Ροσσέτου Φακιολά : Έλληνες τεχνοκράτες της διασποράς

Έλληνες τεχνοκράτες της διασποράς

 

Άρθρο του Ροσσέτου Φακιολά

Ομότιμου Καθηγητή Οικονομικών στο

Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (Ε.Μ.Π)

 

Οι απόδημοι πτυχιούχοι (High skilled) υπολογίζονται σε 500.000 και παρουσιάζουν ανοδικό ρυθμό, ως αποτέλεσμα της λειτουργίας 900  περίπου μεταπτυχιακών τμημάτων στο εκτεταμένο πλέον εκπαιδευτικό σύστημα της Ελλάδας, των άνω των 30.000 μεταπτυχιακών Ελλήνων σπουδαστών σε ξένες χώρες και της αδυναμίας της ελληνικής οικονομίας, λόγω της παρατεταμένης οικονομικής κρίσης να δημιουργήσει τις κατάλληλες θέσεις για την απασχόλησή τους. 

 

Η κατάσταση είναι αντίστροφη από την προπολεμική, όταν οι εκατοντάδες χιλιάδες απόδημοι ήταν αμόρφωτοι ή και τελείως αναλφάβητοι, εργαζόμενοι στις πιο ανειδίκευτες και χαμηλού μεροκάματου δουλειές. Τώρα καταλαμβάνουν επαγγελματικές θέσεις ειδικευμένων και αμείβονται ανάλογα. 

 

Δέκα χρόνια μετά τον Β! Παγκόσμιο Πόλεμο δεν λειτουργούσε καμιά μεταπτυχιακή σχολή. Τα στοιχεία αυτά παρουσιάζουν θετικές και αμφιλεγόμενες πλευρές: Η θετική είναι ότι η Ελλάδα δεν υστερεί πλέον καμιάς σχεδόν των αναπτυγμένων χωρών στο εκπαιδευτικό επίπεδο όλων των κατηγοριών και βαθμίδων, εκτός των πολύ ηλικιωμένων ατόμων που δεν βρίσκονται πια στην αγοράς εργασίας.

 

Στα αμφιλεγόμενα περιλαμβάνεται το υψηλό ποσοστό των αποφοίτων της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης που απασχολείται στο εξωτερικό. Αρκετοί αναφέρονται σε Διαρροή Εγκεφάλων (brain drain), στο παράδοξο μια πτωχή χώρα να επιλέγει και να εκπαιδεύει στις ανώτερες εκπαιδευτικές βαθμίδες τα πιο δημιουργικά άτομα και κατόπιν αυτά να απασχολούνται και να αποδίδουν στην αλλοδαπή. Με την πολιτική αυτή, συνεχίζουν, η χώρα είναι καταδικασμένη να παραμείνει πτωχή. 

 

Έρευνες ειδικών της Οξφόρδης αναφέρουν ότι ή Διαρροή Εγκεφάλων κορυφώθηκε το 2012 και έκτοτε «παραμένει σε υψηλά επίπεδα, με ετήσιες ροές άνω των 50.000 ατόμων». Τα χρόνια πριν από την κρίση, εξηγούν, οι Έλληνες ήταν από τους πλέον επιφυλακτικούς λαούς στην Ευρώπη στο ενδεχόμενο να φύγουν από τη χώρα τους. Αυτό έχει αλλάξει ριζικά. Η αποδημία δεν περιγράφεται από τους ίδιους τους μετανάστες σαν μια τραυματική εμπειρία, όπως έχει καταγραφεί στο ιστορικό συλλογικό, αλλά σαν μια ευκαιρία να χτίσουν τη ζωή τους με καλύτερους όρους. Επιπλέον, το άμεσο κοινωνικό περιβάλλον είναι πιο θετικό». Είναι πιθανόν, συμπεραίνει, το φαινόμενο να συνεχιστεί τα επόμενα χρόνια ανεξάρτητα από την πορεία της ελληνικής οικονομίας, ιδιαίτερα μεταξύ αυτών με την υψηλότερη εκπαίδευση – αλλά και με κάποια αύξηση των ροών του επαναπατρισμού.

 

Το επιχείρημα του μη εκπατρισμού θα ήταν λογικό εάν οι αποδημούντες μπορούσαν να βρουν εργασία, ακόμη και με λίγες προσδοκίες να βρίσκονται τουλάχιστον κοντά στο αντικείμενο των σπουδών τους. Η εργασία όμως την οποία έχουν σπουδάσει ζητείται στην αλλοδαπή, όπου είναι πολύ καλύτερες της Ελλάδας τόσο η αμοιβή όσο και η επαγγελματική τους εξέλιξη.

 

Οποιαδήποτε πλευρά της σύνθετης αυτής πρότασης και αν εξεταστεί, δεν προκύπτει επιχείρημα να μην αποδημήσουν. Το «κόστος ευκαιρίας», δηλαδή ότι χάνουν εκείνοι και η χώρα αποδημώντας είναι σχεδόν μηδενικό γιατί υπάρχουν δεκάδες χιλιάδες άνεργοι πτυχιούχοι. (Στατιστική Επετηρίδα Ελλάδος πρόσφατων ετών ). Αποφοιτούν χιλιάδες ετησίως που η ελληνική οικονομία δεν τους απορροφά. Οι υψηλοί μισθοί των αποδήμων τούς επιτρέπουν να βοηθούν τις οικογένειές τους, τουλάχιστον τα πρώτα χρόνια, όταν δεν έχουν δημιουργήσει δικές τους.

