Γιώργος Φραντζεσκάκης : Μαθήματα ζωής από τη Lady

Μαθήματα ζωής από τη Lady

 

Μερικές σκέψεις με αφορμή μια μικρή αγγελία για μια ακρωτηριασμένη σκυλίτσα.

 

ΑΠΟ ΤΟΝ ΓΙΩΡΓΟ ΦΡΑΝΤΖΕΣΚΑΚΗ  

k9mailbox@yahoo.com

 

Τα σκυλιά που έχουν ακρωτηριαστεί δεν είναι καν στωικά. Είναι αυτό που είναι. Πλάσματα που αξιοποιούν ό,τι έχουν. Τρία πόδια; Κανένα πρόβλημα!

 

Έχω ένα ιδιαίτερο σημείο στην καρδιά μου για τα ακρωτηριασμένα ζώα. Και θα σας πω γιατί. Νομίζω πως, αν κάτι παρόμοιο συνέβαινε σ' εμένα, θα γινόμουν μίζερος, μελαγχολικός και κακότροπος. Βλέπω τους ανθρώπους που έχουν χάσει ένα μέλος να ζουν τη ζωή τους, ενεργοποιώντας τα αποθέματα κουράγιου που θα σας πουν ότι ενυπάρχουν στον καθένα μας, και λέω: «Στον καθένα από εσάς. Όχι σ' εμένα». Η καρτερία είναι μια αρετή που δεν έχω κατακτήσει ακόμα.

 

Βλέπω, όμως, και τα ζώα και χάσκω σαν ηλίθιος. Τα ακρωτηριασμένα σκυλιά δεν είναι καν στωικά. Είναι αυτό που είναι. Πλάσματα που αξιοποιούν ό,τι έχουν. Τρία πόδια; Κανένα πρόβλημα. Τριποδίζουν αμέριμνα και ευτυχισμένα που ΖΟΥΝ! Δύο πόδια; Χοροπηδούν σ' αυτά που τους έχουν απομείνει με την άνεση που απορρέει από τη συνειδητότητα της ύπαρξης τους. Όποιος πιστεύει ότι τα ζώα δεν κατέχουν την ανθρώπινη αυτεπίγνωση χρειάζεται να παρατηρήσει πιο προσεκτικά αυτή την κατηγορία των διασωθέντων. Έχει να μάθει πολλά.

 

Γι' αυτό εκνευρίζομαι πολύ με όσους επιμένουν να κόβουν ό,τι πιστεύουν πως περισσεύει στις ράτσες που αγαπούν. Αυτιά που χαλάνε την «άγρια όψη» ενός Ντόμπερμαν, ουρές που «ενοχλούν» στα Πίτμπουλ. Η δικαιολογία είναι πάντα η ίδια: «Η επέμβαση γίνεται πολύ νωρίς, είναι ανώδυνη, δεν βασανίζει το ζώο». Εκείνο που δεν θα σας πουν ποτέ είναι το ότι καμία από αυτές τις παρεμβάσεις δεν είναι πραγματικά απαραίτητη. Τα αυτιά δεν μολύνθηκαν για να χρειαστεί να φύγουν, οι ουρές δεν κακοφόρμισαν για να πρέπει να τις αφαιρέσεις. Το μόνο που έχει κακοφορμίσει εδώ είναι η αισθητική μας. Ύστερα από αιώνες επιλεκτικής αναπαραγωγής, που έχουν δώσει δείγματα τραγελαφικής υστερίας, όπως ράτσες μινιατούρες των 500 γραμμαρίων και τιτάνες των 156 κιλών, ο άνθρωπος συνήθισε να πιστεύει ότι τα σκυλιά είναι φτιαγμένα από πλαστελίνη. Τα πλάθουμε ΑΚΡΙΒΩΣ όπως θέλουμε - όχι για πρακτικούς σκοπούς, αλλά για να στιλβώσουμε τη ματαιοδοξία μας με μια υποψηφιότητα στο βιβλίο Γκίνες.

 

Ο νόμος είναι πλέον σαφής: οι μόνοι ακρωτηριασμοί που γίνονται αποδεκτοί είναι εκείνοι με θεραπευτικούς σκοπούς. Οι υπόλοιποι απαγορεύονται και τιμωρούνται. Όχι μόνο με τα περίφημα πρόστιμα που ποτέ δεν επιβάλλονται, αλλά και με κάτι που πονάει περισσότερο: αποκλεισμό από τις εκθέσεις μορφολογίας.

 

Το σκυλί της φωτογραφίας, η Lady, ανήκει στην πρώτη κατηγορία. Έχει τρία πόδια, είναι ημίαιμο Χάσια δυόμισι ετών, στειρωμένη, εμβολιασμένη και έτοιμη να σας δώσει ένα μάθημα ζωής.  Η Lady αναγκάστηκε να χάσει ό,τι έβαζε σε κίνδυνο την επιβίωση της. Εμείς ας κόψουμε ό,τι μας περισσεύει: τον φιλοζωικό ναρκισσισμό μας.

 

«Κ» της Καθημερινής

ΓΙΩΡΓΟΥ ΦΡΑΝΤΖΕΣΚAΚΗ : Οι σκύλοι εκπαιδεύονται. Οι άνθρωποι;

Οι σκύλοι εκπαιδεύονται. Οι άνθρωποι;

 

Μερικές σκέψεις με αφορμή την καταδικαστική απόφαση για τον εγκληματία με τη βαριοπούλα.

