Περισσότερο απ’ όσο
φαντάζεστε … Κάθε λίγο και λιγάκι οι εφημερίδες της παλιάς εποχής κορόιδευαν
τις γυναίκες με την κοκεταρία τους. Είναι λοιπόν ευνόητο ότι κάθε τέτοιο
δημοσίευμα ξεσήκωνε θύελλα αντιδράσεων εκ μέρους του «ασθενούς φύλου», με τις
εφημερίδες να κατακλύζονται από έγγραφες διαμαρτυρίες.
Σας έχω λοιπόν σήμερα μια
τέτοια επιστολή από το περιοδικό «Εβδομάς» του 1928 για να μπείτε λίγο και σεις
στο κλίμα εκείνων των ημερών…
«Αγαπητέ κύριε,
Γράψατε ό,τι θέλατε για
τις γυναίκες, τις καταδικάσατε όπως σας άρεσε, κρίνατε και επικρίνατε με το
γούστο σας –γούστο ανδρικό πάντοτε.
Αλλά δεν έχετε δίκιο –όπως
δεν έχουν πάντοτε δίκιο οι άνδρες όταν γράφουν για γυναικεία ζητήματα όσο κι’
αν διακηρύττουν, κι’ όσο κι’ αν προσπαθούν να γράψουν αμερόληπτα.
Και την απόδειξη σας την
δίδω στης παρακάτω γραμμές.
Λέτε ότι δεν υπάρχει
μεγαλύτερο βασανιστήριο από του να συνοδεύετε μια κυρία στα ψώνια. Βέβαια δεν
μπορώ να πω το ίδιο και για μας γιατί συνήθως δεν συνοδεύουμε κυρίους. Αλλά τύχατε
ποτέ σε κανένα κατάστημα ανδρικών νεωτερισμών την ώρα που ψωνίζει ένας κύριος;
Δεν το πιστεύω γιατί τότε δεν θα γράφατε όσα γράψατε.
Θα σας πω λοιπόν εγώ τι
γίνεται.
Και πρώτα-πρώτα στους
κυρίους παρατηρείται το εξής περίεργο: όσο πιο γέρος είναι τόσο πιο μοντέρνα
πράγματα ζητά. Ένας απ’ αυτούς για να ψωνίσει μια φορά μια μόνη γραβάτα επήγε
σε δεκατέσσερα καταστήματα και θα είδε τουλάχιστον εκατό γραβάτες. Και το
αποτέλεσμα; Δεν πήρε καμιά γιατί λέει τα χρώματά της δεν πήγαιναν στα μάτια
του!
Αλλά δεν είναι μόνο αυτό.
Για παρακολουθήστε με λιγάκι και θα δείτε πόσο έχω δίκιο. Πάρτε τα ρούχα σας.
Αλλάζουν πιο γρήγορα από τα δικά μας. Σ’ ένα μόνο χειμώνα μπορεί νάχετε δέκα
διάφορες μόδες. Η μια θέλει στενό πανταλόνι, γκέτα, και ζάφες. Η άλλη το θέλει
σακουλωτό, φαρδύ και ανοιχτόχρωμο. Η μία ρεβέρ, η άλλη όχι. Η μια σιρίτι στο
πλάι, η άλλη όχι. Το σακάκι πάλι –άλλη φασαρία- σταυρωτό με κουμπιά γυαλιστερά,
σμόκιν με κουμπιά ματ, φαρδιά πέτα, στενά πέτα, κλειστό και φαρδύ γιλέκο.
Κ’ ύστερα σεις όταν
αλλάζετε κάτι απ’ τη μόδα, εννοείτε να τα αλλάζετε όλα, αρχίζοντας από το καπέλο
και φτάνοντας ίσαμε το σχέδιο των παπουτσιών.
Κολάρο, γραβάτα,
πουκάμισο, κάλτσες, καρφίτσες, σκαρπίνια, γκέτες, ρούχα, παλτά, μπαστούνια,
γάντια, ποσσέτες… όλα αυτά πρέπει ν’ αλλαχθούν ταυτόχρονα.
Και βλέπει κανείς τον
δυστυχισμένο υπάλληλο να ιδρώνει ώσπου να κατορθώσει να ευχαριστήσει τον κομψό
κύριο με το μονύελο και το σκυλάκι στην αμασχάλη -άλλη μόδα αυτή! Δεν μπορώ
βέβαια να ξέρω τι γίνονταν πριν λίγα χρόνια, πάντως όμως στην σημερινή εποχή
–πιστέψτε με- είναι πιο προβληματικό να ντυθεί ένας δανδής παρά μια δεσποινίδα.
Όσο εμείς απλοποιούμε την τουαλέτα μας τόσο σεις, θαρρείς προσπαθείτε να την
περιπλέξετε.
Γνωρίζω κάποιον κύριο που
όταν παραγγέλλει ρούχα, παίρνει το ύφασμα και πηγαίνει και παραγγέλλει
ταυτόχρονα μεταξωτό πουκάμισο του ιδίου χρώματος, γραβάτα την ίδια, ποσέττα,
κι’ όλα τα υπόλοιπα της τουαλέτας του.
Κι’ ο κύριος αυτός –δεν
είναι εξαίρεση αλλά ένας από τους πολλούς- μπορεί να μην φορέσει μια καινούρια
φορεσιά έτοιμη και πληρωμένη γιατί τυχόν ο τόνος του χρώματος του πουκαμίσου
του έτυχε νάναι λίγο πιο ανοικτός απ’ ότι έπρεπε.
Βλέπετε λοιπόν φίλε μου,
ότι αν η γυναίκα –και πολύ δικαιολογημένα άλλωστε γιατί εξακολουθεί πάντα νάναι
γυναίκα που εκ φύσεως είναι προικισμένη με περισσότερη δόση φιλαρέσκειας- χάνει
μια ώρα την ημέρα για την τουαλέτα της, υπάρχουν άνδρες που χάνουν δύο και
τρείς!…
Και για να μην νομίσετε
ότι όλα αυτά που σας γράφω είναι χωρίς βάση, σας φέρνω ένα απλούστατο
παράδειγμα μα δικαιότατο συνάμα για να σας πείσω.
