Ανθή Πιερίδη : 21ος αιώνας και ανθρώπινα δικαιώματα

21ος αιώνας και ανθρώπινα δικαιώματα

 

Γράφει η Ανθή Πιερίδη

Συνταξιούχος Ι/Σ ΟΑ

 

Στο Β ́ παγκόσμιο πόλεμο, έχασαν τη ζωή  τους,  60  εκατομμύρια  άνθρωποι, 20 εκατ. στρατιώτες και 40 εκατ. άμαχοι και τον ονόμασαν φονικό, για την κτηνωδία και τις αγριότητες που έγιναν!!

 

Η Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, υιοθετήθηκε από τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών στις 10 Δεκεμβρίου του 1948 για όλους τους ανθρώπους της Γής!!!!!

 

Ωστόσο,  σύμφωνα  με  ειδικούς,  τον  21ο αιώνα η ανθρωπότητα, αντιμετωπίζει τη μεγαλύτερη κρίση, στα Ανθρώπινα Δικαιώματα! Και  κάθε  30  δευτερόλεπτα,  ένα  άτομο γίνεται  θύμα  ανθρώπινης  εμπορίας.  Υπάρχουν περισσότεροι σκλάβοι στον κόσμο σήμερα, από κάθε άλλη στιγμή στην ανθρώπινη ιστορία.

 

Εκτιμάται ότι 27 εκατομμύρια άνθρωποι, βρίσκονται σε κατάσταση δουλείας παγκόσμιως. Άνδρες γυναίκες και παιδιά, γίνονται αντικείμενα  εργασιακής  και  σεξουαλικής δουλείας, ενάντια στη θέλησή τους.

 

Το  1-2%  των  θυμάτων  διασώζεται,  ενώ μόνο ο ένας στους 100.000 Ευρωπαίους διακινητές, καταδικάζεται. Τέλος, υπολογίζεται ότι 20.000 γυναίκες και παιδιά, διακινούνται από  χώρες  όπως  η  Ρωσία,  η  Ουκρανία,  η Λευκορωσία,  η  Αλβανία,  η  Βουλγαρία,  η Ρουμανία και η Λιθουανία, προς την Ελλάδα, γνωστή ως κέντρο, της εμπορίας ανθρώπων  στην  Ευρώπη,  μια  κι  αποτελεί  δίοδο εισόδου των θυμάτων, στην Ε.Ε. !!!!!

 

Συχνά απαγάγουν ή πωλούνται υπό άθλιες συνθήκες, γυναίκες και  παιδιά,  από  τις  οικογένειές  τους  και θύματα  εμπορίας  πια,  διατίθενται  σε  δουλειά εξαναγκαστική, σε παράνομα εργοστάσια και σπίτια, σε πορνεία, γάμος με σκοπό τη  χρήση  μιας  γυναίκας  ως  σκλάβα  στο σπίτι, και επαιτεία στους δρόμους -κυρίως, ανάπηροι ή μικρά παιδιά- και τέλος εμπορία οργάνων!

 

Κι  είναι  αληθινά  δυστυχώς,  όσο  κι  αν ακούγονται τρομακτικά!!!

 

Σχετική με τα ανθρώπινα δικαιώματα, είναι και η Α21 μια από τις σημαντικότερες εθελοντικές  οργανώσεις,  κι  αφορά  όλους τους τομείς της αδικίας. Στόχος της, να προστατεύσει παιδιά, γυναίκες και άνδρες που πέφτουν θύματα εμπορίου.

 

Εργάζεται  μέσα  από  το  τοπικό  σύστημα δικαιοσύνης, για την επιβολή του νόμου με νομική ομάδα, που δουλεύει για την ενοχοποίηση και δίωξη των διακινητών, άλλα και για την ενδυνάμωση των νομικών διαδικασιών, απέναντι στην εμπορία ανθρώπων, για να σώσει, να στεγάσει και να αποκαταστήσει την υγιή ζωή των θυμάτων, παρέχοντας τους και ξενώνες φιλοξενίας και ειδικούς για την ψυχολογική τους υποστήριξη, μέχρι να σταθούν στα πόδια τους.

 

Η Α21 έχει τη στήριξη και τη συνεργασία με άλλους φορείς και οργανώσεις, κι ο κύριος  συνεργάτης  της  είναι  η  1109  γραμμή πληροφόρησης, για την εμπορία ανθρώπων. Η υποβολή καταγγελιών, γίνεται με τηλεμετάφραση σε 170 γλώσσες, και παραμένει ανοιχτή 24 ώρες το 24ωρο.

 

Για να γίνει κάποιος εθελοντής, περνά από έλεγχο μητρώου!

 

Στα σύγχρονα διεθνή κείμενα καταλαμβάνει κεντρική θέση η Σύμβαση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, για τα Δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες (CRPD) κι είναι η πρώτη σύμβαση για τα ανθρώπινα δικαιώματα, στον 21ο αιώνα.

