότα που πραγματοποιούνταν ανά τετραετία, όπως οι Ολυμπιακοί Αγώνες και τα Ίσθμια.

 

Όλοι οι ομιλητές που παρέθεσαν τις απόψεις τους κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης συμφώνησαν ότι το ναυάγιο όπου ανακαλύφθηκε ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων αποτελεί το σημαντικότερο ναυάγιο όλων των εποχών.

 

Επιθυμία όλων είναι να γίνουν περαιτέρω ανασκαφές με την ελπίδα να ανακαλυφθούν περισσότερα θραύσματα αυτού του αινιγματικού αλλά ταυτόχρονα συναρπαστικού μηχανισμού ώστε οι επιστημονική κοινότητα να καταφέρει εντέλει να λύσει όλους του γρίφους που κρύβονται στα γρανάζια του Μηχανισμού των Αντικυθήρων.

http://www.perfectreader.net

http://perierga.gr

Τα μυστικά της Ακρόπολης…

Τα μυστικά της Ακρόπολης…

 

Τι κρύβεται κάτω απ’ τον ιερό βράχο;

 

Οι περισσότεροι Έλληνες, αλλά και πάρα πολλοί ξένοι έχουν βρεθεί τουλάχιστον μία φορά στον ιερό βράχο της Ακρόπολης. Οι περισσότεροι όμως απ’ όσους πήγαν εκεί δεν ήξεραν το παραμικρό για τα μυστικά που κρύβονταν κάτω από τα πόδια τους. Η Ακρόπολη δεν είναι μόνο ένα από τα πιο γνωστά αρχαιολογικά μνημεία του κόσμου που στολίζεται από μερικά από τα ομορφότερα κτίσματα της ελληνικής αρχαιότητας, αλλά είναι παράλληλα και ένας τόπος που κρύβει πολλά και σημαντικά μυστικά…

 

Σύμφωνα με την συμβατική ιστορία, δεν είναι γνωστό το πότε η Ακρόπολη κατοικήθηκε για πρώτη φορά. Οι απόψεις σχετικά με τους πρώτους οικισμούς στην Ακρόπολη ποικίλουν σε ένα φάσμα που αρχίζει από την 3η και τελειώνει στην 6η χιλιετία προ Χριστού. Οι αρχαιολόγοι παραδέχονται ότι στην Ακρόπολη υπάρχουν πολλά οικοδομικά επίπεδα, κάποια από τα οποία παραμένουν άγνωστα ακόμα και σήμερα. Αυτό συμβαίνει επειδή, κάθε φορά που κτιζόταν η Ακρόπολη, τα νέα οικοδομήματα χτίζονταν πάνω στα προηγούμενα. Και δεν θα ήταν επιτρεπτό για κανέναν λόγο, για να βρούμε τι κρύβεται στις αρχαιότερες στρώσεις, να δημιουργήσουμε οποιοδήποτε πρόβλημα στις νεότερες. Η Ακρόπολη λοιπόν έχει πολλά μυστικά ακόμα που περιμένουν να ανακαλυφθούν.

 

 

Στην νότια πλευρά της Ακρόπολης μάλιστα έχουν βρεθεί μεγάλα κομμάτια πέτρας. Αυτό γέννησε την υποψία ότι έχουν αφαιρεθεί με κάποιον τρόπο από το εσωτερικό του βράχου. Ως εκ τούτου θα ήταν πολύ πιθανό κάτω από την Ακρόπολη να υπάρχουν υπόγειοι θάλαμοι και στοές.

 

Ερευνώντας το θέμα, μπορούμε με ασφάλεια να καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι κάτω από την Ακρόπολη υπάρχουν υπόγειες δίοδοι οι οποίες καταλήγουν σε πολλά σημεία της Αττικής. Αν και η πρόσβαση σήμερα σε τέτοιες στοές είναι πολύ δύσκολη, σε άλλες εποχές κάτι τέτοιο δεν ίσχυε και έτσι έχουμε διάφορες μαρτυρίες οι οποίες μας μιλούν για ένα εκτεταμένο δίκτυο στοών στην Αττική με κέντρο την Ακρόπολη.

 

Μία αρχαία αναφορά που αποκαλύπτει όχι απλά ότι υπήρχαν στοές κάτω από την Ακρόπολη, αλλά και πως – τότε τουλάχιστον – υπήρχε υπόγεια επικοινωνία με κάποιο παραθαλάσσιο μέρος, είναι αυτή του Παυσανία του περιηγητή που έζησε τον 2ο μετά Χριστόν αιώνα. Έγραψε λοιπόν ο Παυσανίας: 

 

                                                           Φώτο : ypervasinews.gr

 