Αν υποβληθείτε στον κόπο
να περάσετε την οδό Σταδίου, θα μετρήσετε ασφαλώς περισσότερα καταστήματα
ανδρικών νεωτερισμών παρά όσα γυναικεία έχει η οδός Ερμού που φέρνετε
παράδειγμα.
Και τα καταστήματα αυτά,
σημειώστε ότι έχουν τόσο πλούτο μέσα των, όσο δεν έχουν όλα μαζί τα δικά μας.
Τα καταστήματα αυτά
γίνηκαν τα τελευταία αυτά χρόνια και για να γίνουν, και ακόμη περισσότερο για
να εξακολουθούν να γίνονται, πάει να πη ότι ικανοποιούνται, έτσι;
Δεν φαντάζομαι βέβαια να
ζημιώνουν. Έπειτα αν καλοπροσέξετε θα δείτε πως μια μόνο βιτρίνα των
καταστημάτων αυτών περιέχει πολύ περισσότερη ποικιλία σε χρώματα, σε είδη και
σε μόδες από οποιαδήποτε γυναικεία.
Αν θελήσετε δε να
συγκρίνετε της τιμές, ασφαλώς αγαπητέ μου κύριε θα αναγκαστείτε να ομολογήσετε
την ήττα σας. Αρκεί μονάχα να σας πω ότι ένα ζευγάρι γάντια γυναικεία κοστίζουν
πολύ λιγότερο από τα ανδρικά και αυτό γιατί οι κύριοι θέλουν κι’ αυτά ακόμα τα
γάντια των να παρακολουθούν και την «υστάτη κραυγή» της μόδας –αν σας αρέσει η μετάφραση
αυτή του γαλλικού όρου.
Σταθείτε μπρός σε μια
βιτρίνα. Θα δείτε κόσμο και κοσμάκη να κάθεται και να χάσκει μπρος στης
πολύχρωμες γραβάτες και τα μεταξωτά πουκάμισα και πυτζάμες. Μπείτε μέσα. Εκεί
ασφαλώς θα τα χάσετε απ’ τον κόσμο και απ’ τα χρώματα.
Εκεί θα δείτε τον αριστοκράτη
δανδή, τον ευτυχή κληρονόμο μιας ανέλπιστης περιουσίας, τον δημόσιο υπάλληλο,
τον τραπεζιτικό, τον γέρο κορτάκια που φιλοδοξεί καινούριες δάφνες νεανικών
κατακτήσεων. Αρχίζοντας απ’ τον πιο πλούσιο και φτάνοντας ίσαμε εκείνον που
μόλις μπορεί να βγάλει το ψωμί του, θα τους δείτε όλους μέσα. Μπορεί να μην έχει
να φάει αλλά ασφαλώς θα πάει να ψωνίσει μια γραβάτα των εκατόν πεντήκοντα η των
διακοσίων δραχμών, γιατί … είναι της μόδας.
Τι θέλετε λοιπόν ακόμα;
Δεν σας φτάνουν όλες αυτές η αποδείξεις; Πιστεύω ναι, όπως πιστεύω επίσης ότι
από τώρα και στο εξής όταν θα βλέπετε μια γυναίκα να χάσκει μπρός σε μια
βιτρίνα της οδού Ερμού μισή ώρα, να μην εκπλήττεσθε ώστε να το κρίνετε
υπερβολικό, αρκεί την ίδια στιγμή να φέρνετε στην θύμηση σας ότι ένας άνδρας
την ίδια ώρα χάνει διπλάσιο χρόνο για να διαλέξει μια γραβάτα που τα χρώματά
της να αρμονίζονται με το χρώμα των ματιών του …
Και τώρα, σας παρακαλώ να δηχθείτε
τους χαιρετισμούς μου …»
(ακολουθεί υπογραφή
δυσανάγνωστος)
(σημ. kgrek. Έγιναν κάποιες ιερόσυλες αλλά αναγκαίες
ορθογραφικές διορθώσεις λόγω της νέας μας γραφής ώστε κάποιες λέξεις να μην
προκαλούν τους νεότερους σε ηλικία αναγνώστες μας)
Περιοδικό
ΕΒΔΟΜΑΣ
Η Εβδομάς ήταν ελληνικό
λογοτεχνικό περιοδικό του 19ου αιώνα.
Ιδρύθηκε το 1884 από τον
Δημήτριο Καμπούρογλου, γιο του Γρηγορίου Καμπούρογλου, που εξέδωσε το περιοδικό
Ευτέρπη. Λίγα χρόνια πριν είχε προσπαθήσει να επανεκδώσει το περιοδικό του
πατέρα του, αλλά η απόπειρα εκείνη περιορίστηκε στην κυκλοφορία σχετικής
αγγελίας μοναχά. Για ένα διάστημα συντάκτης του περιοδικού ήταν και ο ποιητής
και πεζογράφος Κώστας Κρυστάλλης.
Το πρώτο φύλλο κυκλοφόρησε
στις 4 Μαρτίου 1884. Εκτυπωνόταν στο τυπογραφείο της Κορίννης. Συνέχισε να εκδίδεται
μέχρι τον Ιούλιο του 1892, οπότε ανακοινώθηκε η διακοπή της κυκλοφορίας του
περιοδικού.
Είχε σχήμα μεγάλου
τέταρτου χωρίς εξώφυλλο. Στο «Πολιτικό Δελτίο» και στα «Έργα και Ημέραι» ο
Καμπούρογλου σχολιάζει σε λακωνικές παραγράφους τα κυριώτερα πολιτικά και
κοινωνικά συμβάντα της εβδομάδας. Είχε επίσης βιβλιοκρισίες, αινίγματα, βίους
αγίων της ημέρας και αλληλογραφία. Ήταν ευχάριστο και εγκυκλοπαιδικότατο.