Είναι το πρώτο νομικά δεσμευτικό κείμενο,  με  περιεκτική  προστασία  των  δικαιωμάτων,  των  ατόμων  με  ψυχό-κοινωνική αναπηρία, και έχει κυρωθεί και από τη χώρα μας πρόσφατα.

 

Συγκεκριμένα  εξετάζεται  κι  ελληνική  νομοθεσία, που άφορα τα ανθρώπινα δικαιώματα, των ψυχικά ασθενών.

 

Κάθε χρόνο το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο απονέμει  το  Βραβείο  Ζαχάρωφ,  σε  υπερασπιστές,  για  τις  αξίες  της ελευθερίας  της σκέψης, και σε ακτιβιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ανά τον κόσμο, ιδίως σε τρίτες χώρες. Δημιούργησε επίσης το δίκτυο, για την  υποστήριξη  των  βραβευμένων,  με  το Βραβείο  Ζαχάρωφ,  και  την  ανάπτυξη  επαφών μεταξύ τους, αλλά και την ενθάρρυνση κοινών δραστηριοτήτων.

 

Μεταξύ των βραβευθέντων περιλαμβάνονται ο Nelson Mandela, η Aung San Suu Kyi και η Malala Yousafzai. Το 2015, το βραβείο απονεμήθηκε στον Raif Badawi, από τη Σαουδική Αραβία, καταδικάστηκε σε 1.000 μαστιγώματα και δέκα χρόνια φυλάκιση, γιατί δημοσίευσε  υλικό,  που  θεωρήθηκε  βλάσφημο και είναι και υπέρμαχος, της ελευθερίας της έκφρασης!!

 

Οι  Nadia Murad και Lamiya Haji Bashar, βραβευμένες για το 2016 είναι θύματα σεξουαλικής δουλείας του Ισλαμικού Κράτους (ISIS), όπως αυτοαποκαλείται. Επέζησαν  και  εκπροσωπούν  σήμερα  τις γυναίκες,  που  έχουν  υποστεί  σεξουαλική βία, από το ISIS.

 

 

Παγκοσμιοποίηση  και  Ανθρώπινα  Δικαιώματα

 

 

Πρέπει να βρούμε καλύτερους τρόπους, για να ενισχύσουμε το διεθνές δίκαιο και το δίκαιο ανθρωπίνων δικαιωμάτων, να ληφθούν διορθωτικά μέτρα, μετά από κοινή  συναίνεση  των  ηγετών  των  κρατών, ώστε  το  μοντέλο  ανάπτυξης  και  τα  οφέλη από  τη  παγκοσμιοποίηση,  να  είναι  το  ίδιο για όλους τους λαούς και να ξεπερασθούν τα  τεράστια  χάσματα,  στην  κατανομή  του πλούτου  κι  και  οι  άθλιες  συνθήκες, μέσα στις οποίες ζουν πάνω από ένα δισεκατομμύριο  άνθρωποι,  Ωστόσο  τα  περισσότερα κοινά  οφέλη,  είναι  διαμοιρασμένα  τόσο άνισα, ώστε η παγκόσμια αγορά ακόμα δεν υποστηρίζεται από κανόνες, που να βασίζονται σε κοινά αποδεκτούς κοινωνικούς στόχους και οι παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, είναι συνεχείς και παραμένουν κι ατιμώρητες.

 

Και  η  μελέτη  της  Environmental  Justice Foundation  (EJF)  αποκαλύπτει  ότι,  ο  αριθμός των προσφύγων που διέφυγαν από τον πόλεμο της Συρίας, προκαλώντας τεράστια προβλήματα  στην  Ευρώπη,  είναι  πολύ  μικρότερος  των  εκατομμυρίων  ανθρώπων από την Αφρική, που θα αναγκαστούν την επόμενη δεκαετία, εξαιτίας της αλλαγής του κλίματος, να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους!

 

Θα είναι η μεγαλύτερη υπαρξιακή απειλή, που έχει ποτέ συμβεί, και για τα ανθρώπινα δικαιώματα, και για τον πολιτισμό!!!

 

Και 10 εκατομμύρια έως και 20 εκατομμύρια  πρόσφυγες,  δεν  θα  μεταναστεύουν στη Νότια Αφρική, αλλά  θα κατευθύνονται προς, τη Μεσόγειο!!! 

 

Θέλεις να βοηθήσεις;;;

Αν  δεις  κάτι  ύποπτο,  κάλεσε  αμέσως 1109.  Επισκέψου  την  ιστοσελίδα  της  Α21 www.a21.gr  ή  γράψε  τους  στο  info@a21.gr για να δεις με ποιους τρόπους μπορείς να βοηθήσεις.