 

ΑΠΟ ΤΟΝ ΓΙΩΡΓΟ ΦΡΑΝΤΖΕΣΚAΚΗ 

 

Μαθαίνουμε αργά. Και, όσο κι αν θέλει κανείς να υπερασπιστεί την παιδεία και τον πολιτισμό ως εκπαιδευτικά εργαλεία, μαθαίνουμε ευκολότερα όταν κάνουμε την ποινή μας, μετά το «κέφι» μας. 85.000 αποτελέσματα στη διαδικτυακή αναζήτηση με τη φράση «9 μήνες στον βασανιστή του Μοσχάτου», όμως, εξασφαλίζουν ότι αυτό που μάθαμε στις 11/1/ 2012 δεν θα το ξεχάσουμε εύκολα.

 

Ο άνθρωπος που αποφάσισε να εξοντώσει με μια βαριοπούλα τα δύο σκυλιά που του κυνηγούσαν τις κότες, που απείλησε ότι θα κάνει το ίδιο στους περιοίκους που ανταποκρίθηκαν στα ουρλιαχτά των ζώων, δεν με ενδιαφέρει καθόλου. Ένας κοινός εγκληματίας είναι, ο οποίος πίστεψε ότι θα επιπλεύσει στο γενικό καθεστώς ατιμωρησίας. Κάποιοι σαν κι αυτόν δεν διστάζουν να σκοτώσουν άλλους ανθρώπους για μια χούφτα ευρώ.

 

Με ενδιαφέρουν εκείνοι που έτρεξαν να τον σταματήσουν, που έδωσαν μάχη για να σώσουν τα σκυλιά. Οι χίλιοι -και βάλε- που συγκεντρώθηκαν έξω από τη δικαστική αίθουσα, για να δείξουν στην κοινωνία μας και στους δικαστές ότι νοιάζονται. Με ενδιαφέρει ο πολιτικός που ανέλαβε να εκπροσωπήσει τους εναγόντες, και ας ανήκει στο πολιτικό φάσμα που απορρίπτω. Με ενδιαφέρουν οι δικαστές που έδειξαν να φρίττουν από την ιστορία που ξετύλιξαν μπροστά τους οι μάρτυρες. Και βρήκα αληθινή τη δυσφορία τους για τα μικρά περιθώρια προσήκουσας τιμωρίας που δίνει -προς το παρόν τουλάχιστον- ο νόμος.

 

Ο βασανιστής του Μοσχάτου καταδικάστηκε σε 9 μήνες εξαγοράσιμης φυλάκισης και χρηματικό πρόστιμο. Το σύνολο: 8.500 ευρώ. Θα ήθελα να τον δω στη φυλακή. Αλλά δεν μπορώ να μην παραδεχτώ ότι, αυτή τη φορά, το μάθημα που έδωσε η Δικαιοσύνη ξεπέρασε σε αποτελεσματικότητα 5 χρόνια αρθρογραφίας του υπογράφοντος.

 

Ίσως, τελικά, αυτή να είναι η θλιβερή, για το ανθρώπινο γένος, αλήθεια. Εμείς οι άνθρωποι καταβροχθίζουμε με λαιμαργία το καρότο, αλλά στεκόμαστε σούζα μπροστά στο μαστίγιο. Και δεν ξέρω αν εδώ ταιριάζει ένα «μπράβο» ή ένα «κρίμα».

 

«Κ» Καθημερινής

Σκύλος : πορεία από τον λύκο... ως τον άνθρωπο

Σκύλος : πορεία από τον λύκο... ως τον άνθρωπο

 

Επιστήμονες ερευνούν τη γενετική εξέλιξη και τη συμπεριφορά του τετραπόδου φίλου μας. Οι δρόμοι τον ανθρώπου και τον σκύλου διασταυρώθηκαν εδώ και  12-15 χιλιάδες χρόνια. Ήταν η συνάντηση ανάμεσα σε ένα πληθυσμό κυνηγών και τους λύκους που τους ακολουθούσαν για να αρπάξουν τα απομεινάρια της τροφής τους. Ο άνθρωπος έχει τη διαισθητική ικανότητα να καταλαβαίνει το σκύλο, τον οποίο επέλεξε κάθε φορά για την ικανότητα του να του προσφέρει διάφορες υπηρεσίες.

 

Γράφει η Natalie Levιsalles

 

Είναι δύσκολο να βρει κανείς κάποιο μέλος του ζωικού βασιλείου πιο οικείο και γνώριμο από τον σκύλο. Ωστόσο, όσο κι αν φαίνεται αδιανόητο, ο σκύλος αποτελεί αληθινό αίνιγμα της εξέλιξης. Κατ' αρχάς το γένος Canis familiaris συμπεριλαμβάνει υποδιαιρέσεις διαμετρικώς αντίθετες, που καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα, από το λεπτεπίλεπτο πεκινουά έως το   επιβλητικό   ντόμπερμαν. Επί πλέον, παρατηρείται το φαινόμενο, ορισμένοι από τους εκπροσώπους του γένους των σκύλων να μην έχουν καμία ομοιότητα.