Είδαμε λοιπόν ότι για
πρώτη φορά το περιοδικό κυκλοφόρησε από τους Δ.Καμπούρογλου και Ι.Δαμβέργη την
οκταετία 1884-1891 και ακολούθησε η δεύτερη περίοδος (9ος χρόνος) με περίπου 60
τεύχη.
Η «Εβδομάς» της τρίτης
περιόδου ήταν ένα πολυθεματικό περιοδικό ποικίλης ύλης κατά τα πρότυπα εκείνης
της εποχής. Είχε εντάξει στο περιεχόμενό της ειδησούλες, ανέκδοτα,
γελοιογραφίες, ποιήματα, ευθυμογραφήματα, αισθηματικά και αστυνομικά διηγήματα,
πεζογραφήματα ελλήνων και ξένων συγγραφέων, γυναικεία θέματα, διαφημίσεις,
καλλιτεχνικά, εγκυκλοπαιδικά θέματα, κ.ά.
Πολλοί συγγραφείς πέρασαν
από τις σελίδες της· όπως ο Δημοσθένης Βουτυράς, ο Άγγελος Δόξας, ο Άγγελος
Τερζάκης, ο Τέλλος Άγρας, ο Κωστής Μπαστιάς και άλλοι. Επίσης μαζί της θα
συνεργαστούν πολλοί σκιτσογράφοι· όπως ο Δ. Βαρδακώστας, ο Θ. Μαγνάς, ο Α.
Βλασόπουλος, ο Α. Θεοφιλόπουλος.
Ο Νίκος Πλατής σε μία
συνέντευξή του δηλώνει ότι η Εβδομάδα φιλοξένησε και τα κόμιξ Ιστορίες του
Μακρυπουκάμισου και του Κοντοβράκη, σε κείμενα Γεράσιμου Σταύρου και σκίτσα
Ανδρέα Βλασόπουλου και «Οι Άθλοι του ενωμοτάρχη Φουντοτσάρουχου», του Νίκου
Τσεκούρα.
Το τελευταίο τεύχος κατά
τον Δημήτρη Χανό είναι το Νο 694 και βγήκε μέσα στο 1941, οπότε το περιοδικό
έκλεισε λόγω της γερμανικής επιδρομής.
Καθ΄ όλην τη διάρκεια
κυκλοφορίας του το περιοδικό θα αλλάξει πολλές φορές το λογότυπο, τον αριθμό
των σελίδων, τον τρόπο εκτύπωσης, τους συνεργάτες.
Από τη Διεύθυνση θα
περάσει ο Αλέκος Σακελλάριος και ως αρχισυντάκτης ο Απόστολος Μαγγανάρης.
------------------------------------
•Η περίοδος κυκλοφορίας του
περιοδικού κατά Κάσση είναι 1926-1940, ενώ ο Χανός αναφέρεται στο διάστημα
1927-1941.
Πρωταπριλιά σήμερα και
προσέξτε μη και σας κοροϊδέψουν.
Βλέπετε το έθιμο το καλεί
την σημερινή μέρα να λένε ψέματα όλοι, από τον μικρότερο μέχρι και τον μεγαλύτερο.
Ακόμα και οι εφημερίδες, οι τηλεοπτικοί σταθμοί, τα ραδιόφωνα και τα πρακτορεία
ειδήσεων έχουν αυτή την "κακή" συνήθεια.
Ο Απρίλιος ή Απρίλης είναι
ο τέταρτος μήνας του έτους κατά το Γρηγοριανό Ημερολόγιο και έχει 30 ημέρες. Η
λέξη "Απρίλιος" ετυμολογείται από το λατινικό ρήμα aperio, που
σημαίνει «ανοίγω». Είναι ο μήνας κατά τον οποίο ο καιρός «ανοίγει» και έρχεται
η Άνοιξη.
Από το λατινικό aperio
=ανοίγω, λοιπόν γιατί τότε ανοίγουν-ανθίζουν τα λουλούδια. Είναι ο 4ος μήνας
του Γρηγοριανού (νέου) και του Ιουλιανού (παλαιού) ημερολόγιου και ο 2ος του
ρωμαϊκού, κοινώς Απρίλης. Ήταν αφιερωμένος στην Αφροδίτη. Θεωρείται ο μήνας της
άνοιξης. Τότε οι βοσκοί αφήνουν τα χειμαδιά και ανεβαίνουν στα βουνά. Οι βροχές
του θεωρούνται ευεργετικές. Μερικά παρατσούκλια του είναι: Γρίλλης
(=γκρινιάρης), Τιναχτοκοφινίδης (τίναζαν τα κοφίνια, δηλ. τέλειωναν οι
προμήθειες), Αηγιωργίτης ή Αηγιωργάτης, Λαμπριάτης και Τριανταφυλλάς.
ΕΘΙΜΑ-ΠΡΟΛΗΨΕΙΣ:
«ΠΡΩΤΑΠΡΙΛΙΑ». Αρχαίο
έθιμο της δύσης, που ήρθε στην Ελλάδα την εποχή των Σταυροφοριών, από τη
Γαλλία. Κατά το έθιμο αυτό συνηθίζουμε να λέμε μικρά αθώα ψέματα, για να
πειράξουμε τους φίλους μας με σκοπό το γέλιο.
Στη ΣΎΜΗ τον Απρίλη
ανάβουν φωτιές και πηδώντας λένε: «Έξω ψύλλοι και κοριοί και μεγάλοι ποντικοί».
Στη ΘΡΑΚΗ το πρωταπριλιάτικο νερό της βροχής θεωρείται ευεργετικό για τις
«θερμές» (πυρετούς). Στη ΚΎΠΡΟ δεν απλώνουν ρούχα την 1η Πέμπτη του Απρίλη
(«πρωτόπεφτο»), ούτε βγάζουν έξω από το σπίτι εργαλεία, γιατί καταστρέφεται η
καλή τύχη του σπιτιού, «αναθεμελιώνεται». Την ημέρα αυτή δεν κάνει να σκάψει
κάποιος, γιατί «σκάφτει το λάκκο του».