 

Μένοντας πολλά χρόνια στο εξωτερικό, υψηλό ποσοστό ανέρχονται σε υψηλά αξιώματα με την μόρφωσή τους και την επιμέλεια που επιδεικνύουν. Επικοινωνούν επίσης μεταξύ τους και αποκτούν επιρροή στο ευρύτερο περιβάλλον. Ο πτυχιούχος λοιπόν απόδημος εξελίσσεται σε τεχνοκράτη της διασποράς. Εμφανίζει δε πολλά χαρακτηριστικά που τον διαφοροποιούν από τον ξένο τεχνοκράτη, ο οποίος επέλεξε να εμπλακεί με την Ελλάδα. Κατέχει κύκλο φίλων και συνεργατών στην Ελλάδα με τους οποίους μπορεί να χαράξει μια βιώσιμη στρατηγική. Η έγνοια για το καλό όνομά του και η ταύτιση με τη χώρα του σημαίνουν ότι η εμπλοκή με την Ελλάδα είναι μακροπρόθεσμη και τα κίνητρα της απεμπλοκής είναι λιγότερο ισχυρά. 

 

Η συνεχής παρακολούθηση των πολιτικών και κοινωνικών εξελίξεων στα ελληνικά δρώμενα επιτυγχάνεται με μικρό ή μηδαμινό κόστος για τους ελληνικούς οργανισμούς που απασχολούν τους τεχνοκράτες της διασποράς, οι οποίοι είναι διατεθειμένοι να αγνοήσουν το «κόστος ευκαιρίας» της μη ενασχόλησής τους με πιο προσοδοφόρες χώρες. Προς το παρόν, πάντως, η παλιννόστηση δεν είναι στα σχέδια πολλών. Σύμφωνα με την έρευνα EUMIGRE, σημειώνει ο κ. Πρατσινάκης, που πραγματοποιήθηκε το 2017 στην Ολλανδία και στην ευρύτερη περιοχή του Λονδίνου, μόνο 5% των μεταναστών που έφυγαν μετά το 2010 σχεδιάζουν να επιστρέψουν στην Ελλάδα μέσα στα επόμενα τρία χρόνια, ενώ λίγοι (20%) είναι και αυτοί που θα επιθυμούσαν κάτι τέτοιο.

 

Είναι λοιπόν προς όφελος της Ελλάδας να συνεργάζεται στενά μαζί τους στα πολλά και ποικίλα θέματα που τους απασχολούν αμοιβαίως. Με το χαμηλό κόστος των μεταφορών, η επίσκεψή τους στην πατρίδα για οποιονδήποτε λόγο είναι συχνή, ενώ η ηλεκτρονική διακίνηση ήχου και εικόνας διευκολύνει την επικοινωνία τους όλο το είκοσι τετράωρο, με μηδαμινό σχεδόν κόστος. Όπως όμως και οι λοιποί παλαιότεροι, δεν δικαιούνται να ψηφίσουν εάν δεν προσέλθουν με την ταυτότητά τους στο εκλογικό κέντρο, όπου έχουν γραφτεί από την κρατική υπηρεσία.

 

Πολλοί από τους Έλληνες τεχνοκράτες της διασποράς είναι καταξιωμένοι επαγγελματίες στις δυτικές κοινωνίες και κατέχουν ηγετικές θέσεις στους οργανισμούς τους. Ο Ανδρέας Γεωργίου*, τον οποίον αποπέμψαμε με τον χειρότερο τρόπο από την δικιά μας Στατιστική Υπηρεσία, εργάζεται ήδη ως νούμερο δύο στη διεύθυνση στατιστικής του ΔΝΤ. Μεταξύ άλλων, ηγήθηκε του προγράμματος στατιστικής του Ταμείου με σκοπό τη μεθοδολογική ανάπτυξη και εξάπλωση παγκοσμίως των νέων δεικτών για τη σταθερότητα των χρηματοπιστωτικών συστημάτων. Ο Ηλίας Μόσιαλος, ένας εξίσου εμβληματικός τεχνοκράτης, έχει δραστηριοποιηθεί στη μεταρρύθμιση της δημόσιας υγείας της Ελλάδας, ενώ έχει συμβουλεύσει, ως επικεφαλής του ερευνητικού ιδρύματος LSE Health, κυβερνήσεις πολλών χωρών, έως και της Κίνας, στο πώς μπορούν να αναδιαρθρώσουν τη δημόσια υγεία τους.

 

Υπάρχουν και τεχνοκράτες στο αντίθετο στρατόπεδο, όπως ο Κώστας Δουζίνας από το Birckbeck, ο Κώστας Λαπαβίτσας από το SOAS και ο Δημήτρης Παπαδημητρίου από το Levy Institute, που έχουν υποστηρίξει αντιστοίχως την εξωκοινοβουλευτική αντίσταση στους πιστωτές της χώρας, την επιστροφή στη δραχμή και τη δημιουργία παράλληλου νομίσματος.