«ἔστι δὲ καὶ οἴκημα Ἐρέχθειον καλούμενον· πρὸ δὲ τῆς ἐσόδου Διός ἐστι βωμὸς Ὑπάτου, ἔνθα ἔμψυχον θύουσιν οὐδέν, πέμματα δὲ θέντες οὐδὲν ἔτι οἴνῳ χρήσασθαι νομίζουσιν. ἐσελθοῦσι δέ εἰσι βωμοί, Ποσειδῶνος, ἐφ᾽ οὗ καὶ Ἐρεχθεῖ θύουσιν ἔκ του μαντεύματος, καὶ ἥρωος Βούτου, τρίτος δὲ Ἡφαίστου· γραφαὶ δὲ ἐπὶ τῶν τοίχων τοῦ γένους εἰσὶ τοῦ Βαυταδῶν καὶ —διπλοῦν γάρ ἐστι τὸ οἴκημα—[καὶ] ὕδωρ ἐστὶν ἔνδον θαλάσσιον ἐν φρέατι. τοῦτο μὲν θαῦμα οὐ μέγα· καὶ γὰρ ὅσοι μεσόγαιαν οἰκοῦσιν, ἄλλοις τε ἔστι καὶ Καρσὶν Ἀφροδισιεῦσιν· ἀλλὰ τόδε <τὸ> φρέαρ ἐς συγγραφὴν παρέχεται κυμάτων ἦχον ἐπὶ νότῳ πνεύσαντι. καὶ τριαίνης ἐστὶν ἐν τῇ πέτρᾳ σχῆμα· ταῦτα δὲ λέγεται Ποσειδῶνι μαρτύρια ἐς τὴν ἀμφισβήτησιν τῆς χώρας φανῆναι.» (Ελλάδος περιήγησις, Αττικά, 26, [5]). 

 

 

Σύμφωνα με τον Παυσανία λοιπόν, στο Ερεχθείο υπάρχει ένα «φρέαρ» που έχει σχήμα τρίαινας, μέσα από το οποίο, κάθε φορά που έπνεε νότιος άνεμος, ακούγονταν ήχοι κυμάτων. Το χάσμα αυτό όντως υπάρχει στο Ερεχθείο και, κατά τους αρχαίους χρόνους είχε λατρευτική σημασία καθώς οι αρχαίοι απέδιδαν την δημιουργία του στον Ποσειδώνα, τον θεό της θάλασσας. Ο ήχος των κυμάτων που ακουγόταν μέσα από αυτό θα μπορούσε κάλλιστα να συνεπάγεται πως υπήρχε – αν δεν υπάρχει ακόμα – υπόγεια επικοινωνία της Ακρόπολης με την θάλασσα.

 

Μια άλλη σημαντική πηγή που μας αποκαλύπτει ότι υπάρχουν διάφορες υπόγειες σήραγγες κάτω από την Αττική είναι και το γεγονός ότι η Ιστορία παραδέχεται ότι οι στοές αυτές χρησιμοποιήθηκαν από τους Έλληνες κατά τον καιρό της επανάστασης του 1821. Και μετά όμως την απελευθέρωση της Ελλάδος, τα σπήλαια δεν ξεχάστηκαν, αλλά έγιναν λημέρια ληστών, όπως του περιβόητου λήσταρχου Νταβέλη, ο οποίος με ορμητήριο το σπήλαιο της Πεντέλης που πήρε το όνομά του, μέσα από τις υπόγειες στοές, μπορούσε να εμφανίζεται σχεδόν σε όποιο σημείο της Αττικής ήθελε και μετά να εξαφανίζεται πάλι μέσα από τα σπήλαια αυτά.

 

Αργότερα, τον καιρό της γερμανικής κατοχής και συγκεκριμένα την νύχτα μεταξύ 30 και 31 Μαΐου 1941, λέγεται ότι ο Λάκης Σάντας και ο Μανώλης Γλέζος ανέβηκαν στον φυλαγμένο από τους Γερμανούς βράχο της Ακρόπολης κρυφά μέσα από σπήλαιο, κατέβασαν την γερμανική σημαία και έφυγαν απαρατήρητοι πάλι με τον ίδιο τρόπο. Δεδομένου του ότι οι Γερμανοί φύλαγαν τα Προπύλαια ώστε κανείς να μην μπορεί να μπει από εκεί και του ότι ο βράχος της Ακρόπολης είναι απροσπέλαστος από κάθε άλλη πλευρά, ο μόνος τρόπος για να ανέβουν στην Ακρόπολη ήταν μέσα από τα σπήλαια. Το ότι η σημαία των Γερμανών κατέβηκε μέσα στην νύχτα κρυφά λοιπόν, αποτελεί απόδειξη της ύπαρξης των στοών αυτών.

 

                                                               Φώτο : ypervasinews.gr

 

Εκτός όμως από τα ιστορικά στοιχεία για την ύπαρξη στοών κάτω από την Ακρόπολη και κάτω από την Αττική γενικότερα, αξίζει να αναφέρουμε πως είναι γεωλογικά αποδεδειγμένο πως κάτω από την Ακρόπολη υπάρχει νερό. Το νερό αυτό αποδεδειγμένα δεν είναι στάσιμο αλλά κινείται· έρχεται από κάπου και καταλήγει κάπου αλλού. Το νερό όμως δεν θα μπορούσε να κινηθεί με την μορφή υπόγειων ποταμών, σε περίπτωση που η γη ήταν απολύτως συμπαγής. Αυτό λοιπόν ενισχύει ακόμα περισσότερο την άποψη ότι κάτω από την Αττική υπάρχουν στοές, σήραγγες και σπήλαια.