ΠΑΡΟΙΜΙΕΣ
ΤΟΥ ΑΠΡΙΛΗ
«O Απρίλης με τα λουλούδια
και ο Μάης με τα ρόδα».
«Ο Μάης έχει το όνομα και
ο Απρίλης τα λουλούδια».
«Ο Απρίλης έχει την δροσιά
και ο Μάης τα λουλούδια».
«Αν κάνει ο Μάρτης δυο
νερά κι ο Απρίλης άλλο ένα, χαρά σε κείνο το ζευγά που 'χει πολλά σπαρμένα».
«Και τ' Απριλιού τις
δεκαχτώ, πέρδικα ψόφησε στ' αβγό».
«Των καλών ναυτών οι
γυναίκες, τον Απριλομά χηρεύουν».
«Αν ρίξει Απρίλης τρεις
βροχές κι ο Μάης άλλες δύο, να δεις σταφύλια σαν παιδιά και πίτες σαν αλώνια».
Πρωταπριλιά
- 1η Απριλίου
ψέματα και φάρσες με ιστορία καιγνώση
Το πρωταπριλιάτικο ψέμα,
έχει τις ρίζες του στον 15ο αιώνα και είναι κάτι που τελικά επιβίωσε μέχρι τις
μέρες μας και έχει γίνει πλέον έθιμο. Το πρωταπριλιάτικο ψέμα ξεκίνησε αρχικά από
την Γαλλία, στην οποία για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα η πρώτη του Απρίλη είχε
καθιερωθεί ως πρωτοχρονιά. Έτσι ενώ όλη η άλλη Ευρώπη την πρωτοχρονιά την
γιόρταζε την 1 Ιανουαρίου, οι Γάλλοι, ήταν οι μοναδικοί που ξεχώριζαν, και την
γιόρταζαν την 1 Απρίλη. Όταν το 1564 ο βασιλιάς Κάρολος θ' αποφάσιζε να αλλάξει
αυτή την παράδοση, καθιερώνοντας ως πρώτη του έτους την 1 Ιανουαρίου, συνάντησε
έντονες αντιδράσεις από ορισμένους ένθερμους οπαδούς του εθίμου, οι οποίοι
επέμεναν σε πείσμα όλων των άλλων να γιορτάζουν σαν πρωτοχρονιά την
Πρωταπριλιά. Οι άλλοι που δέχτηκαν την αλλαγή πείραζαν τους «παραδοσιακούς» με
κάλπικα πρωτοχρονιάτικα δώρα και πιπεράτα ψέματα.
Άλλη εκδοχή είναι η εξής:
Οι Γάλλοι πάλι ονόμαζαν το πρωταπριλιάτικο ψέμα «ψάρι του Απρίλη» και η εξήγηση
είναι, ότι οι Κέλτες λόγω του καλού καιρού άρχιζαν το ψάρεμα την πρώτη
Απριλίου. Όμως συχνά η φτωχή ψαριά διέψευδε τις ικανότητες τους, και οι ψαράδες
γύριζαν στα σπίτια τους μ' άδεια τα χέρια, αλλά με την φαντασία να οργιάζει άρχιζαν
να διηγούνται πολλά ψεύτικα συμβάντα κατά τις ημέρες που ψάρευαν.
Για κάποιους πάλι, οι
πρωταπριλιάτικες φάρσες οφείλουν την ύπαρξή τους στη γιορτή της «Kοροϊδίας και
του Ξεγελάσματος» της ρωμαϊκής Θεάς «Bένους Aπρίλις», δηλαδή της Aπριλίου
Aφροδίτης, που έδινε το έναυσμα για απελευθέρωση του πνεύματος ταυτόχρονα με
την οργιώδη απελευθέρωση της φύσης...
Διάσημα
ψέματα
ΕΛΛΑΔΑ 1995: «Δηλητηριώδη»
γκάφα έκαναν οι συντάκτες του Γαλλικού Πρακτορείου Eιδήσεων, όταν το 1995
μετέδωσαν σε ολόκληρο τον κόσμο την πρωταπριλιάτικη φάρσα του ελληνικού
υπουργείου Πολιτισμού. Σύμφωνα με το δελτίο Tύπου του υπουργείου, αρχαιολόγοι
ανακάλυψαν τον τάφο του Σωκράτη σε τοποθεσία κοντά στην Aκρόπολη. Μέσα στον
τάφο υποτίθεται ότι βρέθηκε βάζο που περιείχε ίχνη κώνειου, καθώς και ένα
κομμάτι δέρματος χρονολογούμενο από το 400 π.X.
ΗΠΑ 1878: Mηχανή του
Eντισον κάνει το χώμα... τροφή. Eναν χρόνο μετά την ανακάλυψη του φωνογράφου
από τον Tόμας Eντισον η εφημερίδα «Graphic» της Nέας Yόρκης ανακοινώνει
πανηγυρικά πως ο εφευρέτης «έκανε και πάλι το θαύμα του»! «Mια μηχανή που
μετατρέπει το χώμα σε δημητριακά και το νερό σε κρασί με μία μόνο κίνηση. Το
πρόβλημα της παγκόσμιας πείνας λύθηκε», γράφει η είδηση, την οποία αναπαράγουν
έντυπα σε ολόκληρη την Αμερική, «ευλογώντας» τον Έντισον για την πολύτιμη
προσφορά του στην ανθρωπότητα. H απογοήτευση αλλά και η ντροπή των συντηρητικών
εφημερίδων που είχαν αφιερώσει εκτενείς εγκωμιαστικές στήλες στη νέα «εφεύρεση»
είναι μεγάλη, όταν διαπιστώνουν πως δεν επρόκειτο παρά για ένα πρωταπριλιάτικο
ψέμα της «Graphic»...