 

Σε αντιδιαστολή με την πλειοψηφία των ζώων, οι διάφορες υποδιαιρέσεις και ράτσες σκύλων παρουσιάζουν μια διαφοροποίηση συμπεριφοράς μοναδική ανάμεσα στα ζώα. Ωστόσο, είναι όλοι απόγονοι του λύκου και μάλιστα είναι εκπληκτικό το γεγονός ότι όλοι οι σκύλοι είναι στην πραγματικότητα λύκοι. Σύμφωνα με την  ερμηνεία του Αμερικανού ερευνητή της γενετικής, Ρόμπερτ Βέιν που εργάζεται στο ζωολογικό Ινστιτούτο του Λονδίνου, «η διαφορά που υφίσταται ανάμεσα σ' έναν λύκο κι έναν σκύλο δεν είναι άλλη από τη διαφορά ανάμεσα σ' έναν Βρετανό κι έναν Γάλλο».

 

Έκπληξη, εξ άλλου, αποτελεί το γεγονός ότι ύστερα από μελέτες δεκαετιών πάνω σε θέματα που προσέφεραν περισσότερα στοιχεία για τη φαρμακολογία ή για την κτηνιατρική, παρά για την ουσιαστική έρευνα, ο σκύλος αιφνιδίως άρχισε να ενδιαφέρει τους επιστήμονες που εντρυφούν στην γενετική, την εξελικτική βιολογία ή την ηθολογία.

 

Το 1993 στις ΗΠΑ προτάθηκε ένα κολοσσιαίο ερευνητικό πρόγραμμα πάνω στη γενεαλογία των σκύλων, το οποίο αποβλέπει στον εντοπισμό των γονιδίων που σχετίζονται με τη συμπεριφορά τους.

 

Το ερώτημα υπό ποίες συνθήκες ένας λύκος εξελίσσεται σε σκύλο δεν υπάρχει στην πραγματικότητα, γιατί οι σκύλοι παραμένουν πάντα λύκοι. Σίγουρα, δεν υφίσταται ο ίδιος βαθμός ομοιότητας ανάμεσα στους λύκους και σε όλες τις ράτσες των σκύλων. Όμως, εφ' όσον το κριτήριο με το οποίο διαφορετικά άτομα καταγράφονται ως μέλη του ιδίου είδους είναι η δυνατότητα να αναπαραχθούν μεταξύ τους, τότε συνεπάγεται ότι σκύλοι και λύκοι ανήκουν στο ίδιο είδος. Η συνάντηση οποιουδήποτε σπερματοζωαρίου σκύλου με οποιοδήποτε ωάριο λύκου -και αντιστρόφως- δίνει ένα βιώσιμο ζυγωτό. Σύμφωνα με τον γενετιστή Ρόμπερτ Γουέιν, οι σκύλοι και οι λύκοι, έχουν, μάλλον τα ίδια γονίδια. Άλλωστε, ορισμένες οικογένειες λύκων παρουσιάζουν βαθμό συγγενείας με ορισμένους σκύλων μεγαλύτερο από εκείνον που υφίσταται ανάμεσα σε διαφορετικές οικογένειες σκύλων.

 

Άνθρωπος και σκύλος

 

Οι δρόμοι του ανθρώπου και του σκύλου διασταυρώθηκαν εδώ και 12 -15 χιλιάδες χρόνια. Ήταν η συνάντηση ανάμεσα σ' ένα πληθυσμό κυνηγών και στους λύκους που τους ακολουθούσαν, για να αρπάζουν τα απομεινάρια της τροφής τους. Ο Ρόμπερτ Γουέιν εκτιμά ότι ενδεχομένως η εξημέρωση του λύκου πραγματοποιήθηκε σε πολλούς τόπους, σε διαφορετικές εποχές και από διαφορετικούς πολιτισμούς.

 

Όσον αφορά τα πρώτα στάδια της εξημέρωσης, οι ερευνητές μόνον υποθέσεις μπορούν να διατυπώσουν.

 

Οι πρωτόγονοι πληθυσμοί χρησιμοποιούσαν τους σκύλους, συνήθως για να ζεσταίνονται τη νύχτα, ως φύλακες σε περίπτωση κινδύνου, για να τους βοηθούν στο κυνήγι και προπαντός για να καταναλώνουν τα απορρίμματα. Μετά τις πρώτες τους επαφές με το είδος, οι άνθρωποι άρχισαν να επιλέγουν τις ράτσες σκύλων που παρουσίαζαν τις απαραίτητες ικανότητες για το κυνήγι, τη φύλαξη των προβάτων αλλά και την προστασία των ιδίων.

 

Οι μηχανισμοί της φυσικής και της τεχνητής επιλογής αυτού του είδους είναι παρεμφερείς.

 

Ωστόσο, η εντατικοποίηση της επιλογής ορισμένων γνωρισμάτων του σκύλου από μέρους των ανθρώπων ερμηνεύει την εκπληκτική ταχύτητα της εξέλιξης ορισμένων ειδών.

 

Στη διαδικασία της εξημέρωσης, ο άνθρωπος επέλεξε τους λύκους εκείνους, που παρουσίαζαν ισχυρότερο το γνώρισμα της υπακοής. Το γνώρισμα αυτό είναι ήταν πιο σύνηθες στους νεαρούς λύκους. Η συστηματική όμως επιλογή των νεαρών λύκων ισχυροποίησε κληρονομικά τα γνωρίσματα τους και κατά συνέπεια ο σκύλος εξελίχθηκε σ' ένα είδος, που ως προς το λύκο παρουσιάζει γνωρίσματα εφήβου. Ο ενήλιξ σκύλος παρουσιάζει πολλά νεανικά γνωρίσματα τόσο στο εξωτερικό του παρουσιαστικό όσο και σε στοιχεία της συμπεριφοράς του. Με μια παρόμοια διαδικασία ερμηνεύεται και το γνώρισμα του ουρλιαχτού. Μία από τις «υπηρεσίες» που ενδιέφεραν τον άνθρωπο ήταν η φύλαξη της κατοικίας του και κατά συνέπεια επέλεγε τους περισσότερο θορυβώδεις λύκους, όπως αντιστοίχως επέλεγε τις γάτες εκείνες που σκότωναν περισσότερους αρουραίους.

 

Ως προς τη μελέτη των γονιδίων που καθορίζουν τη συμπεριφορά, οι ερευνητές ελπίζουν να χαρτογραφήσουν τα γονίδια εκείνα που ευθύνονται για την ύπαρξη τους. Για τη διερεύνηση τους, διασταυρώνουν διαφορετικά είδη και αναλύουν το αίμα τους για να μελετήσουν τα γονίδια. Στο ίδιο πρόγραμμα έχει συμπεριληφθεί ο εντοπισμός των γονιδίων που ευθύνονται για τις κληρονομικές ανωμαλίες και κυρίως για τις ασθένειες που πλήττουν τους σκύλους.

 

Ως προς την κοινωνική συμπεριφορά του γένους, ο κοινός παρονομαστής είναι η μονογαμική σχέση. Τόσο οι αρσενικοί όσο και οι θηλυκοί λύκοι είναι αφοσιωμένοι γονείς. Η αγέλη διαπλέκεται γύρω από το ισχυρότερο ζεύγος αρσενικού και θηλυκού που συχνά είναι και το μόνο που αναπαράγεται.

 

Όταν όμως ο λύκος εξελίσσεται σε σκύλο, ο άνθρωπος αναλαμβάνει το ρόλο του επικρατέστερου αρσενικού. Σε περίπτωση που ο άνθρωπος δεν αναλάβει το ρόλο του αρχηγού, ο σκύλος αποπροσανατολίζεται. Άλλωστε, σε αντίθεση με τη σταθερή μονογαμικότητα του λύκου, ο σκύλος αλλάζει εύκολα ερωτικό σύντροφο.

 

Κατά συνέπεια, ο σκύλος έχει εξασθενημένο το μητρικό φίλτρο, ενώ το πατρικό ένστικτο είναι ουσιαστικά ανύπαρκτο. Είναι γεγονός ότι σε αντιδιαστολή με τα όσα συμβαίνουν στους λύκους, η επιβίωση των μικρών σκύλων δεν εξαρτάται τόσο από τη συμπεριφορά των γονιών τους όσο από τον ίδιο τον άνθρωπο. Γενικώς, τόσο οι λύκοι όσο και οι σκύλοι αναπτύσσουν κοινωνικές και διαπροσωπικές σχέσεις ιδιαιτέρως πολυσύνθετες.

 

Παρατηρούνται ανάμεσα τους διάφορα είδη συνασπισμών, συμμαχιών και ανταγωνισμών. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον όμως παρουσιάζει η αγάπη που ο άνθρωπος έχει αναπτύξει για το σκύλο. Ο σκύλος είναι αναμφισβήτητα, ιδιαιτέρως κοινωνικό ζώο και διαθέτει γνωρίσματα ύψιστης σημασίας για τον άνθρωπο.

 

Για πολλούς η ύπαρξη αυτών των γνωρισμάτων ερμηνεύει τη συμπόρευση των δύο αυτών ειδών.

 

Όμως, η ερμηνεία αυτή δεν είναι επαρκής, δεδομένου ότι τα στοιχεία αυτά ισχύουν και γι' άλλα ζώα. Μια περαιτέρω ερμηνεία είναι εκείνη που αποδίδει την προσήλωση του ανθρώπου στο σκύλο στο είδος ταύτισης που αυτός αναπτύσσει με τον τρόπο ζωής των σκύλων όπως και με την οφθαλμοφανή δυνατότητα επικοινωνίας που αυτοί παρουσιάζουν.

 

Συγκεκριμένα είναι σχετικά εύκολο το να αναγνώσει κανείς τα ανακλαστικά ενός σκύλου σε αντιδιαστολή με τα αντίστοιχα της γάτας, που είναι λιγότερο ορατά και κατά συνέπεια πιο αινιγματικά. Ο άνθρωπος έχει τη διαισθητική δυνατότητα να καταλαβαίνει το σκύλο.