 

Σημαντικές μαρτυρίες για την ύπαρξη διάφορων υπογείων στοών κάτω από την Αττική, είναι και αυτές των εργατών που εργάστηκαν για την κατασκευή του μετρό στην Αθήνα. Λέγεται ότι, κατά την διάρκεια των εργασιών, οι εργάτες εντόπισαν πληθώρα υπογείων σηράγγων, άλλες από τις οποίες ήταν υπόγειοι χείμαρροι και άλλες από τις οποίες είχαν αρχαιολογικό ενδιαφέρον, καθώς μέσα τους βρέθηκαν χιλιάδες αρχαιολογικά ευρήματα, πολλών από τα οποία αγνοείται η τύχη. Εικάζεται δε πως αν κάποιος που δεν ξέρει τις υπόγειες στοές της Αττικής καταφέρει και διεισδύσει σε αυτές, κινδυνεύει προχωρώντας να βρεθεί να περπατάει στις ράγες του μετρό! Δεν αποκλείεται λοιπόν η πρόσβαση σε ορισμένες από τις στοές αυτές να είναι δυνατή και από κάποια σημεία του υπόγειου σιδηροδρομικού δικτύου του μετρό Αθηνών. Όπως και να ‘χει όμως, κανείς, μέχρι στιγμής, δεν έχει διαψεύσει τα όσα λέγεται πως βρέθηκαν κάτω από την επιφάνεια της γης, τον καιρό των εργασιών για την διάνοιξη των σηράγγων του μετρό.

 

Αν υπάρχει όμως ένα τέτοιο υπόγειο δίκτυο στοών κάτω από την Αθήνα και αν οι αρχαίοι ήξεραν για την ύπαρξή του, γεννιέται η απορία ως τι τα χρησιμοποιούσαν οι αρχαίοι. Το γεγονός ότι κοντά σε κάθε μεγάλη έξοδο του υπογείου δικτύου στοών βρίσκεται και κάποιο μεγάλο αρχαίο ελληνικό ιερό, ενώ σε μικρότερες εισόδους υπάρχουν κι εκεί αρχαίοι βωμοί, μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι οι στοές χρησιμοποιούνταν από τους ιερείς των μεγάλων ιερατείων της αρχαιότητας, όπως για παράδειγμα το ιερατείο της Αθηνάς στην Ακρόπολη και το ιερατείο της Δήμητρας στην Ελευσίνα…

 

ΠΗΓΗ

http://agnostesistories.blogspot.com/2012/04/blog-post_29.html

http://ellinonpaligenesia.blogspot.com/2013/01/blog-post_130.html

Ο δίσκος της Φαιστού και το μυστικό αλφάβητο

Ο δίσκος της Φαιστού και το μυστικό αλφάβητο

Ο δίσκος της Φαιστού βρέθηκε το 1908 στα ερείπια του παλαιού Μινωϊκού ανακτόρου της Φαιστού στην Κρήτη. Χρονολογείται γύρω στο 1700 π.Χ. περίπου. Είναι φτιαγμένος από πηλό, η μέση του διάμετρος είναι 16 εκ. και το πάχος του 2.1 εκ. Η μυστηριώδης του επιγραφή αποτελείται από 241 σύμβολα, 122 στην πλευρά A και 119 στην πλευρά B, σε σπειροειδή διάταξη. Τα 45 διαφορετικά σύμβολα τυπώθηκαν στον πηλό και μετά ο δίσκος ψήθηκε στη φωτιά. Γι αυτό το λόγο ο δίσκος της Φαιστού αποτελεί το αρχαιότερο δείγμα τυπογραφίας.

Αναρίθμητες προσπάθειες έχουν γίνει για την αποκρυπτογράφηση του δίσκου της Φαιστού, χρησιμοποιώντας τελείως διαφορετικές μεθόδους και καταλήγοντας σε εντελώς διαφορετικά συμπεράσματα για το σκοπό, το περιεχόμενο του και τους δημιουργούς του

Το μυστικό «αλφάβητο» της Φαιστού

Πόσο κοντά βρισκόμαστε στην εξήγηση των συμβόλων που κοσμούν τον Δίσκο της Φαιστού; Έλληνες ερευνητές με τη βοήθεια της πληροφορικής προσπαθούν να ρίξουν φως στον γρίφο

Του Τάσου Καφαντάρη

  