ΓEPMANIA: Eφεύρεση για
ιπτάμενους ανθρώπους . Tην Πρωταπριλιά του 1934 η γερμανική εφημερίδα «Berliner
Illustrirte Zeitung» δημοσίευσε ρεπορτάζ για μια θαυματουργή νέα εφεύρεση η
οποία έδινε τη δυνατότητα στον άνθρωπο να πετάξει χρησιμοποιώντας μόνο τη
δύναμη των πνευμόνων του. Tο μόνο που θα έπρεπε να κάνει όποιος ήθελε να
πετάξει ήταν να φυσήξει σε ένα τοποθετημένο στο στήθος του κουτί και να
ενεργοποιήσει τον μηχανισμό που θα του επέτρεπε να σηκωθεί στον αέρα. Tο σετ
συμπληρωνόταν από ένα ζευγάρι πέδιλα του σκι τα οποία υποτίθεται ότι χρησίμευαν
για ασφαλή προσγείωση. Tο ρεπορτάζ συνοδευόταν από σχετική φωτογραφία που έκανε
τον γύρο του κόσμου μέσω των διεθνών πρακτορείων.
EΛBETIA: Μακαρονόδεντρα με
πλούσια σοδειά . Oι Iταλοί μπορεί να θεωρούνται οι βασιλιάδες των ζυμαρικών
αλλά τα... μακαρονόδεντρα φύτρωσαν στην Eλβετία. Tην 1η Aπριλίου 1957 η έγκυρη
ειδησεογραφική εκπομπή του BBC «Πανόραμα» παρουσίασε ρεπορτάζ το οποίο έδειχνε
Eλβετούς αγρότες να μαζεύουν από τα δέντρα τη σοδειά του σπαγγέτι. O ρεπόρτερ
ανέφερε ότι χάρη στον ήπιο χειμώνα και την εξαφάνιση της σιταρόψειρας η σοδειά
των Eλβετών ήταν καλύτερη από ποτέ. O σταθμός έλαβε χιλιάδες τηλεφωνήματα
απορημένων τηλεθεατών που ζητούσαν πληροφορίες για το πώς θα καλλιεργήσουν
σπαγγέτι. H διπλωματική απάντηση του BBC ήταν «να βάλετε το μακαρόνι σε ένα
κουτί τοματοπολτέ και να ελπίζετε για το καλύτερο».
ΣOYHΔIA: Έγχρωμη TV μόνο
με μία κάλτσα! Tο 1962 η έγχρωμη τηλεόραση αποτελούσε «όνειρο θερινής νυκτός»
για τη Σουηδία. O μοναδικός τηλεοπτικός σταθμός της αποφάσισε να την κάνει και
πρωταπριλιάτικο αστείο. Tο μεσημέρι της 1ης Aπριλίου, το δελτίο ειδήσεων ξεκινά
και στις οθόνες των τηλεθεατών εμφανίζεται ο τεχνικός του καναλιού Kjell
Stensson. Tο κοινό, καθηλωμένο στους δέκτες του, περιμένει να ακούσει. Eκείνος
τους ενημερώνει πως χάρη στην ανάπτυξη της τεχνολογίας μπορούν πλέον να βλέπουν
τα αγαπημένα τους προγράμματα λουσμένα με τα πιο ζωηρά χρώματα. «Tο μόνο που
χρειάζεται να κάνετε είναι να τοποθετήσετε μια νάιλον κάλτσα στην οθόνη της
τηλεόρασής σας», λέει ο Stensson, σπεύδοντας, μάλιστα, να αναπαραστήσει το εγχείρημα
σε απευθείας σύνδεση.
AΓΓΛIA 1992: Διελύθη το
Bέλγιο. Tον γεωγραφικό χάρτη της Eυρώπης επιχείρησαν να αλλάξουν οι «Times» του
Λονδίνου, αναστατώνοντας για μια ημέρα τους κατοίκους μιας ολόκληρης χώρας. Tην
Πρωταπριλιά του 1992 η εφημερίδα δημοσίευσε θέμα για τις διαπραγματεύσεις που
θα οδηγούσαν στη διάλυση του Bελγίου. Oι γαλλόφωνες περιοχές θα ενώνονταν με τη
Γαλλία, ενώ η Oλλανδία θα προσαρτούσε τις υπόλοιπες. Στο κύριο άρθρο της
εφημερίδας, μάλιστα, έγινε το εξής καυστικό σχόλιο: «Tο αγαπημένο ανέκδοτο
ονομάστε πέντε διάσημους Bέλγους θα πάψει να έχει πλάκα». Aκόμα και ο τότε
υπουργός Eξωτερικών της Mεγάλης Bρετανίας πίστεψε το αστείο και λίγο έλειψε να
δώσει τηλεοπτική συνέντευξη για να σχολιάσει το γεγονός.
HΠA 1998: Ουρά για...
σεντούκι με χρυσά νομίσματα . Tο 1998, εκατοντάδες άνθρωποι συγκεντρώθηκαν στο
λιμάνι της Bαλτιμόρης ελπίζοντας να αποκτήσουν ένα παλιό χρυσό νόμισμα και
έπεσαν θύματα της φάρσας τοπικού ραδιοσταθμού. Oι παρουσιαστές ανακοίνωσαν ότι
στο κατάστρωμα του παλιού ιστιοπλοϊκού «Constellation», το οποίο ήταν
αγκυροβολημένο για χρόνια στο λιμάνι, βρέθηκε ένα σεντούκι με χρυσά νομίσματα.
H Eπιτροπή Aποκατάστασης του «Constellation» είχε αποφασίσει να μοιράσει τα
νομίσματα στους κατοίκους της πόλης τηρώντας αυστηρή σειρά προτεραιότητας. Αποτέλεσμα
ήταν να δημιουργηθεί μια άνευ προηγουμένου ουρά από πολίτες που περίμεναν
υπομονετικά. Kανένας από αυτούς δεν ήξερε ότι η Eπιτροπή Aποκατάστασης του
«Constellation» είχε καταργηθεί 20 χρόνια πριν...