 

Πηγή: UNITED NATIONS

Ιστορίες πνευματικού ρατσισμού

Ιστορίες πνευματικού ρατσισμού

 

Τι συνδέει τον αμερικανό ιστορικό Μπέρναρνι Λιούις, τον ινδό συγγραφέα των «Σατανικών Στίχων» Σάλμαν Ρούσντι και τον αποβιώσαντα το 1995, «αριστοκράτη των βανδάλων», γαλλορουμάνο φιλόσοφο Εμίλ Σιοράν; Το ερώτημα μοιάζει ρητορικό αλλά δεν είναι, αφού διάφορες υποθέσεις ρατσισμού, αντισημιτισμού και ιδεολογικής τρομοκρατίας συνδέθηκαν με αυτά τα τρία ονόματα.

 

 

 

Μπέρναρντ Λιούις (1916 - 2018)

Ο Μπέρναρντ Λιούις ήταν ίσως ο σημαντικότερος ισλαμολόγος και ειδικός στη μελέτη της Τουρκίας. Η μόρφωση και η πολυμάθειά του ήταν εντυπωσιακές. Μιλούσε συγχρόνως για τα οικονομικά, τα ιδεολογικά, τα πολιτικά και τον πολιτισμό των ισλαμικών χωρών σε όλη τη διάρκεια της ιστορίας τους. Αναζητώντας τη χρήση της βίας στο αραβικό παρελθόν, ο Λιούις προέβλεψε την 11η Σεπτεμβρίου 2001 λίγα χρόνια πριν συμβεί το γεγονός με ένα προφητικό του άρθρο στο «Foreign Affairs» με τίτλο «License to Kill» («Αδεια για να Σκοτώνουν»). Ο θάνατός του στέρησε τη μελέτη του Ισλάμ από τον πιο πολύπλευρο γνώστη του.

Το δικαστήριο των Παρισίων τον Μάη του 1995 απεφάνθη, έναν μήνα μετά την ακροαματική διαδικασία ότι ο αμερικανός ιστορικός Μπέρναρντ Λιούις είναι ένοχος «πλάνης» απέναντι στον αρμενικό λαό για τις θέσεις που είχε υποστηρίξει σε συνέντευξη του στην εφημερίδα Le Monde (13 Νοεμβρίου 1993) ότι η γενοκτονία των Αρμενίων από τους Τούρκους, το 1915, αποτελεί «μίαν αρμενική εκδοχή της ιστορίας».

 

Το δικαστήριο καταδίκασε τον ιστορικό να καταβάλει αποζημίωση ενός γαλλικού φράγκου (περίπου πενήντα δραχμές), συν τους τόκους, στο Φόρουμ των Αρμενικών Οργανώσεων της Γαλλίας και στη Διεθνή Λίγκα εναντίον του ρατσισμού και του αντισημιτισμού, δηλαδή τις δύο οργανώσεις που είχαν προσφύγει στη δικαιοσύνη. Το ποσό είναι συμβολικό αλλά αντιστρόφως ανάλογο προς την τεράστια ικανοποίηση των οργανώσεων.

 

Βέβαια το δικαστήριο δεν υπεισήλθε στην ουσία του θέματος, που σε τελευταία ανάλυση έχει σχέση με την θεμελιώδη ελευθερία του επιστήμονα να εκθέτει τις προσωπικές του απόψεις για τα γεγονότα. Ούτε η απόφαση του έχει σχέση με ποιοτικούς χαρακτηρισμούς του τύπου «προπαγανδιστής» ή όχι. Δικαιολόγησε όμως την καταδίκη επειδή «η αντικειμενικότητα και η σύνεση του ιστορικού αμβλύνθηκαν, αφού αυτός εκφράστηκε χωρίς αποχρώσεις για ένα θέμα τόσο λεπτό που θα αναζωπύρωνε αδίκως τον πόνο της αρμενικής κοινότητας».

 

 

 Εμίλ Σιοράν (1911 - 1995)

 

Ο θάνατος του Εμίλ Σιοράν (8 Απριλίου 1911 -20 Ιουνίου 1995) προκάλεσε μια έκρηξη (αντι)σημιτικής φιλολογίας. Οι σχολιαστές, κάθε είδους, δεν περίμεναν να συμπληρωθεί ικανό διάστημα από τους φρεσκοτυπωμένους επαινετικούς επικήδειους (κατά το νεκρός δεδικαίωται) και είχαν ήδη ερευνήσει όλο το αρχείο και τα «νεανικά παραστρατήματα» του θανόντος. Στο επίκεντρο της φιλολογίας, ένα βιβλίο του φιλοσόφου που είχε δημοσιευθεί το 1937 στο Βουκουρέστι με τίτλο «Η εξαΰλωση της Ρουμανίας», στο οποίο ο απολογητής του σκεπτικισμού διετύπωνε θέσεις αντισημιτικές και ξενοφοβικές. Το βιβλίο είχε επανεκδοθεί το 1991 στην Ρουμανία, αλλά αναθεωρημένο από τον ίδιο τον συγγραφέα και χωρίς εκείνες τις νεανικές θέσεις του 1937. Ένας Γάλλος ρουμανολόγος όμως ο Πιερ-Υβ Μπουασό, κάνοντας τον συνήγορο του διαβόλου, απεκάλυψε τη φράση του Σιοράν ότι «αν ήμουν Εβραίος θα αυτοκτονούσα επί τόπου». Βέβαια το Αουσβιτς, η γενοκτονία και όλα τα δραματικά γεγονότα του πολέμου οδήγησαν τον Σιοράν να αποκηρύξει τις θέσεις αυτές και να αναγνωρίσει το «mea culpa» στο κείμενο του «Το μαρτύριο της ύπαρξης», που δημοσιεύθηκε το 1956. Γι αυτή την αλλαγή «υπεύθυνοι» πρέπει να ήταν ο φίλος του Σιοράν Μπένγιαμιν Φοντάνε, που πέθανε στο Αουσβιτς, και ο ποιητής Πάουλ Τσε-λάν, με τον οποίον είχαν μια βαθύτατη σχέση.