Oμολογώ ότι από τα εφετινά Θεοφάνια (2009) είχα καταγράψει μόνο σκοτεινούς οιωνούς για το νέο έτος. Σίγουρα με είχε επηρεάσει η «αγάπη του πλησίον» που τύλιξε σαν γάζα τη Λωρίδα της Γάζας... Ήταν πια Πέμπτη, όταν προσάραξε στο γραφείο μου ένα ιδιόμορφο ημερολόγιο για το 2009-2010. Το άνοιξα και πληροφορήθηκα ότι η εν λόγω Πέμπτη ήταν η «Ιβ΄ Διός Γαμηλιώνος». Αρχισα να ξεφυλλίζω χαμογελώντας το ιδιαίτερο αυτό πόνημα, αλλά σταμάτησα στην 26η σελίδα από έναν τίτλο-βόμβα: «Η χαρτογράφηση της Κρήτης πριν από 37 αιώνες»!

Περιττόν να πω ότι πήρα αμέσως στο τηλέφωνο τον συγγραφέα- τον καθηγητή Πληροφορικής και ερευνητή των μινωικών γραφών, κ. Μηνά Τσικριτσή- και, από τότε ως σήμερα, δεν έπαψα να διαβάζω περί του Δίσκου της Φαιστού. Το τι προέκυψε παραθέτω συλλήβδην στη συνέχεια, με την ενδόμυχη βεβαιότητα ότι «όταν δεν μπορείς να φωτίσεις τα εμπρός σου, καλό είναι να φωτίζεις τα πίσω σου»...

Ενα CD ζητεί player

Το πόσες άγνωστες πτυχές έχει ακόμη για εμάς ο πολιτισμός των Μινωιτών το είχαμε εξετάσει σε εκτεταμένο αφιέρωμα του «ΒΗΜΑscience» στις 12 Αυγούστου 2007. Το πιο καλά φυλαγμένο μυστικό του, όμως, είναι και αυτό που παραμένει ο γόρδιος δεσμός της Αρχαιολογίας: Ο Δίσκος της Φαιστού.

Για τους περισσότερους από εμάς είναι απλώς ένας πήλινος δίσκος διαμέτρου 16 εκατοστών που βρίσκεται στο Μουσείο Ηρακλείου. Ανασύρθηκε το 1908 από τα ερείπια του παλαιού μινωικού ανακτόρου της Φαιστού. Στον ψημένο πηλό του, πάχους 2,1 εκατοστών, βρίσκεται τυπωμένη μια μυστηριώδης σπειροειδής επιγραφή με 122 σύμβολα στη μία πλευρά και 119 στην άλλη. «Τυπωμένη» διότι, πολύ απλά, το υλικό αυτό είναι το πρώτο παγκοσμίως που γράφτηκε από τυπογραφικά στοιχεία (σφραγίδες). Οπως επίσης και το πρώτο... CD: Ο Δίσκος της Φαιστού φτιάχτηκε με σκοπό την απομνημόνευση πληροφοριών - και αντεπεξήλθε εξαίρετα στο καθήκον του, καθώς τις διατηρεί εδώ και 3.700 χρόνια! Το κακό είναι ότι τις διατηρεί κρυπτογραφημένες, με έναν κώδικα που κάνει τους ερευνητές του να «σαλέψουν» εδώ και έναν αιώνα.

Το ότι τους έχει «σαλέψει» είναι προφανώς χαρακτηρισμός καθ΄ υπερβολήν, που πηγάζει από το ότι έχουμε καταγράψει ως σήμερα τουλάχιστον 24 εντελώς διαφορετικές γλωσσολογικές ερμηνείες του και μία που το θεωρεί... επιτραπέζιο παιχνίδι. Αλλά ο χαρακτηρισμός δεν ακούγεται πλέον υπερβολικός όταν αναλογιστούμε ότι εφέτος, στην επέτειο 100 ετών από την εύρεσή του, τέθηκε το ζήτημα αν ο δίσκος είναι αυθεντικός ή πλαστός!

Τη «βέβηλη αιτίαση» διατύπωσε με κύριο άρθρο του ο εκδότης του περιοδικού συλλεκτών αρχαίας τέχνης «Μinerva» Ζερόμ Αϊζενμπεργκ (Jerome Εisenberg). Ο εν λόγω κύριος είναι ο ίδιος έμπορος έργων τέχνης και προκαλεί... αλλεργία στους ελληνικούς αρχαιολογικούς κύκλους, καθώς φέρεται εμπλεκόμενος στην υπόθεση κλοπής εκθεμάτων από το Μουσείο της Κορίνθου το 1990. Το FΒΙ βρήκε 250 από τα κλεμμένα σε μια αποθήκη αλιευμάτων της Φλόριδας, αλλά και τρεις αμφορείς στα χέρια του κ. Αϊζενμπεργκ που προσπαθούσε να πουλήσει μολονότι το περιοδικό του είχε δημοσιεύσει φωτογραφίες των κλαπέντων! (Είναι ίσως άσχετο,αλλά ακόμη αγνοείται η τύχη τριών μαρμάρινων προτομών,του Ερωτα,του Σεράπιδος και του Ιουλίου Καίσαρα.) Παρά την «ατυχή» αυτή σύμπτωση, το άρθρο του κ. Αϊζενμπεργκ περί του Δίσκου της Φαιστού είχε αρκετά επιχειρήματα και προξένησε πολλές συζητήσεις- ιδιαίτερα μετά την αναδημοσίευση του σκεπτικού του από τους «Νew Υork Τimes » στις 30.7.2008.