© «Liberation» - NATALIE LEVΙSALLES

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 22.5.1994

Λάικα, ένα αδεσποτάκι στα αστέρια

Ένα αδέσποτο στα αστέρια

Η σκυλίτσα Λάικα και η αληθινή ιστορία πίσω από το μύθο

Γράφει ο Γιώργος Φρατζεσκάκης

«Σαν σήμερα γεννήθηκε η Λάικα. Ψάξε το!» Το μήνυμα ήρθε στο κινητό μου από «άγνωστο αποστολέα» την περασμένη Παρασκευή. Το έψαξα. Δεν ήταν ακριβές. Η Λάικα, το μικρόσωμο σκυλί που εκτοξεύτηκε στο Διάστημα στις 3 Νοεμβρίου του 1957, για να δώσει το πολυπόθητο προβάδισμα στη Σοβιετική Ένωση, στον διαβόητο «αγώνα του Διαστήματος» ανάμεσα στο ανατολικό μπλοκ και τη Δύση, ήταν -φυσικά- αδέσποτη. Οι επιστήμονες του κοσμοναυτικού προγράμματος υπολόγιζαν ότι η ηλικία της ήταν περίπου τριών ετών, όταν την συμπεριέλαβαν στο πρότζεκτ «Σπούτνικ 2» μαζί με άλλα δύο σκυλιά. Και το αληθινό της όνομα ήταν Κουντριάβκα, που στα Ρωσικά σημαίνει «μικρή, χαριτωμένη σγουρομάλλα».

Την ιστορία της την ξέρουμε, λίγο-πολύ, όλοι. Για τους Σοβιετικούς, το διαστημικό πρόγραμμα ήταν η αιχμή του δόρατος στον Ψυχρό Πόλεμο με την Αμερική και τους συμμάχους της, και διακαής τους πόθος, από τη δεκαετία του '40 κιόλας, ήταν μια επανδρωμένη αποστολή πέρα από τη γήινη ατμόσφαιρα, στα όρια του ανοιχτού Διαστήματος. 

Προτού τολμήσουν όμως να βάλουν έναν κοσμοναύτη μέσα στην κλειστοφοβική κάψουλα της ρουκέτας τους, έπρεπε να εξακριβώσουν τις συνέπειες που έχει στα θηλαστικά η διαδικασία της εκτόξευσης, η έλλειψη βαρύτητας και η παραμονή στο Διάστημα.

Οι Αμερικανοί ήδη πειραματίζονταν με χιμπατζήδες. Μόνο και μόνο για να μην κατηγορηθούν για επιστημονικό μιμητισμό, οι Σοβιετικοί διάλεξαν τα σκυλιά. Το πρότζεκτ στέφθηκε με μερική, μόνο, επιτυχία. Λίγες ώρες μετά την εκτόξευση του Σπούτνικ 2, η Κουντριάβκα έπαψε να στέλνει σημάδια ζωής μέσω της τηλεμετρίας και ο θάνατος της επήλθε λόγω στρες και υπερθέρμανσης, όπως αποφάνθηκαν αργότερα οι επιστήμονες. Ωστόσο, το σοβιετικό κατεστημένο, ένθερμος οπαδός της προπαγάνδας, έστελνε «ανταποκρίσεις» στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης για αρκετές μέρες αργότερα, διαβεβαιώνοντας το κοινό ότι «η Κουντριάβκα χαίρει άκρας υγείας και απολαμβάνει τη θέα από ψηλά...»

Έπρεπε να περάσουν χρόνια από την περεστρόικα και να έρθει το 2002, για να μάθει επιτέλους ο κόσμος την αλήθεια. Η πρώτη ζωντανή κοσμοναύτης έζησε μερικές στιγμές βασανιστικής αγωνίας προτού αφήσει την τελευταία της πνοή, με τον τρόπο που κάθε σκυλί θα απευχόταν: μόνη και τρομαγμένη.

Αυτό δεν θα το διαβάσετε σε κανένα ιστορικό βιβλίο. Θα διαβάσετε, αντίθετα, πως «η Λάικα προετοίμασε το δρόμο για το ένδοξο πρόγραμμα των επανδρωμένων πτήσεων στο Διάστημα και εφοδίασε την επιστήμη με πολύτιμες πληροφορίες για το πώς αντιδρούν οι ζωντανοί οργανισμοί στις αντίξοες συνθήκες της διαστημικής επιβίωσης». Θα δείτε ακόμα το μνημείο που έστησαν οι Ρώσοι προς τιμήν της στη Μόσχα, τον Απρίλιο του 2008. Το μνημείο απεικονίζει μια Λάικα (γιατί η Λάικα είναι μια ολόκληρη κατηγορία φυλών σκύλων στη Ρωσία - εξ ου και η παρεξήγηση) να στέκει υπερήφανη πάνω στον κώνο μιας διαστημικής ρουκέτας, ατενίζοντας το άπειρο. Παρεμπιπτόντως, Λάικα στα Ρωσικά σημαίνει «αυτός που ουρλιάζει». Απλώς, στο Διάστημα δεν υπάρχει κανένας άλλος για να ακούσει την κραυγή σου...

Από το περιοδικό ¨Κ¨¨

 

Λάικα, η πρωτοπόρος κοσμοναύτης

Η Λάικα  ήταν μία σκυλίτσα που χρησιμοποιήθηκε στο Σοβιετικό Διαστημικό Πρόγραμμα. Στις 3 Νοεμβρίου 1957, έγινε ο πρώτος ζωντανός οργανισμός που μπήκε σε τροχιά γύρω από τη Γη, επιβαίνοντας στον τεχνητό δορυφόρο Sputnik 2. Ήταν η πρωτοπόρος της Διαστημικής, αφού άνοιξε το δρόμο για ασφαλή ταξίδια άλλων σκύλων, αλλά και το δρόμο του πρώτου κοσμοναύτη, Γιούρι Γκαγκάριν.

Το σύντομο ταξίδι της Λάικα

(στα Ρώσικα Лайка, "Αυτή που γαβγίζει")

Πριν γίνει πειραματόζωο της Σοβιετικής Διαστημικής Υπηρεσίας, ήταν αδέσποτο στην Μόσχα. Η επιλογή ενός αδέσποτου ήταν σκόπιμη, ώστε να έχει συνηθίσει στο κρύο και την πείνα και να μπορεί να ανταπεξέλθει ευκολότερα τυχόν δυσμενείς καταστάσεις κατά την πτήση. Ήταν ημίαιμη, πιθανώς τριών ετών. Το όνομά της στην αρχή ήταν Kudryavka ("μικρή σγουρομάλλα" στα Ρώσικα) ενώ την φώναζαν και Zhuchka ("Ζουζούνι") και Limonchik ("Λεμόνι").

Πέρασε μία σχετική εκπαίδευση εξοικείωσης με περιορισμένους χώρους και με τους θόρυβους και την επιτάχυνση της εκτόξευσης και στις 3 Νοέμβριου 1957 (για να γιορταστεί η 40-ή επέτειος της Ρωσικής Επανάστασης) εκτοξεύτηκε με το Σπούτνικ 2.

Το Σπούτνικ 2 είχε σχεδιαστεί και κατασκευαστεί στα γρήγορα, σε μόλις 1 μήνα, καθώς ο Νικίτα Χρουστσόφ είχε δώσει ρητή εντολή να προλάβει να εκτοξευτεί ο δορυφόρος στην επέτειο της Ρωσικής Επανάστασης. Ως αποτέλεσμα, αντίθετα με τους μεταγενέστερους σοβιετικούς δορυφόρους, δεν είχε προλάβει να σχεδιαστεί και για ασφαλή επανείσοδο στην ατμόσφαιρα και έτσι η Λάικα ήταν καταδικασμένη απ' τη στιγμή που άρχισε το ταξίδι της.

Το σχέδιο ήταν να μείνει ζωντανή επί 10 μέρες σε τροχιά, τρεφόμενη με ένα τζελ που περιείχε θρεπτικά συστατικά, και ύστερα να της γίνει ευθανασία, με δηλητήριο που είχε τοποθετηθεί στο τζελ που θα κατανάλωνε την δέκατη ημέρα. Οι αισθητήρες που ήταν τοποθετημένοι πάνω της έδειξαν ότι επιβίωσε απ' την εκτόξευση, οι παλμοί της όμως έφτασαν τους τριπλάσιους από το κανονικό λόγω του φόβου και επανήλθαν μετά από πολλή ώρα.

Επειδή ακριβώς το Σπούτνικ 2 είχε κατασκευαστεί πολύ γρήγορα και πρόχειρα, προκειμένου να προλάβει την επέτειο της Επανάστασης, λίγο μετά την επιτυχή τοποθέτηση σε τροχιά γύρω από τη Γη παρουσιάστηκε μία βλάβη στο σύστημα θερμομόνωσης και εξαερισμού, με αποτέλεσμα η θερμοκρασία στον χώρο που βρισκόταν η Λάικα να φτάσει ή ίσως και ξεπεράσει τους 40 βαθμούς Κελσίου. Καθώς ο οργανισμός των σκύλων δεν μπορεί να αντέξει τέτοια υπερθέρμανση, λόγω έλλειψης ιδρωτοποιών αδένων, η Λάικα πέθανε από έναν συνδυασμό θερμοπληξίας, καταπόνησης και ακραίου στρες, σε 5 έως 7 ώρες μετά την εκτόξευση, αφού είχε συμπληρώσει 4 τροχιές γύρω από τη Γη. Το Σπούτνικ 2 εξαερώθηκε κατά την επανείσοδό του στην ατμόσφαιρα στις 14 Απριλίου 1958, μετά από 2.570 τροχιές γύρω από τη Γη.

Εκτός από τον πρώτο ζωντανό οργανισμό σε τροχιά, έγινε έτσι και το πρώτο θύμα της εξερεύνησης του διαστήματος. Η πτήση της όμως απέδειξε ότι οι ζωντανοί οργανισμοί μπορούσαν να επιβιώσουν από μια εκτόξευση και από τις συνθήκες που επικρατούν σε τροχιά και έδωσε τα πρώτα στοιχεία για το πως συμπεριφέρονται τα έμβια όντα στο διάστημα. Παρόλα αυτά, ο τότε εκπαιδευτής της, Όλεγκ Γκαζένκο, το 1998 δήλωσε ότι «Όσο ο καιρός περνάει, μετανιώνω όλο και πιο πολύ γι' αυτό. Αυτά που μάθαμε από αυτή την αποστολή δεν ήταν τόσα ώστε να δικαιολογούν το θάνατο του σκυλιού».