 

Όπως τονίζει ο Αντώνης Καμάρας, ερευνητής στο Greek Diaspora Project του SEESOX στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης «Ο τεχνοκράτης της διασποράς αποτελεί και θα αποτελεί τόσο δομικό όσο και διακριτό στοιχείο της μεταρρυθμιστικής προσπάθειας και της πολιτικής αντιπαράθεσης που την περιβάλλει στην Ελλάδα». (εφημ. Καθημερινή, 01.09.2018 και πιο σύγχρονες εκδόσεις).

 

Το «Κείον το νόμιμο» ήταν έθιμο και νόμος στην αρχαία Κέα (Τζια). Σύμφωνα με αυτό, όσοι υπερέβαιναν το 60ό έτος της ηλικίας τους «αυτεκωνιάζοντο», αυτοκτονούσαν δηλ. με κώνειο. Ο ηλικιωμένος όταν δεν ήταν πλέον χρήσιμος στην κοινωνία λόγω γήρατος όφειλε να πάρει την άδεια της πολιτείας ώστε να εγκριθεί η αυτοκτονία του. Έπειτα από κάποια εορταστική ιεροτελεστία, εκτελούσε το χρέος του πίνοντας πρόθυμα το κώνειο. Μ’ αυτόν τον τρόπο επιτυγχανόταν η ανάγκη για εξασφάλιση τροφής για τους νεότερους. Το μέτρο αυτό καταργήθηκε όταν επικράτησε ο Χριστιανισμός. Το έθιμο «Κείον το νόμιμο» αναβίωσε στις ημέρες μας με το σκεπτικό ότι ο θάνατος των ηλικιωμένων θα λύσει το ελληνικό δημοσιονομικό πρόβλημα.

 

Τα δικά μας φτερά τ.176

 

·       Υπόθεση ΑΝΔΡΕΑ ΓΕΩΡΓΊΟΥ

 

Το 2011 κατηγορήθηκε έντονα από ορισμένα μέλη του (αργότερα καταργηθέντος από τη Βουλή) πρώην συλλογικού οργάνου της ΕΛΣΤΑΤ ότι εσκεμμένα, μετά από υπόδειξη της Eurostat και αντίθετα με τα διεθνή πρότυπα, περιέλαβε, μεταξύ άλλων, το έλλειμμα των ΔΕΚΟ στο έλλειμμα του ελληνικού προϋπολογισμού 2009 ώστε αυτό να εμφανίζεται τεχνικά αυξημένο. 

 

Στις 22 Ιανουαρίου 2013 ασκήθηκε ποινική δίωξη σε βαθμό κακουργήματος εναντίον του Ανδρέα Γεωργίου και δύο άλλων στελεχών της ΕΛΣΤΑΤ μετά από αντίστοιχη παραγγελία των οικονομικών εισαγγελέων. Κατόπιν διενέργειας κύριας ανάκρισης και προτάσεων από τους αρμόδιους εισαγγελείς το 2014, και ξανά το 2015, να τεθεί η υπόθεση στο αρχείο, το Συμβούλιο Εφετών στις 14 Ιουλίου 2015 με βούλευμα του αποφάνθηκε, μεταξύ άλλων, να μη γίνει εις βάρος του Ανδρέα Γεωργίου και των 2 άλλων στελεχών κατηγορία για την πράξη της ψευδούς βεβαίωσης κατά συναυτουργία σε βάρος του Δημοσίου υπό τις επιβαρυντικές περιστάσεις του ν. 1608/1950.. Στις 14 Σεπτεμβρίου 2015, η αντιεισαγγελεύς του Αρείου Πάγου άσκησε αναίρεση κατά της αθωωτικής αυτής απόφασης. Την 1 Αυγούστου 2016, το Συμβούλιο του Αρείου Πάγου αποδέχθηκε την πρόταση αναίρεσης με αποτέλεσμα ο Ανδρέας Γεωργίου και δύο άλλα στελέχη της ΕΛΣΤΑΤ να παραπέμπονται και πάλι για νέα κρίση στο Συμβούλιο Εφετών για το κακούργημα της ψευδούς βεβαίωσης.

 

Την 1η Αυγούστου 2017 το Τριμελές  Εφετείο Πλημμελημάτων καταδίκασε τον Ανδρέα Γεωργίου σε ποινή φυλάκισης δύο ετών με τριετή αναστολή, χωρίς την αναγνώριση ελαφρυντικού, για το αδίκημα της παράβασης καθήκοντος σχετικά με το έλλειμμα του 2009

 

Βικιπαίδεια, η ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

 

«Πατρίς»: Το υπερωκεάνιο που έφερε χιλιάδες Έλληνες στην Αυστραλία

Το «Πατρίς», το σκάφος που έφερε χιλιάδες Έλληνες στην Αυστραλία περνά κάτω από τη Harbour Bridge στο Σίδνεϊ. Το «Πατρίς» πραγματοποίησε συνολικά 91 ταξίδια στην Αυστραλία μεταξύ 1959 και 1975 (Greek Shipping Miracle Museum)

 

«Πατρίς»: Το υπερωκεάνιο  που έφερε χιλιάδες Έλληνες στην Αυστραλία

 

Ο Υποπλοίαρχος του «Πατρίς» θυμάται τις στιγμές του στο πλοίο που έφερε χιλιάδες Έλληνες στην Αυστραλία

Γράφει ο Stergos Kastelloriou

 

«Είναι σαν να είδα την κηδεία ενός ζωντανού ανθρώπου», λέει ο Νικόλαος Σούτος, πρώην Υποπλοίαρχος του ελληνικού πλοίου «Πατρίς», που περιγράφει τη στιγμή που το υπερωκεάνιο που μετάφερε χιλιάδες  μετανάστες τελικά αποσύρθηκε.