Η «προσβολή»

Το σενάριο που προβάλλει ως πιθανό ο Ζερόμ Αϊζενμπεργκ συνιστά μια μεταθανάτια προσβολή ολκής στον αρχαιολόγο ο οποίος βρήκε τον δίσκο, τον Ιταλό Λουίτζι Περνιέρ (Luigi Ρernier). Ο Αϊζενμπεργκ εικάζει ότι ο Περνιέρ έπλασε ο ίδιος τον δίσκο από αντιζηλία προς τον ανασκαφέα της Κνωσού Αρθουρ Εβανς και ότι εμπνεύστηκε τη σπειροειδή επιγραφή από τον παραπλήσιο σε μορφή ετρουσκικό Δίσκο του Μagliano. Τo θέμα απέκτησε προεκτάσεις, καθώς ο Αϊζενμπεργκ φρόντισε να δείξει την «επιστημονική ακεραιότητά του» με το να προσκαλέσει όλους τους μελετητές του Δίσκου της Φαιστού σε διεθνές συνέδριο όπου θα συζητούσαν τα πειστήρια πλαστότητας ή την αυθεντικότητα και την πιθανότερη ερμηνεία της επιγραφής. Το θέμα όμως συνιστά πρόκληση και για το δικό μας υπουργείο Πολιτισμού, διότι ο κ. Αϊζενμπεργκ δημοσίευσε τόσο την αίτησή του στο Μουσείο Ηρακλείου να διακριβωθεί η ηλικία του δίσκου μέσω θερμοφωταύγειας (που απαιτεί μόνο τη διάνοιξη μια μικρής οπής σε αυτόν) όσο και την απάντηση της εφόρου του μουσείου κυρίας Νότας Δημοπούλου-Ρεθεμιωτάκη: «Αγαπητέ δρα Αϊζενμπεργκ,σε απάντηση του ηλεκτρονικού σας μηνύματος της 25ης Ιουλίου 2007θα θέλαμε να σας πληροφορήσουμε ότι δυστυχώς αδυνατούμε να ικανοποιήσουμε το αίτημά σας να εξετάσετε τον Δίσκο της Φαιστού και τον εγχάρακτο Πέλεκυ του Αρκαλοχωρίου.Συγκεκριμένα,ο πέλεκυς βρίσκεται εγκιβωτισμένος και αποθηκευμένος,ενώ ο Δίσκος της Φαιστού,λόγω της μοναδικότητάς του,κρίνεται μη μετακινήσιμος».

Η δημοσίευση της απάντησης έδωσε τροφή σε διεθνή σχόλια ότι το μουσείο υποθάλπει μια κολοσσιαία απάτη, προκειμένου να μη χάσει τον πόλο έλξης εκατομμυρίων επισκεπτών. Οι «δυστυχείς κουτόφραγκοι» αγνοούσαν το νεοελληνικό δράμα που εκτυλισσόταν από καιρό στους διαδρόμους του μουσείου. Την κατάληξή του μάθαμε και εμείς οι αυτόχθονες από δημοσίευμα της κρητικής εφημερίδας «Πατρίς» της 13ης Οκτωβρίου 2008 με τίτλο «Ο Λιάπης κλείνει το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου». Ο λόγος περί χρημάτων, βέβαια, καθώς η ανάδοχος των έργων παραμένει απλήρωτη και δεν πρόκειται να παραδώσει το μουσείο στους επισκέπτες του ούτε το καλοκαίρι του 2009! Πού καρδιά για αλισβερίσια με αμφισβητίες του δίσκου...

Ετσι, το συνέδριο της αμφισβήτησης έλαβε χώρα ερήμην των προσβαλλόμενων στη Society of Αntiquaries του Λονδίνου μεταξύ 31ης Οκτωβρίου και 1ης Νοεμβρίου 2008. Διαβάζοντας τα πρακτικά του αντιλαμβανόμαστε ότι το σενάριο πλαστογραφίας του Αϊζενμπεργκ δεν πήρε ψήφο εμπιστοσύνης. Αν και η πρόκληση προς την Ελλάδα αιωρείται αναμένοντας ουσιαστική απάντηση, εμείς θα εστιάσουμε στη συνέχεια στην αναζήτηση του πραγματικού νοήματος του δίσκου. 