AΓΓΛIA 1980: «Πούλησαν»
τους δείκτες. Tο Big Ben είναι το διασημότερο ρολόι του κόσμου και για τον λόγο
αυτό θα πρέπει να δείχνει με ακρίβεια την ώρα. Aυτό ισχυρίστηκε το βρετανικό
δίκτυο BBC όταν, το 1980, ανακοίνωσε πως το ιστορικό ρολόι θα λειτουργούσε
πλέον με ψηφιακό μηχανισμό. Mάλιστα το ιαπωνικό BBC, μεταδίδοντας την είδηση,
ανέφερε ότι οι δείκτες του ρολογιού θα πωλούνταν στους τέσσερις πρώτους
ακροατές που θα επικοινωνούσαν με τον σταθμό και οι προσφορές που δέχτηκε
«έσπασαν τα ταμεία»...
ΡΩΣΙΑ: Η Βαρσοβία
αναστήθηκε. Σύμφωνα με το ειδησεογραφικό πρακτορείο Itar-Tass, η ρωσική Δούμα
διαβουλεύτηκε το 1996 προκειμένου να αποφασίσει αν θα θέσει ξανά σε ισχύ το
σύμφωνο της Bαρσοβίας. H είδηση -που δεν αποτελούσε παρά μια πρωταπριλιάτικη
δημοσιογραφική «σκανταλιά»- μεταδόθηκε με αστραπιαίους ρυθμούς στην Tσεχία και
τη Bουλγαρία προκαλώντας έντονες αντιδράσεις. Λίγες ώρες αργότερα το Itar-Tass
αποκάλυψε ότι επρόκειτο για φάρσα.
AΓΓΛIA 1976: Χάθηκε η...
βαρύτητα.Tο 1976 ο Bρετανός αστρονόμος Patrick Moore ανακοίνωσε στο ραδιόφωνο
του BBC ότι στις 09.47 εκείνης της ημέρας θα συνέβαινε ένα γεγονός το οποίο
κάθε άνθρωπος έχει τη δυνατότητα να ζήσει μόνο μια φορά στη ζωή του. O πλανήτης
Πλούτωνας θα διερχόταν δίπλα από τον Kρόνο, προκαλώντας μια στιγμιαία
ευθυγράμμιση της βαρύτητας. O Moore είπε στους ακροατές πως αν χοροπηδούσαν
στον αέρα στις 22.47 ακριβώς θα αιωρούνταν για μερικά δευτερόλεπτα. Tο BBC
δέχτηκε στη συνέχεια εκατοντάδες τηλεφωνήματα από ακροατές οι οποίοι
παραδέχονταν ενθουσιασμένοι ότι βίωσαν στ αλήθεια τη μοναδική εμπειρία!
ΙΡΑΚ 2003 : Πυρηνικά στο Ιράκ.
Λάθος ώρα για να αστειευτεί διάλεξε την 1η Aπριλίου 2003 ο πρέσβης του Iράκ στη
Pωσία. Kατά τη διάρκεια συνέντευξης Tύπου στη Mόσχα και ενώ οι αμερικανικές
δυνάμεις προέλαυναν στο ιρακινό έδαφος, ο Aμπάς Kαλάφ Kουνφούτ διάβασε ένα
έκτακτο ανακοινωθέν του Pόιτερς το οποίο έλεγε: «Oι Aμερικανοί έριξαν κατά
λάθος πυρηνικό πύραυλο σε Bρετανικές δυνάμεις προκαλώντας τον θάνατο επτά
στρατιωτών». Oι πάντες πάγωσαν, αλλά η έκπληξή τους έγινε μεγαλύτερη όταν
άκουσαν τον πρέσβη να φωνάζει: «Πρωταπριλιά!». Ήταν η τελευταία συνέντευξη του
πρέσβη, αφού λίγες μέρες μετά το καθεστώς του Σαντάμ κατέρρευσε.
ΗΠΑ 1940: Θα πέσει ο
ουρανός στο κεφάλι μας. Στις 31 Mαρτίου 1940 το Iνστιτούτο Φράνκλιν στις HΠA
ανακοίνωσε ότι την επόμενη μέρα θα ερχόταν το τέλος του κόσμου και ένας τοπικός
ραδιοσταθμός μετέδωσε την είδηση ως εξής: «Oι χειρότεροι φόβοι σας ότι έρχεται
το τέλος του κόσμου επιβεβαιώνονται από τους αστρονόμους του Iνστιτούτου
Φράνκλιν. Oι επιστήμονες προβλέπουν ότι το τέλος έρχεται αύριο στις 3 το
απόγευμα. Δεν είναι πρωταπριλιάτικο αστείο». O πανικός ήταν τόσο μεγάλος, ώστε
οι αρχές δεν προλάβαιναν να απαντούν στα απελπισμένα τηλέφωνα των πολιτών. Tο
θέμα έληξε με την αποκάλυψη ότι η φάρσα ήταν έργο του υπεύθυνου Tύπου του
Iνστιτούτου, ο οποίος ήθελε να διαφημίσει ομιλία με θέμα «Πώς θα τελειώσει ο
κόσμος;» προγραμματισμένη για την 1η Aπριλίου.
ΑΓΓΛΙΑ 1993 : Independent:
Bρέθηκε το χωριό του Aστερίξ . Tο μαγικό φίλτρο της έμπνευσης φαίνεται ότι
ήπιαν οι συντάκτες του «Independent» οι οποίοι το 1993 δημοσίευσαν ρεπορτάζ για
την ανακάλυψη του χωριού του Aστερίξ από επιστήμονες της Oξφόρδης και του
Mπρεστ. Tο χωριό υποτίθεται ότι ανακαλύφθηκε ακριβώς στην περιοχή που το
τοποθετούσαν οι ιστορίες του Pενέ Γκοσινί. Oι ανασκαφές έβγαλαν στην επιφάνεια
νομίσματα τα οποία απεικόνιζαν αγριογούρουνα καθώς και πολλά μενίρ, ενώ δεν
ανακαλύφθηκε ούτε ίχνος ρωμαϊκής εισβολής.