 

 

 Σάλμαν Ρούσντι

 

19 Ιουνίου 1947 (ηλικία 71 έτη), 

 

Την ίδια μέρα που το παρισινό δικαστήριο καταδίκαζε τον Λιούις, στο Παρίσι προετοίμαζαν την υποδοχή του υφυπουργού Εξωτερικών του Ιράν Μαχμούντ Μαεζί, ο οποίος, κατά την κοινή προσδοκία, θα έφερνε μαζί του ένα χαρτί με τις νέες, αμβλυμένες θέσεις της ιρανικής κυβέρνησης   για   την   υπόθεση Σάλμαν Ρούσντι. Στις 22 Ιουνίου 1995, ο υφυπουργός έφθασε στη γαλλική πρωτεύουσα χωρίς όμως το επίσημο έγγραφο που θα καταργούσε το διάσημο πλέον φέτφα των μουλάδων. Γιατί αυτή η διάψευση αναρωτήθηκαν οι Ευρωπαίοι, πολύ περισσότερο που η βελτίωση των σχέσεων του Ιράν με την Ευρωπαϊκή Ένωση είχε ως προϋπόθεση αυτή την αλλαγή πλεύσης. Τι θα έλεγε αυτό το έγγραφο αν τελικά έφθανε στο Παρίσι; Τον γενικό τόνο του ανεπίδοτου έγγραφου τον έδωσε ο ίδιος ο αρχηγός της ιρανικής διπλωματίας, ο Αλί Ακμπάρ Βελαγιατί. «Το κράτος δεν μπορεί να καταργήσει ένα φέτφα που έχει εκδοθεί από εκκλησιαστική αρχή. Αντίθετα οι ιρανικές αρχές θα μπορούσαν να μη θέσουν σε εφαρμογή το θρησκευτικό φέτφα που καταδικάζει σε θάνατο για βλασφημία τον συγγραφέα των «Σατανικών στίχων». Τι θα κάνουν οι Ευρωπαίοι; (Δεν είναι ασήμαντη η αγορά των 60 εκατομμυρίων Περσών ούτε η γεωστρατηγική θέση της χώρας τους). Και τι θα κάνει ο Ρούσντι; Μέχρι να αρθεί η «φετφά» το 1998 από το Ιρανικό κράτος, ο Σαλμάν μετακόμιζε συνέχεια, κρυβόταν, άλλαξε το ονοματεπώνυμο του (αλλά αρνήθηκε να αλλάξει και τα φυσικά χαρακτηριστικά του) και η γυναίκα του απομακρύνθηκε, καθώς δεν άντεξε την πίεση. Το σίγουρο όμως είναι ότι ο Σαλμάν τελικά επιβίωσε και το 2019 εκδόθηκε το νέο βιβλίο του. Όμως ένα σημαντικός αριθμός ανθρώπων των γραμμάτων πλήρωσε με την ζωή του για το βιβλίο αυτό. Ο Ιάπωνας μεταφραστής και ο εκδότης του έπεσαν νεκροί από πυροβολισμούς, ο Ιταλός εκδότης δέχτηκε μαχαιριές στο στήθος και την καρδιά και ο Τούρκος γλίτωσε από θαύμα. Ακόμα και η σατιρική εφημερίδα «Charlie Hebdo» δέχθηκε την επίθεση των ισλαμιστών για σατυρικό δημοσίευμά της για τον Μωάμεθ με αποτέλεσμα να χάσουν την ζωή τους 12 άτομα. Ο ίδιος ο Ρούσντι, διάσημος πλέον Βρετανός συγγραφέας, αφού έζησε για κάποιο ακόμα διάστημα στη Βρετανία κατέληξε στις ΗΠΑ όπου ζει έκτοτε.

 

Από τις εφημερίδες ΒΗΜΑ και ΝΕΑ

Η ανταλλαγή των πληθυσμών τραγικός επίλογος της Μικρασιατικής Καταστροφής

Εβδομήντα χρόνια έχουν περάσει σήμερα από την υιοθέτηση της Οικουμενικής Διακήρυξης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και η 10η Δεκεμβρίου, Παγκόσμια Ημέρα Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, παραμένει η πιο αειθαλής και επίκαιρη παγκόσμια ημέρα. Με αφορμή αυτή την μέρα ας ξαναφέρουμε στην μνήμη μας  ένα από τα τραγικότερα συμβάντα της ιστορίας μας.