 

Αυτό το έτος (2017) σηματοδοτεί τρεις δεκαετίες από τότε που ο Patris ρυμουλκήθηκε στους διαλυτές πλοίων στο Καράτσι. Το πλοίο αυτό έφερε από τα τέλη της δεκαετίας του '50 έως τα μέσα της δεκαετίας του '70, δεκάδες χιλιάδες Έλληνες μετανάστες (και άλλες εθνικότητες) στην Αυστραλία. "Μπορεί να είναι υπερβολή, αλλά η δική μου εντύπωση ήταν ότι αυτό το αντίο ήταν σαν την κηδεία ενός ζωντανού ανθρώπου", λέει ο πρώην Υποπλοίαρχος του πλοίου Νικόλαος Σουτος στο SBS Greek .

 

Εξηγεί ότι εκείνοι που ταξίδεψαν με το πλοίο  αυτό αισθάνθηκαν μια ισχυρή σύνδεση με αυτό: «Επειδή κανείς δεν ήξερε πού ταξίδευε – ότι θα ήταν χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από τις οικογένειές τους, και δεν ήξεραν αν αυτός ή αυτή επρόκειτο να ξαναδούν τα σπίτια τους. "

 

Οι οικογένειές τους ταξίδευαν από τα χωριά τους στο λιμάνι του Πειραιά, κοντά στην εκκλησία του Αγίου Νικολάου, για να τους αποχαιρετήσουν, ελπίζοντας, αλλά και χωρίς να ξέρουν αν θα τους ξανάβλεπαν κάποτε.

 

Ο Νικόλαος Σούτος, τώρα επιτυχημένος εφοπλιστής, αναπαριστά τις στιγμές των πρώτων ταξιδιών του διάσημου πλοίου.

 

Το Πατρίς έφυγε από τον Πειραιά, για το πρώτο του μεταναστευτικό ταξίδι στην Αυστραλία στις 14 Δεκεμβρίου 1959. Η πρώτη στάση ήταν το Fremantle της Δυτ. Αυστραλίας στις 2 Ιανουαρίου 1960 και στη συνέχεια η Μελβούρνη στις 7 Ιανουαρίου.

 

Το πλοίο, το οποίο αρχικά ονομαζόταν «Bloemfontein Castle», ξεκίνησε τη δράση του μεταφέροντας επιβάτες από το Λονδίνο στο Κέιπ Τάουν της Νότιας Αφρικής για τη εταιρία Union-Castle Line.

 

Τον Οκτώβριο του 1959, αγοράστηκε από την Chandris Line και βάφτισε την «Πατρίς».  

 

"Ενώ υπηρετούσα ως επικεφαλής σε ένα από τα δεξαμενόπλοια της Chandris, έλαβα ένα μήνυμα από το γραφείο του Λονδίνου για να αποβιβαστώ στο επόμενο λιμάνι και να πετάξω στο Λονδίνο για να συναντήσω τον κ. Χανδρή για ένα πολύ σημαντικό θέμα", θυμάται ο κ. Σούτος .

 

"Καταφέραμε να φτάσουμε στο Λονδίνο το συντομότερο δυνατό. Συναντήσαμε σε σύσκεψη τον κ. Chandris, και κατά τη διάρκεια της σύσκεψης μας δήλωσε ότι σκόπευε να δημιουργήσει μια γραμμή μεταφοράς επιβατών μεταξύ Ελλάδας και Αυστραλίας και για αυτό τον λόγο αγόρασε το πλοιο «Bloemfontein Castle» που το μετωνόμασε σε «Πατρίς».

 

Στη συνέχεια, το Πατρίς ναυλώθηκε στη μεταφορά μεταναστευτών μεταξύ Ελλάδος και Αυστραλίας, παρέχοντας διαμονή σε 36 πρώτης θέσης επιβάτες και σε 1.040 της τουριστική θέσης. Ωστόσο, σε σύντομο διάστημα η διάταξη αυτή καταργήθηκε και τροποποιήθηκε με δημιουργία 1076 θέσεων τουριστικής.

 

 Ο τότε πρωθυπουργός της Ελλάδας Κ. Καραμανλής εγκαινίασε την γραμμή τον Δεκέμβριο του 1959.

"Πατρίς, παρακαλώ παραδώστε αυτό το μήνυμα στους αγαπημένους μου"

Ο Νικόλαος Σουτος πέρασε αρκετά δύσκολες στιγμές στο Πατρίς. «Οι επιβάτες βρίσκονταν σε δύσκολη ψυχολογική κατάσταση, διότι, όπως καταλαβαίνετε, πήγαιναν σε μια χώρα με διαφορετική κουλτούρα που ήταν εξ ολοκλήρου ξένη προς αυτούς.