Το
ψέμα (της πρωταπριλιάς) στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα
διαφοροποιήθηκε το έθιμο και πήρε την γνωστή ελληνική χροιά. Η βασική ιδέα
βέβαια παρέμεινε ίδια. Λέμε αθώα ψέματα με σκοπό να ξεγελάσουμε το «θύμα» μας.
Σε κάποιες περιοχές της πατρίδας μας, θεωρούν ότι όποιος καταφέρει να ξεγελάσει
τον άλλο, θα έχει την τύχη με το μέρος του όλη την υπόλοιπη χρονιά. Σε κάποιες
άλλες πιστεύουν ότι ο «θύτης» θα έχει καλή σοδειά στις καλλιέργειες του. Όσο για
το «θύμα», πιστεύεται ότι, σε αντίθεση με τον «θύτη», θα έχει γρουσουζιά τον
υπόλοιπο χρόνο και πιθανότατα αν είναι παντρεμένος θα χηρέψει γρήγορα. Στη
Θράκη το βρόχινο νερό της Πρωταπριλιάς θεωρείται θεραπευτικό και γι’ αυτό το
μαζεύουν σε μπουκάλια και πίνει απ’ αυτό ο άρρωστος.
Στην Κομοτηνή, (παλαιότερα
και Γκιουμουλτζίνα, τουρκικά: Gümülcine, μεσαιωνικά ελληνικά: Κουμουτζηνά,
Κομοτηναί ή Κομοτηνά), λέγανε πως την πρωταπριλιά το είχαν σε καλό να γελούν,
«για να γίνουν τα κουκούλια τους», όταν, βέβαια, είχαν σηροτροφία (εκτροφή
μεταξοσκωλήκων). Στην Τζαντώ της Ανατολικής Θράκης, είχανε, λέει, σε καλό να
γελάσουν τον άλλον, για να κάνουν τα δέντρα καρπό. Μα κείνος που ξεγελιόταν το
είχε σε κακό γιατί όλο το χρόνο θα ήτανε γελασμένος, κι αν ήταν παντρεμένος, θα
χήρευέ. Στην Άνδρο, πάλι, λένε ψέματα την 1η του Μάρτη κι όχι την Πρωταπριλιά.
Η
Πρωταπριλιά στις ελληνικές εφημερίδες
Το έθιμο της Πρωταπριλιάς
στις εφημερίδες, ανεξαρτήτως του πότε άρχισε και από πού, φαίνεται να φθίνει τα
τελευταία χρόνια στη χώρα μας. Η τήρηση της Πρωταπριλιάς στις εφημερίδες είναι
ταυτόσημη με την ύπαρξη του ελληνικού Τύπου, μια και συναντάμε πολλά τέτοια
«ψέματα» στα έντυπα όλων των εποχών.
Την άνοιξη του 1920 οι
βενιζελικές εφημερίδες έκαναν πλάκα στην αντιπολίτευση δημοσιεύοντας σχόλια που
την παρουσίαζαν σαν απογοητευμένη και απελπισμένη, κάνοντας την επόμενη ημέρα
την «Καθημερινή» να σχολιάζει μέχρι και τη δική της πλάκα, που έλεγε ότι ο
Βενιζέλος θα ιδρύσει υπουργείο για τη διενέργεια εκλογών: «Αι εφημερίδες της
κυβερνήσεως εδημοσίευσαν χθες πρώτην Απριλίου διάφορα φαιδρολογήματα εις βάρος
της Αντιπολιτεύσεως. Αλλη ότι “εορτάζει”, άλλη ότι “δέχεται επισκέψεις” και
λοιπά. (…) Είναι τρομακτικόν, τη αληθεία, να θέτη κανείς δηλώσεις τοσαύτης
πολιτικής χρηστότητας εις το στόμα ενός πολιτικού αρχηγού, προκειμένου να
εορτάσει ένα φαιδρό έθιμον».
Το έθιμο γνώρισε ιδιαίτερη
άνθηση μετά το 1974, όταν υπήρχε πλέον άπλετη ελευθερία στον Τύπο, ο οποίος
είχε ξεμπερδέψει και με τη βασιλεία, που ήταν από τη βάση της ένας θεσμός
λογοκρισίας. Κάτι ήξερε άλλωστε γι’ αυτό ο ηγέτης της Αριστεράς, Πασαλίδης,
όταν την Πρωταπριλιά του 1967 απαντούσε με τον ίδιο τρόπο στο χιούμορ των
δημοσιογράφων που τον ρωτούσαν αν είχε ζητήσει από τον τότε βασιλιά Κωνσταντίνο
εντολή σχηματισμού κυβέρνησης της... ΕΔΑ: «Δεν εζήτησα από τον βασιλιά την
εντολήν. Θα το έπαιρνε για πρωταπριλιάτικον αστείον».
Το 1982 η «Καθημερινή»
δημοσίευσε ένα ενδιαφέρον ψέμα όταν «αποκάλυπτε» φιλοβασιλική γιάφκα μέσα στην
τότε ΕΡΤ 1: «Ομολόγησαν ότι ανήκαν σε αντικαθεστωτική οργάνωση και ότι ασκούσαν
φιλοβασιλική προπαγάνδα οι δύο γυναίκες υπάλληλοι της ΕΡΤ που είχαν τεθεί εκτός
υπηρεσίας από την περασμένη Τρίτη λόγω μεταδόσεως του δημοτικού τραγουδιού
“Γρίβα μ’ σε θέλει ο βασιλιάς”. Αυτό ανακοίνωσε χθες σε ειδική συνάντησή του με
τους δημοσιογράφους ο υπουργός άνευ χαρτοφυλακίου Σάκης Πεπονής, ο οποίος
πρόσθεσε ότι, εκτός των δύο υπαλλήλων που ομολόγησαν ήδη τη συμμετοχή τους στην
παράνομη οργάνωση, υπάρχουν και άλλοι οκτώ υπάλληλοι της ΕΡΤ 1, εναντίον των
οποίων έχουν προκύψει υποψίες και ανακρίνονται συνεχώς».