Η ανταλλαγή των πληθυσμών τραγικός επίλογος της Μικρασιατικής Καταστροφής

Η ανταλλαγή των πληθυσμών, ο επίλογος της Μικρασιατικής Καταστροφής έφερε πόνο στις δύο πλευρές, αλλά και την ειρήνη μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας

Επιμέλεια: Στεφανος Xελιδονης

Στις 20 Νοεμβρίου 1922, επαύριο της ελληνικής ήττας στη Μικρά Ασία, άρχισε στη Λωζάννη η Συνδιάσκεψη Ειρήνης, με σκοπό οι δύο πλευρές να καταλήξουν σε μια νέα Συνθήκη που θα αντικαθιστούσε τη Συνθήκη των Σεβρών, την οποία η νέα τουρκική κυβέρνηση υπό τον Μουσταφά Κεμάλ δεν αναγνώριζε. Ο Κεμάλ είχε επίσης ξεκαθαρίσει ότι σκόπευε να διώξει το συντομότερο από τα εδάφη της Τουρκίας όσους Έλληνες είχαν απομείνει και είχε μάλιστα ορίσει προθεσμία τις 13 Δεκεμβρίου. Στις 30 Ιανουαρίου 1923, ο Ελευθέριος Βενιζέλος και ο Ισμέτ Πασάς (αργότερα Ινονού) υπέγραψαν στη Λωζάννη δύο συμβάσεις - μία για την ανταλλαγή των ομήρων και των αιχμαλώτων πολέμου και μία για την ανταλλαγή των πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Η Σύμβαση για την ανταλλαγή των πληθυσμών, είχε σαν μοναδικό κριτήριο το θρήσκευμα των «ανταλλάξιμων», και την είχε εισηγηθεί ο Νορβηγός αντιπρόσωπος της Κοινωνίας των Εθνών  Φρίντχοφ Νάνσεν. Στη συνέχεια η σύμβαση αυτή κατέστη μέρος της Συνθήκης της Λωζάννης της 24ης Ιουλίου 1923. Η Σύμβαση άρχισε να εφαρμόζεται από τον Αύγουστο του 1923, η δε μεικτή επιτροπή επιφορτισμένη με την εκτίμηση και εκκαθάριση των περιουσιών που θα άφηναν πίσω τους οι πληθυσμοί περάτωσε το έργο της το 1925. Η ανταλλαγή των πληθυσμών μπορεί δικαίως να θεωρηθεί ο επίλογος της Μικρασιατικής Καταστροφής, καθώς -πέρα από το ότι αποτελούσε μια ηπιότερη μορφή εθνοκάθαρσης- ουσιαστικά νομιμοποιούσε στη διεθνή κοινότητα το τέλος της μακραίωνης ελληνικής παρουσίας στην Ιωνία. Ήταν η πρώτη μεγάλη ανταλλαγή πληθυσμών στον 20ό αιώνα, μια πρακτική που κατόπιν εφαρμόστηκε και σε άλλα μέρη του κόσμου, και την οποία σήμερα ο ΟΗΕ καταδικάζει ως παραβίαση των κανόνων του Διεθνούς Δικαίου.

Ο δύσκολος δρόμος προς την ομοιογένεια

Δήλωσις Εκκαθαρίσεως Κινητής και Ακινήτου Περιουσίας κατά την ανταλλαγή ελληνοτουρκικών πληθυσμών (1923-1927) από την Γέννα προς την ευρύτερη περιοχή της Θεσσαλονίκης (16/12/1927).

Του Bruce Clark*

Για τον άνθρωπο του 21ου αιώνα, που τη διαβάζει για πρώτη φορά, η Σύμβαση της ανταλλαγής πληθυσμών έχει κάτι το φρικιαστικά ψυχρό. Με γραφειοκρατική αλλά σαφέστατη γλώσσα, διατάζει την απέλαση εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων, ανεξαρτήτως της πολιτισμικής τους ταυτότητας ή των προσωπικών τους αισθημάτων. Η ιδέα αυτή καθ αυτή ότι ένα κράτος μπορεί να «ανταλλάξει» μέρος του πληθυσμού του με μιαν άλλη ομάδα ανθρώπων συνεπάγεται κάτι το τρομακτικό για τη σχέση μεταξύ πολίτη και κράτους. Δείχνει ότι το κράτος «κέκτηται» των ανθρώπων που βρίσκονται υπό την εξουσία του με τον ίδιο τρόπο που του ανήκει μία ράβδος χρυσού ή ένα θωρηκτό.