 

Πολλοί άνθρωποι ήταν αμόρφωτοι, δεν γνώριζαν καθόλου την αγγλική γλώσσα και η πλειοψηφία τους δεν είχε καμία επαγγελματική ικανότητα».

 

"Σήμερα, ο ελληνικός λαός αναγκάζεται να εγκαταλείψει την Ελλάδα εξαιτίας της οικονομικής κρίσης - αλλά όλοι είναι πολύ μορφωμένοι, είναι επαγγελματίες, μιλούν ξένες γλώσσες", εξηγεί ο Σιούτος.

 

"Αυτοί όμως οι άνθρωποι - οι περισσότεροι από τους οποίους έρχονταν από τα χωριά, δεν γνώριζαν τίποτα και η απελπισία τους ήταν αυτή που τους ανάγκασε να εγκαταλείψουν τις οικογένειες και τη χώρα τους".

 

"Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού κάναμε το καλύτερο δυνατό για να αποσπάσουμε τους επιβάτες από τις μαύρες σκέψεις και τα προβλήματά τους", λέει ο Σούτος. "Οργανώναμε δραστηριότητες σχεδόν κάθε μέρα." 

 

 Ο πρωθυπουργός της Ελλάδος κ. Κωνσταντίνος Καραμανλής έχοντας στα δεξιά του τον εφοπλιστή Αντώνιο Χανδρή και στα αριστερά του τον υποπλοίαρχο Νικόλαο Σούτο.

"Θα ψάχναμε ανάμεσα στους επιβάτες για να βρούμε κάποιον που έπαιζε κιθάρα, μπουζούκι ή ακορντεόν - ακόμα και ανθρώπους που ήξεραν να λένε αστεία ώστε να βοηθήσουν στην προσπάθεια για να αλλάξουν την αρνητική ατμόσφαιρα των επιβατών".

 

Θυμάται την ιστορία ενός ανθρώπου που άγγιζε το πλοίο και του έλεγε να παραδώσει μερικά μηνύματα στα αγαπημένα του πρόσωπα σαν επέστρεφε στην Ελλάδα.

 

"Καθώς ήμασταν στο λιμάνι του Σίδνεϊ, βγήκα για την συνηθισμένη μου εξωτερική επιθεώρηση του πλοίου πριν τον απόπλου του. Τότε είδα έναν πολύ σοβαρό εμφανησιακά άνδρα από την προβλήτα να αγγίζει το πλοίο, να κλαίει και να λέει διάφορα ονόματα", λέει ο Σούτος.

 

«Ήλθε ελπίζοντας ότι το σκάφος θα στείλει τα χαιρετισμούς του στα αγαπημένα του πρόσωπα πίσω στην Ελλάδα. Πήγα εκεί, άγγιξα το χέρι του και του είπα «φίλε μου να είσαι σίγουρος ότι το Πατρίς θα μεταφέρει και θα στείλει όλα τα καλά μηνύματα στους αγαπημένους σου».

 

«Οφείλω την ευτυχία μου σε εσένα»

Ο Σούτος έχει να διηγηθεί μια συναρπαστική ιστορία για μια νεαρή γυναίκα που εγκατέλειψε την Ελλάδα για να συναντήσει έναν άνδρα που της προξένεψαν στη Μελβούρνη και να τον παντρευτεί.

 

"Μια μέρα, όπως ήμουν στο γραφείο μου, ο αρχικαμαρώτος ζήτησε να πάω στο σαλόνι, καθώς υπήρχε ένα πρόβλημα".

 

«Όταν πήγα στο σαλόνι, είδα ένα όμορφο νεαρό κορίτσι περιτριγυρισμένο από δύο μεγαλύτερες γυναίκες και έναν ηλικιωμένο άνδρα».

 

"Όταν το κορίτσι με είδε, έτρεξε προς τα μένα και απειλούσε να πηδήξει από το πλοίο αν την ανάγκαζα να αποβιβαστεί μόλις και να πάει μαζί με αυτούς τους τρεις." 

 

"Κατάλαβα ότι κάτι σοβαρό συνέβαινε και της είπα να μην ανησυχεί, καθώς σκόπευα να την πάω πίσω στην Ελλάδα αν το επιθυμούσε χωρίς δικό της κόστος.

 

 Όπως πληροφορήθηκα αργότερα της είχαν υποσχεθεί να παντρευτεί ένα νέο άντρα όπως φαινόταν στη φωτογραφία που της είχαν στείλει και όχι τον γέρο που συνόδευαν οι δύο γυναίκες. Εν τω μεταξύ σκέφτηκα μια εναλλακτική λύση και την ρώτησα αν είχε συγγενείς ή φίλους στο Σίδνεϊ, το επόμενο λιμάνι που επρόκειτο να πιάσει το πλοίο και τελικά την άφησα σύμφωνα με την επιθυμία της εκεί,  ", θυμάται ο Σούτος.

 

"Ήταν χρόνια αργότερα που είχα φύγει από το Πατρίς γιατί εν τω μεταξύ έγινα ο ίδιος πλοιοκτήτης, και είχα διάφορα πλοία να πηγαίνουν στην Αυστραλία".