Η κρυπτογραφία του Δαιδάλου

Η Γραμμική Β αποκρυπτογραφήθηκε το 1952 από τον Μάικλ Βέντρις (Μichael Ventris) και διεύρυνε την ιστορία της ελληνικής γλώσσας κατά περίπου επτά αιώνες. Αλλά η Γραμμική Α και η γραφή του Δίσκου της Φαιστού συνεχίζουν ως σήμερα να θεωρούνται επισήμως μη αποκρυπτογραφημένες γραφές. «Επίσημο αδιέξοδο» δεν σημαίνει βέβαια ότι έπαψαν να αναδύονται πιθανές ερμηνείες. Από το 1911 ο Τζορτζ Χεμπλ είχε υποστηρίξει ότι τα σύμβολα έκρυβαν ιωνική γλώσσα, ότι το κείμενο ήταν ιερατικό και περιέγραφε θυσία. Την ίδια χρονιά η Φλόρενς Στάγουελ είπε ότι ήταν ομηρικά ελληνικά. Το 1914 o Αλμπέρ Κουνί πρότεινε ότι είναι ένα είδος αιγυπτιακών ιερογλυφικών. Το 1931 ο Φ. Γκόρντον τα ερμήνευσε ως βασκικά. Ο Βούλγαρος Βλαντιμίρ Γκεοργκίεφ το 1976 τα ερμήνευσε ως χιτιτικά, που διηγούνταν μια εμφύλια διαμάχη Τρώων. Τέλος, το 1992 ο Κιέλ Ααρτούν είπε ότι ήταν η συλλαβική γραφή μιας σημιτικής γλώσσας. Το ίδιο είπαν αργότερα και άλλοι δύο ερευνητές, ο Κύρος Χερτσλ Γκόρντον και ο Ζαν Μπεστ. Ολα αυτά, όμως, ήταν γλωσσολογικές θεωρήσεις χωρίς αποδείξεις, καθώς το κείμενο του δίσκου είναι «ανάδελφο», χωρίς ούτε ένα στον κόσμο που να περιέχει τα ίδια σύμβολα.

Τη νιρβάνα του αναπόδεικτου των επιγραφολόγων τάραξε το 1975 η εισβολή των Μαθηματικών και της Πληροφορικής στη γλωσσολογική έρευνα. Εκείνη τη χρονιά ένας μαθηματικός από το Λουξεμβούργο, ο Ζαν Φοκουνό (Jean Faucounau), ισχυρίστηκε ότι είχε λύσει μέσω στατιστικής αντιπαραβολής τον γρίφο και ότι το κείμενο του δίσκου δεν ήταν παρά πρωτοϊωνικά, μια γλώσσα που μιλούσαν και οι απόγονοι των Πελασγών στον αιγαιακό χώρο. Ως αρχή, μάλιστα, του κειμένου έδινε τη φράση: «Ο Αρίων, ο γιος του Αργου, είναι απαράμιλλος. Μοίρασε τα λάφυρα της μάχης».

Η ερμηνεία του Φοκουνό αντιμετωπίστηκε από τους περισσότερους μινωιτολόγους ως ερασιτεχνική φαντασίωση, αλλά τουλάχιστον ο Πολ Φορ (Ρaul Faure) βρήκε στην πρωτοϊωνική θεωρία πολλά θετικά σημεία. Ο Φοκουνό πείσμωσε και αποδύθηκε σε εκτεταμένη ιστορικοαρχαιολογική έρευνα για πειστήρια η οποία τον οδήγησε στην έκδοση δύο βιβλίων. Σε αυτά ισχυρίζεται ότι Πρωτοΐωνες δεν ήταν μόνο οι Πελασγοί και οι Μινωίτες, αλλά και οι Τρώες, οι Λούβιοι, οι Κάρες, οι Φιλισταίοι... ακόμη και οι υπερδουνάβιοι Θράκες.

Αρχαίο κτηματολόγιο;

Το σοκ διπλασιάστηκε όταν το 1998 ο Μηνάς Τσικριτσής ανακοίνωσε ότι η δική του έρευνα μέσω υπολογιστή τον οδηγούσε στο συμπέρασμα ότι η Γραμμική Α ήταν η γραφή μια αιολικής διαλέκτου, όπως αυτή που μιλούσαν οι Λούβιοι, απέναντι από τη Λέσβο. Είχε τροφοδοτήσει με όλα τα σύμβολα της Γραμμικής Α ένα πρόγραμμα υπολογιστή και είχε κωδικοποιήσει τη γραφή με ένα σύστημα παρόμοιο με εκείνο που χρησιμοποιήθηκε για τον «Θησαυρό της Ελληνικής Γλώσσας». Για να μην επεκταθούμε, με τη μέθοδο αυτή κατόρθωσε να αντιπαραβάλει τις δύο γραφές μεταξύ τους και να βρει τις φωνητικές αντιστοιχήσεις τους. Ετσι, οι λέξεις άρχισαν να παίρνουν νόημα, χωρίς ωστόσο να ερμηνεύονται όλες. Πάντως λέξεις όπως οι pa-i-to, su-ki-ri-ta και a-karu βρέθηκαν να αντιστοιχούν σε κρητικά τοπωνύμια, όπως Φαιστός, Σύβρητα και Αρκαλο. Τοπωνύμια; Μα αν ο Δίσκος της Φαιστού περιέχει τοπωνύμια, μήπως είναι... αρχαίο κτηματολόγιο; Η υποψία ενισχύθηκε το 2004, όταν μια ομάδα ερευνητών υπό τον Αχτενμπεργκ (Αchtenberg) ερμήνευσε το κείμενο του δίσκου ως τίτλο ιδιοκτησίας της νήσου, γραμμένο στα Λουβιανά. Κατ΄ αυτούς, το κείμενο αρχίζει με την πρόταση: «Στη Μεσαρά είναι η Φαιστός. (Αυτή ανήκει) στον Νέστορα,τον μέγα άνδρα των Αχαιών».