Στην εφαρμογή της, η Σύμβαση είχε όντως ορισμένες σκληρές συνέπειες για σχεδόν δύο εκατομμύρια ανθρώπους, αυτές δε οι συνέπειες δεν ήταν ούτε απλές ούτε ομοιόμορφες. Για το ένα εκατομμύριο περίπου Ελληνορθοδόξους, που είχαν ήδη τραπεί σε φυγή από τη Μικρά Ασία και τη Θράκη (και συνωστίζονταν στα λιμάνια, στις πόλεις και στα νησιά της Ελλάδας, σε μία κατάσταση απόγνωσης και ένδειας), η Σύμβαση υποδήλωνε αποδοχή ότι δεν θα επέστρεφαν στις γενέτειρές τους. Για τουλάχιστον 150.000 Οθωμανούς Έλληνες, των οποίων η εκδίωξη (από τα παράλια της Μαύρης Θάλασσας και την ενδοχώρα της) βρισκόταν ακόμη σε εξέλιξη, η Σύμβαση ηύξανε την πιθανότητα ότι τουλάχιστον θα έφευγαν από την Τουρκία ζωντανοί. Πολλοί άνθρωποι που ανήκαν σε αυτήν την κατηγορία ήταν σε κακή φυσική κατάσταση ως αποτέλεσμα μακρών αναγκαστικών πορειών και μεταδοτικών νοσημάτων. Για 50.000 ή περισσότερους ορθόδοξους χριστιανούς στην Καππαδοκία, πολλοί από τους οποίους ήταν τουρκόφωνοι, η Σύμβαση σήμαινε τη συντονισμένη απέλαση από μια πατρίδα που δεν την άγγιξε ο πόλεμος και στην οποία ήλπιζαν να παραμείνουν. Και για σχεδόν 400.000 μουσουλμάνους που ζούσαν σε διάφορα μέρη της Ελλάδας, η Σύμβαση σήμαινε κάτι παρόμοιο: μία συντονισμένη αλλά οδυνηρή απέλαση από εδάφη με τα οποία ήταν στενά συνδεδεμένοι.

Παρά τον ανθρώπινο πόνο που αναπόφευκτα θα προκαλούσε, σχεδόν όλοι όσοι είχαν επιρροή στη Συνδιάσκεψη της Λωζάννης θεώρησαν το σύμφωνο της ανταλλαγής πληθυσμών μία ευπρόσδεκτη εξέλιξη και ένα ορόσημο στον δρόμο για μακροχρόνια ειρήνη. Ο Φρίντχοφ Νάνσεν, ο Νορβηγός εξερευνητής και αντιπρόσωπος της Κοινωνίας των Εθνών, μιλούσε με ενθουσιασμό για την «αμιγοποίηση του πληθυσμού» της περιοχής του Αιγαίου ως προπομπό μακροχρόνιας σταθερότητας. Επίσης, η συμφωνία εξυπηρετούσε τα συμφέροντα και της Τουρκίας και της Ελλάδας, για διαφορετικούς όμως λόγους την κάθε μία. Ήδη, από τις τουρκικές νίκες του προηγούμενου φθινοπώρου, και οι δύο κυβερνήσεις είχαν δεσμευτεί για μία ανταλλαγή πληθυσμών, η οποία θα μετέβαλλε τις χώρες τους σε σχετικά ομοιογενείς χώρους, από θρησκευτικής απόψεως.

Οι προσδοκίες των Τούρκων

 Μουσουλμάνοι πρόσφυγες στην Τουρκία

Αλλά στους τέσσερις μήνες που είχαν μεσολαβήσει από τη νίκη της Τουρκίας, είχε επίσης γίνει ξεκάθαρο ότι οι δύο χώρες, τουλάχιστον αρχικά, προσδοκούσαν πολύ διαφορετικά πράγματα από μία ανταλλαγή πληθυσμών. Ενεργώντας ως μεσολαβητής, ο Νάνσεν έπρεπε να εξηγήσει τη θέση της μιας χώρας στην άλλη και να προσπαθήσει να τις συμφιλιώσει. Τι ήθελε η Τουρκία από μία ανταλλαγή πληθυσμών; Έχοντας εδραιώσει τον πλήρη έλεγχο της Ανατολίας, οι νέες τουρκικές αρχές είχαν καταστήσει σαφές ότι οι εναπομείνασες ελληνικές και αρμενικές μειονότητες είχαν χάσει το δικαίωμά τους να ζήσουν στο κράτος που τώρα θα ιδρυόταν. Ήταν «εχθροί αλλοδαποί» που είχαν συμπεριφερθεί ως προδότες, υποστηρίζοντας τους κατακτητές της Σμύρνης.