 

Μια μέρα, λέει ο Σούτος, "κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού με τη σύζυγό μου στο Σίδνεϊ, ενώ μπήκα στο λόμπι του ξενοδοχείου που μέναμε, άκουσα μια φωνή που καλούσε το όνομά μου".

 

"Γύρισα και είδα το ίδιο κορίτσι που σας ανέφερα μαζί με έναν άνδρα και ένα παιδί. Η γυναίκα έτρεξε προς εμένα και με αγκάλιασε θερμά. Ο άνδρας με πλησίασε και με ρώτησε αν ήμουν ο υποπλοίαρχος του Πατρίς. "

 

"Όταν απάντησα « ναι » ρώτησε αν θα μπορούσε να με φιλήσει για να εκφράσει την ευγνωμοσύνη του για την οικογενειακή ευτυχία του επειδή γνώριζε την ιστορία της συζύγου του και πόσο την βοήθησα. Αυτή είναι μια ιστορία που δεν θα ξεχάσω ποτέ », λέει ο Υποπλοίαρχος του  Πατρίς, Νικόλαος Σούτος.

 

Ιστορία του Πλοίου

 

 Ο τότε πρωθυπουργός της Ελλάδας Κ. Καραμανλής, ο Πλοίαρχος Ζ. Ξενιός και δεξιότερα ο υποπλοίαρχος Νικόλαος Σούτος, στα εγκαίνια της γραμμής Πειραιάς-Αυστραλία

Το Πατρίς πραγματοποίησε συνολικά 91 δρομολόγια προς την Αυστραλία μεταξύ 1959 και 1975, ταξιδεύοντας τακτικά μέσω του Suez Canal της Αιγύπτου.

 

Το 1967, όταν έκλεισε το Σουέζ, πέρασε πέντε χρόνια, παρακάμπτοντας την Αφρική στο δρόμο του προς την Αυστραλία.

 

Όταν το Darwin καταστράφηκε σχεδόν από τον Κύκλωνα Tracy την Ημέρα των Χριστουγέννων το 1974, το Πατρίς αγκυροβόλησε στο λιμάνι τουDarwin για εννέα μήνες για να προσφέρει καταλύματα έκτακτης ανάγκης για όσους έμειναν άστεγοι.

 

Τον Νοέμβριο του 1975, το Πατρίς εγκατέλειψε τον Darwin για τελευταία φορά, χωρίς να επιστρέψει ποτέ στην Αυστραλία.

 

Τέσσερα χρόνια αργότερα το 1979 μετατράπηκε σε οχηματαγωγό για να εξυπηρετήσει την γραμμή μεταξύ Ελλάδας και Ιταλίας.

 

Στη συνέχεια πωλήθηκε στη Karageorgis Lines και μετονομάστηκε σε «Mediterranean Star», υπό τη σημαία της οποίας συνέχισε ως πορθμείο και περιστασιακ;a san μεσογειακό κρουαζιερόπλοιο μέχρι το 1986.

 

Τον Αύγουστο του 1987, μετά από μακρά περίοδο αδράνειας, ρυμουλκήθηκε, με το όνομα Terra, στο Καράτσι του Πακιστάν και στα χέρια των διαλυτών πλοίων.

 

"Είναι σαν να είδα την κηδεία ενός ζωντανού ατόμου", λέει ο Σούτος.

 

Ακούστε μέρος από την συνέντευξη του Υποπλοιάρχου Νικόλαου Σούτου με το SBS Greek παρακάτω:

 

 

Οι φωτογραφίες προσφέρθηκαν από το Greek Shipping Miracle Museum, όπου υπάρχει πλούσιο υλικό για την ελληνική και διεθνή ναυτιλιακή ιστορία. Στο Greek Shipping Miracle Museum θα βρείτε επίσης υλικό για την ελληνοαυστραλιανή γραμμή. Ο σύνδεσμος του μουσείου είναι  www.greekshippingmiracle.org

 

https://www.sbs.com.au/yourlanguage/greek/en/article/2017/06/14/remembering-Πατρίς-iconic-ship-brought-thousands-greeks-australia

Δημήτρης Μασούρης : Η αρπαγή της Ευρώπης

Η αρπαγή της Ευρώπης. 

Νωπογραφία της Πομπηίας. Εθνικό Μουσείο Νεάπολης Ιταλίας

 

Με αφετηρία τα μυθολογικο-ιστορικά δεδομένα μας

 

Η αρπαγή της Ευρώπης

 

Γράφει ο Δημήτρης Μασούρης

Επίτιμος σχολικός σύμβουλος φιλολόγων

 

Ασφαλώς και δεν πρόκειται περί του μυθολογικού γεγονότος ότι ο Δίας μεταμορφωμένος σε ταύρο άρπαξε από τα λιβάδια της Φοινίκης την Ευρώπη, που αμέριμνη εκεί μάζευε λουλούδια με τις αδερφές της Θράκη, Λιβύη και Ασία και θαύμαζε την ομορφιά του ζώου, όπως φανερώνει και η νωπογραφία της Πομπηίας και το αποκαλυφθέν ψηφιδωτό της Σπάρτης. Ο ταύρος τελικά τη μετέφερε στη ράχη του, κολυμπώντας στα νερά της Μεσογείου στην Ελλάδα. Όμως εδώ πρόκειται περί μεγάλης επιχειρήσεως μετανάστευσης πληθυσμών και διάλυσης κρατών ασιατικών, ινδικών, αραβικών και αφρικανικών. 