Δηλαδή... ενδέχεται ο Δίσκος της Φαιστού να είναι ο καταστατικός χάρτης κατάληψης της Κρήτης από τους Μυκηναίους!

Κείμενο ή χάρτης;

Έπειτα και από το πρόσφατα δημοσιευμένο κείμενό του στο ημερολόγιο, ζήτησα από τον Μηνά Τσικριτσή να μου εξηγήσει το πώς έφθασε στο να θεωρεί ότι ο Δίσκος της Φαιστού είναι ο «πρώτος χάρτης». Παραθέτω τη σύνοψη όσων μου είπε: «Κάποια στιγμή από την πολύχρονη ενασχόλησή μου με τον δίσκο κόλλησα στην ιδιαιτερότητα της περιοχής Β9,στη δεύτερη πλευρά του δίσκου, όπου το μινωικό πλοίο συνυπάρχει με ένα μοναδικά εμφανιζόμενο στον δίσκο σύμβολο το οποίο ο επιγραφολόγος L.Godart- στο βιβλίο του “Ο Δίσκος της Φαιστού”, σελ.116- αποκαλεί “τρίφτη”, από την εντύπωση που δημιουργεί λόγω των κουκκίδων που εμφανίζει στην επιφάνειά του.

Παρατηρώντας το σύμβολο αυτό, θυμήθηκα απεικονίσεις παλαιών χαρτών που είχα δει στην έκδοση “Κρήτης νήσου θέσις” του Χρ.Ζαχαράκη (Μικρός Ναυτίλος- Ηράκλειο,2004, σελ.62-63).Η Κρήτη, όντας σημαντικότατος κόμβος εμπορικού δικτύου της Ανατολικής Μεσογείου, κατέστη κύριο θέμα της ναυτικής χαρτογραφίας από την αρχή του 15ου αιώνα. Αλλά κυρίως οι χαρτογραφήσεις της, που ακολούθησαν το πρότυπο των πρώιμων πτολεμαϊκών χαρτών, την απεικόνιζαν με μορφή ιδιαίτερα συμβατή με την εικόνα του “τρίφτη” στον Δίσκο της Φαιστού. Αν όντως το σύμβολο αυτό απεικονίζει την Κρήτη,θα πρέπει να αναλογιστούμε με δέος την ανωτερότητα της μινωικής απεικόνισης σε σύγκριση με τους χάρτες του 16ου αι. μ.Χ.:Μέσα σε επιφάνεια μόλις ενός εκατοστού χαρτογράφησαν την Κρήτη, σημειώνοντας με κουκκίδες τα μεγάλα θρησκευτικά κέντρα της. Συνειδητοποιώντας το αυτό, το πρώτο πράγμα που μου ήλθε στον νου ήταν οι ρήσεις του Ομήρου για τις πολλές πόλεις της Κρήτης και το Δαχτυλίδι του Μίνωα με τις 27 κουκκίδες για τα θρησκευτικά κέντρα της.

Πού καταλήγουμε; Στο ότι η συνύπαρξη του πλοίου και του νησιού είναι ένα πιθανό κλειδί στην αποκρυπτογράφηση του δίσκου. Η γειτνιάζουσα λέξη f W είναι πιθανόν να δηλώνει την άφιξη ή αναχώρηση πλοίων από το νησί. Κάπως έτσι θα γίνουμε και εμείς τώρα “αναχωρητές” για την οριστική αποκρυπτογράφηση αυτού του μέγιστου γρίφου!». 

a.kafantaris@gmail.com 

Με τη φαντασία ελεύθερη

Το πλεονέκτημα που έχουν οι τρίτοι παρατηρητές όπως εσείς και εγώ- απέναντι στους προσηλωμένους ερευνητές είναι ότι έχουν την ελευθεριότητα να μαγειρεύουν στη σκέψη τους στοιχεία φαινομενικά ασύνδετα, με απόσταση ασφαλείας από την επιστημονική απόρριψη. Έτσι, και ενώ θα περιμένω με αγωνία το τι θα βγάλει η επιστημονική έρευνα, δεν δίστασα να συνδυάσω πρόσφατα αρχαιολογικά ευρήματα με τα όσα ειπώθηκαν παραπάνω.

