Σάββατο, 5 Ιουνίου 2010

ΟΙ ΕΥΡΩΠΑΙΟΙ ΜΑΣ ΤΗΝ ΕΙΧΑΝ "ΣΤΗΜΕΝΗ"



Εντείνονται οι φόβοι για εκτροχιασμό της κρίσης



SOS από G-20 για ευρω-τράπεζες, γαλλική «συνομωσία» στην ΕΚΤ, «Γραμμή Μαζινό» στην Ισπανία που δεν μοιάζει ικανή να συγκρατήσει τις δυνάμεις των αγορών, συνθέτουν σκηνικό επιδείνωσης της κρίσης

"Η" Online 4/6 17:45


Του Γιώργου Ι. Μαύρου

gmavros@pegasus.gr

«Νυν υπέρ πάντων η ανάπτυξη», αναφώνησαν την Παρασκευή οι υπουργοί Οικονομικών της G-20, οι οποίοι συναντήθηκαν στο Πουσάν της Νότιας Κορέας για να αναζητήσουν κοινούς τρόπους μιας κρίσης που ξεκίνησε ελληνική, μετατράπηκε σε ευρωπαϊκή και πλέον εξελίσσεται σε παγκόσμια.

Είναι χαρακτηριστικό ότι το βασικό μήνυμα της G-20 (δηλαδή της ομάδας των 20 πιο βιομηχανοποιημένων χωρών του ανεπτυγμένου και του αναπτυσσόμενου κόσμου) προς την Ευρώπη δεν αφορούσε τόσο μια πιθανή πτώχευση χώρας-μέλους της Ευρωζώνης, όπως η Ελλάδα, αλλά τη στήριξη των ευρωπαϊκών τραπεζών!

Με άλλα λόγια, υπάρχει έκδηλη ανησυχία ότι παρά τα άνευ προηγουμένου μέτρα λιτότητας και σκληρής δημοσιονομικής πειθαρχίας που έχουν ανακοινώσει οι πιο ευάλωτες χώρες-μέλη της Ευρωζώνης, και παρά τα τεράστια ποσά που προβλέπουν τα πακέτα-στήριξης που αποφασίστηκαν προσφάτως από τους ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αν δεν διασφαλιστεί η διατήρηση μιας έστω και ήπιας αλλά ωστόσο σταθερής ανάπτυξης στην παγκόσμια οικονομία, υπάρχει προφανής και ρεαλιστικός κίνδυνος συστημικής κατάρρευσης με απρόβλεπτες συνέπειες διεθνώς.

Η γαλλική «συνομωσία» στην ΕΚΤ και η ελληνική πτώχευση

Η ανησυχία αυτή δεν θα πρέπει να προκαλεί εντύπωση. Η γαλλογερμανική κόντρα στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας είναι άκρως αποκαλυπτική: η ΕΚΤ αγοράζει μαζικά ομόλογα του ελληνικού Δημοσίου (έκανε αγορές ομολόγων συνολικής αξίας περίπου 2 δισ. ευρώ σε καθημερινή βάση μέχρι τις αρχές της εβδομάδας). Με αυτόν τον τρόπο διατηρεί υψηλή την τιμή τους.

Ποιον ωφελεί αυτό; Όχι πάντως την Ελλάδα οι οποία δεν δανείζεται πλέον από τις αγορές αλλά από ένα πακέτο-διάσωσης ύψους 110 δισ. ευρώ, έχοντας μάλιστα ήδη λάβει την πρώτη δόση του δανείου. Αντίθετα, ωφελούνται οι κάτοχοι των ελληνικών ομολόγων, οι οποίοι είναι ως επί το πλείστον γαλλικές τράπεζες (κατέχουν ελληνικό χρέος συνολικής αξίας 80 δισ. ευρώ).

Οι γερμανικές, οι οποίες επίσης κατέχουν σημαντικό ποσοστό του ελληνικού χρέους, έχουν δεσμευτεί οικειοθελώς έναντι του Γερμανού υπουργού Οικονομικών, Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, να μην πουλήσουν ελληνικά ομόλογα ως το Μάιο του 2013. Με άλλα λόγια, η ΕΚΤ κάνει πλάτες ώστε οι γαλλικές τράπεζες να ξεφορτωθούν τους ελληνικούς τίτλους που κατέχουν και μάλιστα χωρίς κόστος, γεγονός που έχει εξοργίσει τους Γερμανούς και έχει βάλει σε υποψίες όλους τους υπόλοιπους.

Αν η ΕΚΤ διακινδυνεύει την υπόληψή της σε θέματα διαφάνειας για να εξυπηρετήσει τις γαλλικές τράπεζες, σημαίνει ότι τόσο η τελευταίες όσο και η ΕΚΤ θεωρούν τους ελληνικούς τίτλους όντως «τοξικούς» και το σενάριο μιας ελληνικής πτώχευσης όχι και τόσο απίθανο.