 

Σημείωση: Για φανταστείτε το στρατό των Περσών το 490 ή το 480 πΧ. τι θα άφησε στην Ελλάδα; Αν δηλαδή γύρισαν όλοι οι στρατιώτες του στις πατρίδες τους; Πάντως από τα βουβάλια της Κερκίνης που προορίζονταν για τη διατροφή των στρατιωτών μερικά λάκισαν και έφυγαν στα βουνά και έχουμε, λέγεται, τους απογόνους τους ως σήμερα.

 

Στην εποχή μας ξεσηκώθηκαν χώρες ασιατικές, αραβικές, ινδικές και αφρικανικές και έρχονται στην Ευρώπη περνώντας ή σταθμεύοντας στον ελλαδικό χώρο. Πούλησαν τα υπάρχοντα τους και δήλωσαν με αποφασιστικότητα ότι θέλουν να φτάσουν στις χώρες της Ευρώπης να παραμείνουν μόνιμα εκεί και να αποκατασταθούν ως μειονότητες εργαζόμενοι, προστατευόμενοι από νόμους και αφομοιούμενοι από τους γηγενείς. Έχουν την πεποίθηση ότι οι λαοί της Ευρώπης κάποτε δείχνοντας συμπάθεια προς αυτούς θα δημιουργήσουν ένα κράμα πολιτών γνήσιων νέων Ευρωπαίων. Και ήδη στις εφημερίδες των μεγάλων ή μικρών ευρωπαϊκών κρατών έχει αρχίσει η δημοσίευση μελλόντων γάμων. Έτσι αναμένεται ο νέος τύπος Ευρωπαίου πολίτη, ίσως και ανθρωπολογικός.

 

Αν ανατρέξουμε στην ιστορία μας θα δούμε ότι τα γεγονότα επαναλαμβάνονται. Εκείνο που ήταν μύθος έγινε πραγματικότητα. Η αρπαγή της Ευρώπης επίσημα είχε γίνει από το σουλτάνο Σουλεϊμάν Β' (1494-1556), τον επονομαζόμενο Μεγαλοπρεπή (=Magnifique). Αυτός έφτασε μέχρι τα πρόθυρα της Βιέννης με σχέδιο να καταλάβει την Ευρώπη. Χιλιάδες στρατού οδήγησε και πίσω του μυριάδες οικογένειες, ανθρώπινο μεταναστευτικό ποτάμι, από χωριά και πόλεις, μετέφερε και εγκατέστησε σε περιοχές του Βελιγραδίου, της Ουγγαρίας, της Σλαβονίας, της Μολδαβίας. Και αυτό ήταν η πρώτη άλωση της Ευρώπης από το ασιατικό στοιχείο, και που αυτό δεν έφυγε ποτέ από εκεί και παρέμεινε μέχρι σήμερα εξευρωπαϊσμένο. Η αρπαγή της Ευρώπης είχε αρχίσει είτε αναγκαστικά ή ηθελημένα. Οι αυτοκρατορίες της Ευρώπης τότε κατοχυρωμένες στα δικά τους σύνορα δεν είχαν αντιληφθεί το μεγάλο κίνδυνο. Και μόνο ο πάπας Πίος Ε' (1566-1572) αντιλήφθηκε τον κίνδυνο και ξεσήκωσε το βασιλιά της Ισπανίας Φίλιππο Β' και έστειλε τον ετεροθαλή αδελφό του Δον Χουάν της Αυστρίας και κατέστρεψε τον τούρκικο ανεφοδιασμό. (Αυτός αγκυροβολούσε στη Ναύπακτο στις 7 Οκτωβρίου 1571). Έκτοτε σημειώθηκαν και άλλες μεταναστεύσεις άλλες σημαντικές, άλλες ασήμαντες, άλλοτε αλλοδαπών άλλοτε ημεδαπών. Ολοι μετανάστευαν προς την Ευρώπη, περνώντας από την Ελλάδα. Τους άρεσε η χώρα μας και αρκετοί παρέμειναν πολιτογραφηθέντες, αφού ο νόμος τους έδινε το δικαίωμα με επιστέγασμα την ελληνική φιλοξενία, που ικανοποιείται ή ενισχύεται και από την είσπραξη μερικών ευρωπαϊκών ευρώ. Μα η σύγχρονη μετανάστευση από τις χώρες της Μέσης Ανατολής, που ταλανίζει τη χώρα μας χωρίς τελειωμό τα τελευταία χρόνια, δεν έχει προηγούμενο. Μας βρήκε αυτή η μετανάστευση χωρίς προετοιμασία.