Λαϊκή απήχηση

Το σύντομο ταξίδι της Λάικα, την έκανε ένα από τα πιο διάσημα σκυλιά του κόσμου. Απεικονίστηκε σε γραμματόσημα σε πολλές χώρες, και μάρκες από τσιγάρα και σοκολάτες είχαν το όνομά της. Τις τελευταίες δεκαετίες, έχει γίνει και όνομα συγκροτημάτων και τραγουδιών. Τον Νοέμβριο του 1997, σαράντα χρόνια μετά την πτήση της Λάικα, ένα μνημείο πεσόντων αστροναυτών ανεγέρθηκε στην Αστρόπολη, το κέντρο εκπαίδευσης των Σοβιετικών αστροναυτών κοντά στην Μόσχα. Σε μία γωνιά του μνημείου υπάρχει και η εικόνα της Λάικα.

 

http://tgotn.blogspot.gr/2014/12/blog-post_15.html

 

http://boraeinai.blogspot.com/2015/02/blog-post_89.html

Ο πιστός Χάτσικο (Chuken Hachiko)

Ο πιστός Χάτσικο (Chuken Hachiko)

 Ο Χάτσικο  γνωστός και ως Chuken Hachiko (ο πιστός Χάτσικο) ήταν ένας λευκός σκύλος ράτσας Ακίτα ο οποίος γεννήθηκε στις 10 Νοεμβρίου το 1923, στην πόλη Οντάτε της Ιαπωνίας. Έγινε διάσημος για την αξιοθαύμαστη αφοσίωση στον κύριό  του, στον οποίο έμεινε πιστός για όλη του την ζωή.

 

Τον Ιανουάριο 1924, ο Χιντεσάμπουρο Ουένο,  ένας καθηγητής στο πανεπιστήμιο του Τόκιο, υιοθετεί ένα λευκό κουτάβι Ακίτα ηλικίας δύο περίπου μηνών το οποίο ονομάζει Χάτσικο (σημαίνει κυριολεκτικά: ο όγδοος ευοίωνος πρίγκιπας). Ο καθηγητής ζούσε μοναχικά στα περίχωρα του Τόκιο και μεγάλωσε τον Χάτσικο σαν πραγματικό φίλο και σύντροφο. Ήταν πραγματικά αχώριστοι και καθημερινά περπατούσαν μαζί μέχρι τον σιδηροδρομικό σταθμό της Σιμπούγια, όπου ο καθηγητής έπαιρνε το τρένο για να πάει στο πανεπιστήμιο. Ο Χάτσικο πήγαινε κατόπιν σπίτι αλλά το απόγευμα ξαναγύριζε στον σταθμό, όπου περίμενε την επιστροφή του κυρίου του. Τον Μάιο του 1925 ο Χάτσικο συνόδευσε όπως πάντα τον καθηγητή στον σταθμό του τρένου και γύρισε σπίτι. Ο καθηγητής όμως δεν εμφανίστηκε ποτέ ξανά στον σταθμό γιατί κατά την διάρκεια μιας διάλεξης στο πανεπιστήμιο έπαθε καρδιακή προσβολή και πέθανε. Ο Χάτσικο ξαναγύρισε στον σταθμό, περιμένοντας στο ίδιο σημείο τον κύριό του κάθε μέρα, για το υπόλοιπο της ζωής του. Μετά τον θάνατο του καθηγητή πολλοί συγγενείς του πήραν τον Χάτσικο σπίτι τους, αυτός όμως πάντα κατάφερνε να το σκάσει και να ξαναγυρίσει στον σταθμό του τρένου.

 

Το 1925, ένας μαθητής του Ουένο ο οποίος ήταν ειδικός στα σκυλιά Ακίτα, αναγνώρισε τον μεγαλόσωμο σκύλο. Παρατήρησε δε, πως ο Χάτσικο περίμενε στον σταθμό κοιτάζοντας τα τρένα μέχρι να βγει και ο τελευταίος επιβάτης και ρωτώντας τους περαστικούς και τους θαμώνες του σταθμού οι οποίοι τον ταϊζαν, έμαθε για τον λόγο της αναμονής του. Λίγο καιρό μετά, δημοσίευσε μια εργασία για τα Ακίτα, την μεγαλύτερη από τις επτά ιαπωνικές φυλές τύπου Spitz (Σπίτζ), η οποία αριθμούσε τότε μόνο τριάντα καθαρόαιμα σκυλιά: ένα από αυτά ήταν και ο Χάτσικο. Ο μαθητής αυτός ερχόταν συχνά στον σταθμό για να δει τον Χάτσικο και έγραψε πολυάριθμα άρθρα σε τοπικές εφημερίδες, εξυμνώντας την αφοσίωση του λευκού Ακίτα. Ένα από αυτά τα άρθρα δημοσιεύτηκε σε μια εφημερίδα ευρείας κυκλοφορίας και ο Χάτσικο γίνεται σύντομα διάσημος. Οι Ιάπωνες εντυπωσιάζονται, ενώ γονείς και δάσκαλοι χρησιμοποιούν τον Χάτσικο σαν παράδειγμα ύψιστης αφοσίωσης και πίστης στην οικογένεια.