Αφετηρία μου ήταν η παραδοχή ότι έχουμε να κάνουμε με γραφή ενός λαού που κυριαρχούσε στο Αιγαίο ακόμη και πριν από τον Μίνωα. Έπειτα, πρόσεξα τη σύμπτωση μεταξύ των γλωσσών που κατά καιρούς είχαν διεκδικήσει τη γραφή του δίσκου και θυμήθηκα την έκταση της θαλασσοκρατορίας των Μινωιτών. Είναι απίθανο η αρχαία εκείνη γλώσσα να είχε επηρεάσει δραστικά τη διαμόρφωση των γλωσσών σε εκείνους τους τόπους;

Την εικασία μου δυνάμωσε στη συνέχεια η ανάγνωση της εισήγησης που έκανε στο πρόσφατο συνέδριο του Αϊζενμπεργκ, ο Γεωργιανός Γκία Κβασιλάβα (Gia Κvashilava): Εκκινώντας από την προ δεκαετίας έρευνα του γερμανού καθηγητή Χέρμαν Τσέμπις (Ηermann Ζebisch) για τις «πελασγικές γλώσσες» και τη σχέση αυτών με τα σύγχρονα γεωργιανά, χρησιμοποίησε τον υπολογιστή του για μια συγκριτική ανάλυση της Γραμμικής Α με τα αρχαία κολχικά. Κατέληξε ότι όχι μόνο το κείμενο είναι κολχικό, αλλά και ότι το έφεραν στην Κρήτη οι ιερείς τους- οι Cyrbis ή... Κορύβαντες- που σχετίζονταν με τους Καβείρους της Λήμνου και της Σαμοθράκης. Τη γλώσσα αυτή μιλούσαν και η σύζυγος του Μίνωα Πασιφάη από την Κολχίδα, όπως βέβαια και ο βασιλιάς Αιήτης της Κολχίδας και η κόρη του Μήδεια, αλλά και η μάγισσα Κίρκη της Οδύσσειας...

Έπειτα διάβασα τη μοναδική ερμηνεία ότι ο δίσκος περιγράφει την ιστορία του Θησέα και των Αργοναυτών από την Κλερ Γουάτσον (Claire Grace Watson): Έδειχνε το πώς η συνένωση με γραμμές των όμοιων συμβόλων πάνω στον δίσκο έδιναν την απεικόνιση των γνωστότερων αστερισμών. Και τότε θυμήθηκα τι συνέδεε τον Δίσκο της Φαιστού με τους υπερδουνάβιους Θράκες που ανέφερε ο Φοκουνό: Το 2002 βρέθηκε στη Νebra της Σαξονίας ένας χάλκινος δίσκος διαμέτρου 30 εκατοστών με χρυσές αστρολογικές παραστάσεις ηλικίας 3.600 ετών. Το πολύ ενδιαφέρον είναι ότι επάνω σε αυτό το αστρικό ημερολόγιο γίνεται η αναπαράσταση των Πλειάδων με επτά κουκκίδες, με τρόπο όμοιο με αυτόν που συναντούμε και σε ένα από τα σύμβολα του Δίσκου της Φαιστού! Όπως αποφάνθηκαν οι αναλύσεις φωταύγειας με ακτίνες Χ, ο χαλκός προερχόταν από την Αυστρία, ο χρυσός από τα Καρπάθια και η τεχνική κατεργασίας από... τους Μυκηναίους. Κατόπιν αυτών, αφήστε τη φαντασία σας να καλπάσει. Βάσει ενδείξεων και ελλείψει- ακόμη- επιστημονικών αποδείξεων, οι Κρητικοί δικαιούνται να ονειρεύονται πώς ήταν κάποτε, όταν ήταν... πλανητάρχες! 

http://www.tovima.gr/default.asp?pid=2&ct=33&artId=251116

Πηγή: Νέο Αντίβαρο και εφημερίδα "ΤΟ ΒΗΜΑ"

(σημ. kgrek. Για το θέμα του Δίσκου της Φαιστού θα επανέλθουμε και με νεώτερες πληροφορίες)

The Phaistos disk

Phaistos disk was found in 1908 at the ruins of the earlier Minoan palace of Phaistos in Crete (Greece). It is dated to 1700 BC, approximately. It was made of clay, its average diameter is 16 cm, and it is 2.1 cm thick. Its mysterious inscription constitute 241 symbols, 122 on side A and 119 on side B, in spiral order. The 45 different symbols were actually printed on the clay and then the disk was fire-hardened. For that the Phaistos disk constitutes the most ancient piece of typography.

Numberless attempts have been made so far to decipher the Phaistos disk, using the most diverse methods of study, leading to the most diverge conclusions about the purpose, the contents of its inscription and its creators.

http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%94%CE%AF%CF%83%CE%BA%CE%BF%CF%82_%CF%84%CE%B7%CF%82_%CE%A6%CE%B1%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%8D