 Η αρπαγή της Ευρώπης. Rembrandt (1632)

 

Τις μπαλωματιές μας προσπαθούμε να αποκαταστήσουμε, αλληλοβοηθούμενοι. Μοιραζόμαστε και το εισόδημα μας με το να χρησιμοποιούμε μετανάστες στις βαριές δουλειές μας. Μόχθος βαρύς γι' αυτούς. Αναγκαζόμαστε να κατασκευάσουμε πρόχειρα καταλύματα για τους φιλοξενούμενους μας από φιλεύσπλαχνες διαθέσεις. Είναι σκληρός ο χειμώνας και οι οικογένειες τους έχουν μωρά και ηλικιωμένους, χρειάζονται περίθαλψη. Εξακολουθούν να καταφθάνουν από ξηρά και θάλασσα. Σύροι, Πέρσες, Κούρδοι, Άραβες, Τυνήσιοι, Μαροκινοί, Αλγερινοί, Καμερουνοί, Πακιστανοί, Μπαγκλαντεσιανοί, Αφγανοί, Ινδοί κ.ά. Οι τελευταίοι ήρθαν για πρώτη φορά στο Μαρούσι το 1968, θαλασσοπνιγμένοι, ναυαγοί, γυμνοί, ανάπηροι, άρρωστοι και πεινασμένοι σαν καταιγίδα θεομηνίας. Δηλαδή ανθρώπινη μεταναστευτική πανσπερμία. Η Ελλάδα είναι χώρα φιλοξενίας, δέχεται από παντού. Και νά φανταστεί κανείς πως μόνο η Συρία είχε πόλεμο, που τώρα τελείωσε. Και να φανταστεί κανείς πως όλοι αυτοί που μεταναστεύουν δεν ήταν κάποτε άστεγοι και άποροι στη χώρα τους. Είχαν μέσα διαβίωσης γιατί οι χώρες τους είναι περισσότερο πλούσιες από τη δική μας. Όμως παραμένουν εδώ. 

 

Ποιούμεθα τους άνετους στην υποδοχή τους και δεν ερεύνησαμε λεπτομερώς τα έγγραφα της μετανάστευσης τους. Ωστόσο η νεότητα της χώρας μας εγκαταλείπει τα πάτρια και φεύγει, προτροπάδην εξ αδήριτου ανάγκης για εύρεση εργασίας στα τέσσερα σημεία της υδρογείου. Γίναμε άνθρωποι της προσμονής για τους μετανάστες. Περιμένουμε την ελεύθερη διακίνηση τους στην Ευρώπη που δεν τους θέλει. Φράκαρε το κύμα των μεταναστών στα νησιά μας. Βρισκόμαστε μέσα σε ένα σκοτεινό κανάλι πολιτισμικής κατάστασης, που έξυπνα κρύβει την πραγματικότητα, και μας προσφέρει ό,τι αυτή δημιουργεί. Βαυκαλιζόμαστε ότι πράττουμε σύμφωνα με τη θέληση του Ξένιου Δία. Και εμείς είμαστε λαός που συμπονεί τους μετανάστες -γιατί έχουμε ζήσει τη μετανάστευση και τη φιλοξενία ξένων. Έπειτα είναι γνωστή η προσφώνηση που κάνει στη θεά Αθηνά ο Τηλέμαχος, όταν εκείνη, μεταμφιεσμένη σε αρχηγό των Ταφιωτών, έρχεται στην Ιθάκη της λέει: «Ξένε μου καλώς όρισες. Το σπίτι μας δικό σου κι όταν δειπνήσεις έπειτα λες την ανάγκη πόχεις». (Ομήρου Οδύσσεια α 123). 

 

Είμαστε και χώρα της Ελπίδας και περιμένουμε την ελπίδα. Μα αυτή είναι βαθιά κρυμμένη στο πιθάρι της Πανδώρας, που όλο έρχεται και όλο χάνεται. Ιδίοις κρίμασιν! Ίσως αυτή η αναμενόμενη τελικά ευρωασιατική προσπάθεια επιμειξίας είναι εκείνη που οραματίστηκε και ο καλλιτέχνης της νωπογραφίας της Πομπηίας (ή και του σχετικού ψηφιδωτού της Σπάρτης), «η αρπαγή της Ευρώπης» και αποθανατίστηκε ως ιδέα συμβολικά για μελλοντικούς καιρούς. 

 

Η βούληση όλων των μεταναστών είναι ο πηγαιμός στην Ευρώπη. Δεν τους κρατάει τίποτε στους τόπους μεταναστευτικής πολιτικής. Θέλουν να αναπνεύσουν Ευρώπη. Να ζήσουν στην Ευρώπη, ν’ αρπάξουν την Ευρώπη και για επιστροφή στις πατρίδες τους ούτε λόγος. Είναι ανάμνηση, λένε.

 

Αυτή τελικά η επιμιξία με τους Ευρωπαίους θα αντικαταστήσει το status quo των λαών στην Ευρώπη και θα τους χορηγήσει στο απώτερο μέλλον μια νέα ταυτότητα ύπαρξης χωρίς σύνορα, εξουδετερώνοντας τα μικρά κράτη, που θα επιβιώσουν στους αιώνες όχι χωρίς πάλη, - όσα είναι δυνατά με την ανάμνηση του παρελθόντος των και τις πνευματικές ή τις αρχαιολογικές των αξίες, που θα διαφυλάξουν, ανάλογα με τις δυναμικές ικανότητες τους.

 

ΑΜΑΡΥΣΙΑ/16.2.2019