Ειδικά στις πάλαι ποτέ ζώνες πολεμικών επιχειρήσεων, ουσιαστικά όλοι οι Έλληνες ικανοί για στρατιωτική υπηρεσία αιχμαλωτίστηκαν και οι περισσότεροι από αυτούς δεν επέζησαν, ενώ στις γυναίκες, στα παιδιά και στους ηλικιωμένους δόθηκαν λίγες εβδομάδες για να φύγουν από τη χώρα. Οπότε, η αποφασιστικότητα της Τουρκίας να απελάσει τους περισσότερους από τους χριστιανούς υπηκόους της ουσιαστικά δεν αμφισβητείτο. Το θέμα ήταν αν αυτή η απέλαση θα ήταν μονομερής ή συμπεφωνημένη. Αν η δεύτερη επιλογή ήταν δελεαστική, αυτό συνέβαινε εν μέρει επειδή οι νέοι κυβερνήτες της Τουρκίας ήταν ευαίσθητοι έναντι της διεθνούς γνώμης. Ίσως ορθά θεωρούσαν ότι οι δυτικές δυνάμεις χρησιμοποιούσαν το «μητρώο ανθρωπίνων δικαιωμάτων» της Τουρκίας ως έναν τρόπο για να ασκήσουν πίεση στο νέο κράτος και να κερδίσουν έδαφος σε διαπραγματεύσεις άλλων ζητημάτων, όπως του πετρελαίου και των ναυτιλιακών δικαιωμάτων. Αλλά κανείς δεν θα μπορούσε να κατηγορήσει την Τουρκία για απέλαση χριστιανών, αν η κατ’ εξοχήν χώρα που μιλούσε για λογαριασμό αυτών των χριστιανών, η Ελλάδα, είχε αποδεχθεί την απέλαση ως νόμιμη.

Η εγκατάσταση των προσφύγων και οι Έλληνες της Κωνσταντινούπολης

Τι προσδοκούσε η Αθήνα από την ανταλλαγή; Ρεαλιστικά, με το να δεχτεί το γεγονός ότι οι περισσότεροι από τους πρόσφυγες της Μικράς Ασίας δεν θα επέστρεφαν ποτέ στις εστίες τους, η Ελλάδα δεν είχε να χάσει και πολλά. Το κύριο όφελος για την Ελλάδα από μία ανταλλαγή πληθυσμών ήταν απλούστατα ότι με το να απαλλαγεί από τη μουσουλμανική μειονότητα της χώρας, ή το μεγαλύτερο μέρος της, θα αποκτούσε αρκετό χώρο ώστε να στεγάσει τους άρρωστους, πάμπτωχους ανθρώπους που συνωστίζονταν στα λιμάνια της. Υπήρχαν κάποια θέματα πρακτικής φύσεως. Όσο πιο σύντομα εγκαθίσταντο οι πρόσφυγες σε αγροτική γη ή σε βιώσιμους αστικούς οικισμούς, τόσο το συντομότερο θα μπορούσαν να στηρίξουν τους εαυτούς τους και να πάψουν να είναι βάρος στο ελληνικό κράτος.

Και οι δύο χώρες είδαν δυνητικό όφελος σε μία ανταλλαγή πληθυσμών, αλλά, όπως σύντομα ανακάλυψε ο Νάνσεν, αυτό σήμαινε κάτι διαφορετικό για την κάθε μία. Το ερώτημα–κλειδί ήταν αν θα συμπεριλαμβανόταν στη Σύμβαση η Κωνσταντινούπολη, η οποία βρισκόταν ακόμη υπό την κατοχή μιας συμμαχικής δύναμης, στην οποία κυριαρχούσε η Βρετανία. Ο Μουσταφά Κεμάλ ήθελε μία «συνολική, υποχρεωτική» ανταλλαγή – με άλλα λόγια, μία που οπωσδήποτε θα περιελάμβανε τους Έλληνες της Κωνσταντινούπολης. Για τον Ελευθέριο Βενιζέλο και άλλους Έλληνες αξιωματούχους, αυτό ήταν κάτι τρομακτικό. Μία νέα συρροή προσφύγων από την Κωνσταντινούπολη θα εξουδετέρωνε κατά πολύ το «κέρδος» του ελληνικού κράτους από την απέλαση του μουσουλμανικού πληθυσμού του και την οικειοποίηση των σπιτιών τους. Σχεδόν αντίθετη ήταν η λογική των Τούρκων εθνικιστών. Με την ανακατάληψη της Ιστανμπούλ και την οικειοποίηση των κεφαλαίων που βρίσκονταν συγκεντρωμένα σε χριστιανικά χέρια, οι Τούρκοι ήλπιζαν να δείξουν ότι ήταν αληθινά κυρίαρχοι στη χώρα τους. Μία στενά σχετιζόμενη τουρκική απαίτηση ήταν η εκδίωξη του Πατριαρχείου από την αρχαία του εστία. Οι Τούρκοι έλεγαν ότι αυτός ο θεσμός ήταν ένα σύμβολο χριστιανικής θεοκρατίας, που δεν είχε θέση σε ένα κοσμικό κράτος.

Αυτές οι αντικρουόμενες θέσεις οδήγησαν σε κάποιες έντονες παρασκηνιακές διαπραγματεύσεις τον Δεκέμβριο του 1922 και τις αρχές του 1923. Οι Βρετανοί υποστήριζαν σθεναρά το δικαίωμα του Πατριαρχείου να παραμείνει, αλλά συμφώνησαν ότι ο ρόλος του θα έπρεπε να είναι θρησκευτικός και όχι πολιτικός ή διοικητικός. Τελικά, συμφωνήθηκε ότι ο Πατριάρχης και το «ντόπιο» του ποίμνιο, με άλλα λόγια οι Έλληνες της Κωνσταντινούπολης (κάπως στενά προσδιορισμένοι) θα εξαιρούνταν της ανταλλαγής. Ο μουσουλμανικός πληθυσμός της δυτικής Θράκης θα έχαιρε αντίστοιχης απαλλαγής.

Από μία άποψη, οι υπολογισμοί των πολιτικών που υπέγραψαν την ανταλλαγή των πληθυσμών αποδείχθηκαν απολύτως ακριβείς. Όσο και να υπέφεραν τα «θύματα» της ανταλλαγής, υλικά ή ψυχολογικά, ποτέ ξανά δεν έγιναν αιτία προβλημάτων στις διακρατικές σχέσεις. Η Ελλάδα έχασε κάθε ενδιαφέρον για τους μουσουλμάνους πρώην πολίτες της που πήγαν στην Τουρκία, και το τουρκικό κράτος δεν έδειξε περαιτέρω ενδιαφέρον για τους χριστιανούς πρώην υπηκόους του. Αν ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχουν συνεχίσει να προξενούν προβλήματα στις διακρατικές σχέσεις, αυτά αφορούν αποκλειστικά τους ανθρώπους που παρέμειναν, με άλλα λόγια τους Έλληνες της Κωνσταντινούπολης και τους μουσουλμάνους της δυτικής Θράκης. Η συνθήκη της Λωζάννης έδωσε σε κάθε κράτος το δικαίωμα, και σχεδόν την υποχρέωση, να ασκεί πολιτική πίεση για τα συμφέροντα και τα πολιτισμικά δικαιώματα των «δικών του» ανθρώπων στην άλλη πλευρά των συνόρων.

Ένα κυνικό συμπέρασμα

Ορισμένοι μπορεί να βγάλουν ένα πολύ κυνικό συμπέρασμα από αυτό. Ένας τρόπος για να εξασφαλίσει κανείς ότι οι μειονότητες δεν θα προξενούν προβλήματα στις διακρατικές σχέσεις είναι απλά να μην έχει μειονότητες. Αν υπάρχουν μειονότητες και τα δικαιώματά τους είναι επίσημα αναγνωρισμένα, αναπόφευκτα θα προκύψουν προβλήματα. Αλλά αυτή η λογική έχει παραγκωνιστεί, τουλάχιστον θεωρητικά, από έγγραφα όπως ο Καταστατικός Χάρτης των Ηνωμένων Εθνών, η Οικουμενική Διακήρυξη των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και η Τελική Πράξη του Ελσίνκι. Σύμφωνα με τις αρχές των διεθνών σχέσεων και των πολιτικών δικαιωμάτων, μετά το 1945, τα κράτη οφείλουν να σέβονται τα δικαιώματα όλων των πολιτών (συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματός τους να ασκούν οποιαδήποτε θρησκεία και να παραμένουν στις εστίες τους χωρίς φόβο εκδίωξης) άνευ όρων. Αλλά ο κόσμος έχει ακόμη πολύ δρόμο μέχρι να εφαρμόσει αυτές τις αρχές. Η ελληνική λέξη υποκρισία πλάστηκε πολύ πριν από τον Ιανουάριο του 1923, και η χρήση της συνεχίζεται.

* Ο κ. Bruce Clark είναι ο συγγραφέας του βιβλίου «Δυο φορές ξένος: Οι μαζικές απελάσεις που διαμόρφωσαν την σύγχρονη Ελλάδα και Τουρκία» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΠΟΤΑΜΟΣ. Είναι επίσης αρχισυντάκτης σε θέματα διεθνούς ασφάλειας στο περιοδικό Economist.

Οι συνέπειες της Σύμβασης

1.000.000 Ελληνορθόδοξοι, που είχαν ήδη τραπεί σε φυγή από τη Μικρά Ασία και τη Θράκη, δεν θα επέστρεφαν στις γενέτειρές τους.

150.000 Οθωμανοί Έλληνες από τον Πόντο, των οποίων η εκδίωξη βρισκόταν ακόμη σε εξέλιξη, θα έφευγαν από την Τουρκία ζωντανοί.

50.000 Ορθόδοξοι χριστιανοί στην Καππαδοκία, πολλοί από τους οποίους ήταν τουρκόφωνοι, θα άφηναν τις εστίες τους για την Ελλάδα.

400.000 Μουσουλμάνοι, που ζούσαν σε διάφορα μέρη της Ελλάδας, θα υφίσταντο την αντίστοιχη απέλαση, με προορισμό την Τουρκία.

Πηγή Εφημερίδα " Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ" /6.12.09

http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_ell_100005_06/12/2009_382204

http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_ell_100006_06/12/2009_382203

http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_ell_100007_06/12/2009_382202

Το διαβάσαμε εδώ :

https://boraeinai.blogspot.com/2018/12/blog-post_48.html