Τελικά, ο Χάτσικο χαρακτηρίστηκε σαν ζωντανός θρύλος και ένας διάσημος γλύπτης φιλοτέχνησε ένα μπρούτζινο άγαλμα που τον απεικονίζει καθιστό, να περιμένει το αφεντικό του. Το άγαλμα αυτό τοποθετήθηκε σε μια έξοδο του σταθμού της Σιμπούγια, ενώ στα αποκαλυπτήρια ήταν παρών και ο ίδιος ο ΧάτσικοΗ ιστορία του έγινε η αιτία της αναθέρμανσης του ενδιαφέροντος των Ιαπώνων για τους σκύλους Ακίτα, τους οποίους περιγράφουν ως "θαρραλέους σαν σαμουράι αλλά συνάμα τρυφερούς σαν γατάκια, με μεταξένια καρδιά αλλά και αλύγιστους σαν ατσάλι". Το άγαλμα αυτό καταστράφηκε από τους βομβαρδισμούς του Β Παγκοσμίου πολέμου, αλλά ξαναφτιάχτηκε πολύ γρήγορα από τον γιό του πρώτου γλύπτη.

 Στις 8 Μαρτίου 1935, περαστικοί βρήκαν τον Χάτσικο πεθαμένο σε ένα δρομάκι κοντά στον σταθμό της Σιμπούγια. Όταν το νέο του θανάτου του έγινε γνωστό, ο σταθμός και το άγαλμά του κυριολεκτικά κατακλύστηκαν από κόσμο και λουλούδια. Τα αίτια του θανάτου του έγιναν αφορμή για πολλές συζητήσεις και διαδόσεις. Αρχικά, είχαν βρει στο στομάχι του τέσσερα γιακιτόρι (σουβλάκια ιαπωνικού τύπου) αλλά απέκλεισαν την πιθανότητα θανάτου του από αυτά, αφού δεν βρήκαν αποδείξεις πως τα ξύλινα σουβλάκια έβλαψαν το στομάχι του. Ακόμη, ανακάλυψαν πως ο Χάτσικο είχε φιλαρίαση, μία ασθένεια που προκαλείται από παράσιτα αν ο σκύλος δεν λαμβάνει προληπτική αντιπαρασιτική αγωγή. Μόλις τον Μάρτιο του 2011, επιστήμονες ανακάλυψαν πως ο κύριος λόγος θανάτου του ήταν ο καρκίνος ο οποίος ήταν σε προχωρημένο (τελικό) στάδιο και είχε εξαπλωθεί από τους πνεύμονες μέχρι την καρδιά του. Τα όργανα του Χάτσικο διατηρούνται στη φορμόλη στο ερευνητικό κέντρο του Πανεπιστημίου του Τόκιο δίπλα σε μία προτομή του ιδιοκτήτη του.

 

Στο ακριβές σημείο όπου ο Χάτσικο περίμενε τον κύριό του έχουν τοποθετηθεί τέσσερις μπρούτζινες πατούσες σκύλου και ένα κείμενο στα Ιαπωνικά που αναφέρεται στην αφοσίωσή του. Η είσοδος του σταθμού της Σιμπούγια όπου βρίσκεται το άγαλμά του ονομάζεται Χάτσικο-γκούτσι - "η είσοδος του Χάτσικο" και αποτελεί δημοφιλές σημείο συνάντησης για εκατομμύρια Ιάπωνες.  Η μικροσκοπική πλατεία όπου βρίσκεται το άγαλμά του οριοθετεί το μοναδικό "Shibuya Crossing" (το σταυροδρόμι της Σιμπούγια), το οποίο θεωρείται το πιο πολυσύχναστο σταυροδρόμι παγκοσμίως (εκτιμάται ότι στο συγκεκριμένο σημείο η κίνηση των πεζών σε ώρα αιχμής είναι 1000 άτομα ανά λεπτό, με μέσο όρο καθημερινά 500 άτομα ανά λεπτό, ενώ υπολογίζεται πως οι διαβάτες είναι γύρω στα 2,5 εκατομμύρια καθημερινά).

Ένα όμοιο μπρούτζινο άγαλμα τοποθετήθηκε και στο Οντάτε, γενέτειρα του Χάτσικο, αλλά και στην είσοδο του μουσείου Ακίτα της περιοχής. Από τότε, ο πιστός Χάτσικο αποτελεί εθνικό σύμβολο αφοσίωσης για το Ιαπωνικό έθνος. Κάθε χρόνο στις 8 Απριλίου πραγματοποιείται μια σεμνή τελετή στον σταθμό της Σιμπούγια και εκατοντάδες Ιάπωνες έρχονται για να τιμήσουν την μνήμη του και την θρυλική αφοσίωση που έδειξε σε όλη του την ζωή.

Σήμερα, ο Χάτσικο βρίσκεται βαλσαμωμένος στο Εθνικό μουσείο φυσικής ιστορίας και επιστημών του Τόκιο.

 

Η ταινία

 

Η ιστορία του Χάτσικο μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο το 2009 με τον τίτλο Hachiko: A Dog's Story (Χάτσικο: Η ιστορία ενός σκύλου) στην οποία, εκτός από τον "Χάτσικο" πρωταγωνιστεί ο Ρίτσαρντ Γκιρ στον ρόλο του καθηγητή. Η ταινία εκτυλίσσεται στις ΗΠΑ στη σημερινή εποχή.

Πηγή : ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