Την ίδια χρονιά ο
«Μικροπολιτικός» στα «Νέα» ανέφερε ότι ο τότε Πρόεδρος της Δημοκρατίας
Κωνσταντίνος Καραμανλής θα έγραφε βιβλίο για τον εαυτό του, το οποίο θα
προλόγιζε ο τότε πρωθυπουργός Ανδρέας Παπανδρέου: «Tην επιμέλεια του βιβλίου,
που πέρα από το πολιτικό ενδιαφέρον θα αναφέρεται και σε πολλές άγνωστες
λεπτομέρειες από την καθημερινή ζωή του Προέδρου, όπως την αδυναμία του σε
μερικά πρόσωπα (π.χ. Θόδωρος) ή σε μερικά πράγματα (γκολφ, σπανακόπιτες κ.λπ.)
έκανε και... συνεχίζει (μια και στο αρχικό κείμενο όλο και κάτι προστίθεται
κάθε τόσο) ο Πέτρος Μολυβιάτης. Το ενδιαφέρον δεν βρίσκεται μόνο στο περιεχόμενο
του βιβλίου, αλλά και στον πρόλογό του. Γιατί θα τον γράψει – εκτός απροόπτου –
ο Ανδρέας Παπανδρέου! Η πρώτη κρούση έγινε πριν δύο μήνες περίπου, όταν το
κείμενο καθαρογράφτηκε, αλλά η “κατ’ αρχήν συμφωνία” έκλεισε κατά την
προχθεσινή δίωρη συνάντηση Προέδρου και Πρωθυπουργού. Όπως ακούστηκε, ο Ανδρέας
δέχτηκε, εφ’ όσον όλα πάνε καλά και ο Κων. Καραμανλής ξαναβάλει υποψηφιότητα
σαν Πρόεδρος το ’85. Θ’ αποτελεί άλλωστε το γεγονός και μια έμπρακτη απόδειξη
ότι το ΠΑΣΟΚ θα ψηφίσει Καραμανλή για Πρόεδρο...».
Το δεύτερο μισό της
δεκαετίας του ’80, ο απατεώνας τραπεζίτης Κοσκωτάς πρωταγωνιστούσε συχνά στις
ειδήσεις αυτής της ημέρας. Εκείνη την περίοδο ο Κοσκωτάς είχε αγοράσει τα
πάντα, εκτός από τις εφημερίδες που γραφόταν την πρωταπριλιά ότι αγόρασε. Δηλαδή
τον «Ριζοσπάστη» κατά τη «Βραδυνή», τον «Δημοκρατικό Λόγο» κατά τον «Ελεύθερο
Τύπο» και το «Ποντίκι» .
Πιο κοντά στην αλήθεια
είχε βρεθεί η «Ελεύθερη Ωρα», που είχε γράψει ότι ο Κοσκωτάς είχε πτωχεύσει,
κάτι που έγινε λίγα χρόνια μετά. Την ίδια χρονιά η «Αυριανή» έγραφε για τον
αφορισμό του Τρίτση από την Ιερά Σύνοδο, η «Ελευθεροτυπία» βούλιαζε το «Σισμίκ»
στην Τένεδο, η «Πρώτη» το έφερνε στο Τουρκολίμανο, ενώ για τη «Μεσημβρινή» η
κυβέρνηση έβγαζε – επιτέλους – τη χώρα μας από το ΝΑΤΟ.
Το 1987 είχαμε ένα
περιστατικό στην κρατική τηλεόραση που θυμίζει τη ιστορία με τη φραπελιά της
Δρούζα. Τότε, στην εκπομπή «Κυριακάτικα», που παρουσίαζε η Έλενα Ακρίτα,
παρουσιάστηκε ένας τύπος ο οποίος έλεγε ότι είχε ανακαλύψει ένα φάρμακο το
οποίο θεράπευε τα πάντα – και φυσικά και τον καρκίνο. Όπως είναι κατανοητό,
προκλήθηκε σάλος που οδήγησε τους υπεύθυνους της εκπομπής να ζητήσουν συγγνώμη
για τον πανικό που προκάλεσαν. Την ίδια ημέρα η Γενική Γραμματεία Τύπου είχε
αναγκαστεί να εκδώσει ανακοίνωση για να διαψεύσει ένα χαρτί που είχε φτάσει σε
όλες τις εφημερίδες, το οποίο έλεγε ότι ο Παπανδρέου σε συνάντησή του με τον
Σαρτζετάκη είχε ζητήσει από τον τελευταίο τη διενέργεια εκλογών.
Το 1988 η «Ελεύθερη Ώρα»...
δολοφονούσε τον εκδότη της με 32 σφαίρες σε μακάβριο πρωτοσέλιδό της, αλλά δεν
φανταζόταν ότι μερικά χρόνια μετά ο Γρηγόρης Μιχαλόπουλος θα περνούσε για
μεγάλο διάστημα την πόρτα της φυλακής.
ΑΠΡΙΛΗΣ
Στίχοι, Μουσική:Μίκης Θεοδωράκης
Τραγούδι Γρηγόρης Μπιθικώτσης
Απρίλη μου, Απρίλη μου
ξανθέ
και Μάη μυρωδάτε, καρδιά
μου πώς αντέ
Καρδιά μου πώς, καρδιά μου
πώς αντέχεις
μέσα στην τόση αγάπη και
στις τόσες ομορφιές
Γιομίζ’ η γειτονιά
τραγούδια και φιλιά
Την κοπελιά μου τη λένε
Λενιώ
Την κοπελιά μου τη λένε
Λενιώ
Την κοπελιά μου τη λένε
Λενιώ, μα το `χω μυστικό
Αστέρι μου, αστέρι μου
χλωμό
του φεγγαριού αχτίδα στο
γαϊτανόφρυδο
Στο γαϊτανο , στο
γαϊτανοφρυδό σου
κρεμάστηκε η καρδιά μου
σαν το πουλάκι στο ξόβεργο