Έτσι, όμως, είναι σαν να αποδέχονται ότι μοιραία η Ελλάδα θα υποκύψει στις δυνάμεις της αγοράς κι ότι η μεγάλη μάχη για την αποτροπή μιας συστημικής κατάρρευσης πρέπει να δοθεί αλλού.

Η ευρωπαϊκή «Γραμμή Μαζινό» στην Ισπανία

Η Ευρώπη έχει σήμερα στήσει στην Ισπανία τη δική της «Γραμμή Μαζινό» έναντι των κερδοσκόπων, τονίζουν σε πρόσφατο άρθρο τους δυο επιφανείς οικονομολόγοι, ο Σάιμον Τζόνσον (τέως «γκουρού» του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου) και ο Πήτερ Μπουν. Η Ισπανία, γράφουν, με ετήσιο ΑΕΠ άνω των 1,3 τρισ. δολαρίων (8ο μεγαλύτερο στον κόσμο και 5ο στην Ευρώπη) και τεράστιο χρέος τόσο του Δημοσίου όσο και των τραπεζών, είναι πολύ μεγάλη για να αφεθεί να καταρρεύσει χωρίς να προκαλέσει ανεπανόρθωτη ζημιά στο χρηματοοικονομικό σύστημα της Ευρωζώνης.

Όπως, όμως, έκανε η Γερμανία το 1940 έτσι και οι δυνάμεις των αγορών υπερκέρασαν τις τελευταίες εβδομάδες αυτήν τη νέα «Γραμμή Μαζινό» χωρίς σοβαρή αντίσταση.

Τα γεγονότα που ταρακούνησαν τις αγορές δεν περιορίζονταν μόνο στην Ισπανία, αλλά ήταν απλωμένα σε όλον τον πλανήτη:

  • Το κόστος προστασίας έναντι πτώχευσης της Ινδίας αυξήθηκα κατά 79 μονάδες βάσης ή 44% και το αντίστοιχο κόστος ασφάλισης έναντι πιθανής χρεοκοπίας των κορεατικών τραπεζών κατά 45%.
  • Το επιτόκιο διατραπεζικού δανεισμού σε δολάρια (Libor) εκτινάχθηκε και οι επενδυτές συνέρευσαν στα υποτιθέμενα ασφαλή ομόλογα της Γερμανίας, της Γαλλίας και των ΗΠΑ πιέζοντας προς τα κάτω τις αποδόσεις τους.

Αυτό το μοτίβο αντανακλά τον κεντρικό πυρήνα των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι διεθνείς αγορές σήμερα. Οι επενδυτές έχουν ήδη αρχίσει να αντιλαμβάνονται, χάρη στα προβλήματα της Ευρωζώνης, ότι ο κόσμος είναι ένα ιδιαίτερα επικίνδυνο μέρος.

Οι υποβόσκοντες κίνδυνοι συμπεριλαμβάνουν την υπερ-εξάρτηση της Δύσης στη ραγδαία ανάπτυξη της Ασίας, η οποία ενδέχεται να εξασθενήσει, οι πιέσεις για οξεία δημοσιονομική σύσφιξη στις χώρες με υψηλά ελλείμματα, όπως η Ελλάδα, και το γεγονός ότι ιδιαίτερα μοχλευμένες τράπεζες εξακολουθούν να κατέχουν «τοξικά» περιουσιακά στοιχεία, τίτλους ακινήτων, κρατικά ομόλογα και άλλα.

Αν οι διεθνείς αγορές χάσουν και πάλι την... όρεξή τους για ανάληψη επενδυτικού κινδύνου, υπάρχουν πολλές κυβερνήσεις και τράπεζες εκεί έξω που δεν είναι βιώσιμα μοχλευμένες και θα αντιμετωπίσουν σοβαρό πρόβλημα.

Ο ρόλος της Ισπανίας σε αυτήν την πιθανή καταστροφή είναι καταλυτικός. Αν κατορθώσει να μειώσει το έλλειμμά της στο 5,3% του ΑΕΠ όπως έχει θέσει στόχο για φέτος, τότε παρόλο που η ανεργία είναι στο 20%, οι αγορές θα τις φερθούν με... αβρότητα, εκτιμούν οι Τζόνσον και Μπουν. Η υψηλή ανεργία της Ισπανίας είναι εν μέρει αποτέλεσμα πιο απελευθερωμένων αγορών, οι οποίες διευκόλυναν τους εργοδότες να μην ανανεώσουν συμβάσεις. Αυτό κατέστησε την Ισπανία ως χώρα με μια από της χειρότερες επιδόσεις στον τομέα της απασχόλησης στην Ευρώπη, όμως παράλληλα σημαίνει ότι η απασχόληση μπορεί να ανακάμψει τάχιστα.

Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι αν θα ανακάμψει η Ισπανία, αλλά αν οι διεθνείς αγορές επιδείξουν αρκετή υπομονή - και ανοχή- παρέχοντας σε έναν μεγάλο αριθμό χωρών, μεταξύ αυτών και στην Ελλάδα, επαρκή χρόνο για να προχωρήσουν στις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις.

Ιδιωτικά δάνεια: Η επόμενη κρίση

Η αχίλλειος πτέρνα της Ισπανίας, αλλά και άλλων χωρών στην Ευρώπη, είναι η ιδιωτική πιστωτική επέκταση: η ΕΚΤ θα αναχρηματοδοτεί κρατικό χρέος για μεγάλο χρονικό διάστημα, όμως, υπάρχουν 22 τρισ. ευρώ πιστώσεων που παρέχονται από το τραπεζικό σύστημα της Ευρωζώνης στον ιδιωτικό τομέα (με το ΑΕΠ της Ευρωζώνης να ανέρχεται σε περίπου 9 τρισ. ευρώ αυτό την καθιστά ιδιαίτερα εξαρτημένη στα δανεικά).

Αν το τραπεζικό σύστημα αποφασίσει να περιορίσει την ανάληψη ρίσκου τότε μέρος των ως άνω πιστώσεων θα περικοπούν επιβραδύνοντας περαιτέρω την ανάπτυξη στην Ευρωζώνη.

Οι χώρες που θα δεχθούν πρώτες και το σοβαρότερο πλήγμα αυτών των περικοπών, σε ένα τέτοιο σενάριο, θα είναι η Ελλάδα, η Ιρλανδία, η Ισπανία, η Ιταλία και η Πορτογαλία.

Ενδεικτικά, υπάρχουν περίπου 2 τρισ. ευρώ πιστώσεων προερχόμενων από το εξωτερικό προς την Ισπανία, την Ελλάδα και την Πορτογαλία. Ακόμα και μια ήπια συρρίκνωση αυτών των πιστώσεων θα πυροδοτήσει νέο γύρο υποχώρησης των αξιών στα χρηματιστήρια και τις αγορές ακινήτων, καθώς επιχειρήσεις και νοικοκυριά θα αρχίσουν να ξεπουλούν ότι μπορούν για να πληρώσουν τα δάνειά τους, ενώ οι τράπεζες θα ξεκινήσουν τις κατασχέσεις για να περιορίσουν την έκθεσή τους.

Ποιος είναι ασφαλής;

Η κατάσταση στην Ευρώπη είναι πολύ δύσκολο να προβλεφθεί, τονίζουν οι Τζόνσον και Μπουν. Για την ώρα η Γερμανία και η Γαλλία θεωρούνται ασφαλείς. Οι αποδόσεις των ομολόγων τους (σ.σ. το κόστος δανεισμού τους) έχουν υποχωρήσει σημαντικά το τελευταίο διάστημα, ενώ οι αποδόσεις της Ισπανίας έχουν ενισχυθεί και θα είχαν αυξηθεί πολύ περισσότερο αν δεν παρενέβαινε η ΕΚΤ.

«Ποιος, λοιπόν, είναι πραγματικά ασφαλής στην Ευρώπη;», διερωτώνται οι Τζόνσον και Μπουν. Με τη Γαλλία να τρέχει έλλειμμα 8% του ΑΕΠ στον προϋπολογισμό της για το 2010 και αναλογία χρέους/ΑΕΠ στο 83.6%, δικαιολογείται να είναι αισθάνεται ασφαλής την ώρα που η Ισπανία (με αναλογία χρέους/ΑΕΠ στο 65%) δεν είναι; Τα τριάντα χρόνια ελλειμμάτων που έχει στο ιστορικό της η Γαλλία δεν αφήνουν περιθώρια για αισιοδοξία ότι θα εφαρμόσει άμεσα δημοσιονομική πειθαρχία. Υπό αυτήν την έννοια, η Ισπανία εμφανίζεται σε πλεονεκτική θέση έναντι της Γαλλίας.

Οι γραμμές Μαζινό δεν σημαίνουν τίποτα, τονίζουν οι Τζόνσον και Μπουν, και καταλήγουν: Αν τα τελευταία ανησυχητικά σημάδια από τις αγορές αντανακλούν οικονομική επιβράδυνση αντί για ανάπτυξη της παγκόσμιας οικονομίας, τότε οι επενδυτές θα αρχίσουν σύντομα να αναρωτιούνται αν ακόμα και τα ασφαλέστερα επενδυτικά καταφύγια είναι πραγματικά ασφαλή.

Πηγή
http://www.imerisia.gr/article.asp?catid=12336&subid=2&pubid=33807151

Δεν υπάρχουν σχόλια: