Παρασκευή, 23 Οκτωβρίου 2009

ΩΡΑ ΔΙΑΔΟΧΗΣ




Από τον Κ. Καραμανλή στον Γεώργιο Ράλλη και στον Κώστα Σημίτη


Γιατί παραιτούνται οι αρχηγοί κομμάτων


Εχει μεγάλο ενδιαφέρον να αναζητήσει κανείς τι οδηγεί εντέλει έναν αρχηγό κόμματος σε παραίτηση, όπως αυτή του κ. Αλέκου Αλαβάνου από την ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ. Μια εκλογική αποτυχία σίγουρα αποτελεί καθοριστικό παράγοντα, αλλά μείζονα ρόλο «παίζουν» βέβαια το πολιτικό, το κομματικό ή και το προσωπικό κριτήριο της πολιτικής επιβίωσης και υστεροφημίας. Σε κάθε περίπτωση χρήσιμη και αυτονόητη είναι εξαρχής μια διευκρίνιση: Αλλη πολιτική βαρύτητα έχει η παραίτηση των αρχηγών στα κόμματα εξουσίας κι άλλη στα μικρότερα, τα οποία καλώς ή κακώς επηρεάζουν λιγότερο τον ρουν των πραγμάτων.

Με τα δεδομένα αυτά είναι πράγματι αξιοσημείωτο ότι από τους έξι πρωθυπουργούς που είχε η Ελλάδα στη μεταπολίτευση, δύο παραιτήθηκαν χωρίς να δώσουν μια εκλογική μάχη που όλα έδειχναν ότι θα χάσουν -Κων. Καραμανλής (1980) και Κώστας Σημίτης (2003)-, δύο αφού υπέστησαν μια δεινή ήττα -Γεώργιος Ράλλης (1981) και Κώστας Μητσοτάκης (1993)- και δύο για λόγους ανεξάρτητους των προθέσεών τους - Ανδρέας Παπανδρέου (1996) και Ξενοφώντας Ζολώτας (1990).

Κατά μια παράδοξη σύμπτωση, επίσης, δύο είναι μέχρι στιγμής οι αρχηγοί της αξιωματικής αντιπολίτευσης που παραιτήθηκαν χωρίς να κατορθώσουν να γίνουν πρωθυπουργοί (Ευάγγελος Αβέρωφ και Μιλτιάδης Εβερτ), ενώ ο αριθμός δύο φαίνεται να επηρεάζει και την πορεία της Αριστεράς: Τρεις αρχηγούς έχει αλλάξει το ΚΚΕ μεταπολιτευτικά (Χαρ. Φλωράκης, Γρηγόρης Φαράκος και Αλέκα Παπαρήγα), ενώ και ο Συνασπισμός (ΣΥΡΙΖΑ) θα μπορούσε να αναζητήσει τα κατά καιρούς προβλήματά του στο μοντέλο της... δυαρχίας στην ηγεσία του (Χαρ. Φλωράκης - Λεωνίδας Κύρκος παλαιότερα, Αλέκος Αλαβάνος - Αλέξης Τσίπρας σήμερα).

Πέραν ωστόσο των προφανώς αυθαίρετων αυτών διαπιστώσεων, μια σύντομη αναδρομή στους λόγους και κυρίως στον τρόπο που επέλεξαν να αποχωρήσουν οι πρωταγωνιστές της μεταπολιτευτικής μας ιστορίας, είναι χωρίς άλλο διδακτική για τη θέση που εκ των υστέρων κατέχουν στη συλλογική μνήμη.

Ετσι ενώ για παράδειγμα ο ιδρυτής της Ν.Δ. Κων. Καραμανλής και ο Κώστας Σημίτης είναι οι μόνοι πρωθυπουργοί που προτίμησαν να παραιτηθούν πριν από μια εκλογική δοκιμασία, μόνον στον δεύτερο καταλογίζεται μέχρι σήμερα φυγομαχία. Και τούτο διότι ο Καραμανλής παραιτήθηκε μεν πριν από τις εκλογές του 1981, αλλά έχοντας ήδη προσδιορίσει τον επόμενο πολιτικό στόχο που πέτυχε: διά της «μετακόμισής» του στην Προεδρία της Δημοκρατίας να μην ανατραπούν από τον Ανδρέα Παπανδρέου μείζονες επιλογές του, όπως η ένταξη της χώρας στην ΕΟΚ. Ενώ στον αντίποδα ο Κώστας Σημίτης όχι μόνον δεν απέφυγε να του χρεωθεί η συντριβή του ΠΑΣΟΚ το 2004, αλλά κατηγορήθηκε σφοδρότατα και για τον τρόπο που μεθόδευσε τη διαδοχή του. Το περιβόητο δακτυλίδι που έδωσε στο Γ. Παπανδρέου μέχρι πρότινος ήταν αιτία να επικρίνεται και από σημαίνοντα στελέχη του ΠΑΣΟΚ, ενώ για αρκετό καιρό επισκίασε ακόμη και τα αδιαμφισβήτητα πρωθυπουργικά του επιτεύγματα.

Για παρεμφερείς λόγους άλλωστε ελέγχεται σήμερα και ο κ. Αλ. Αλαβάνος. Οι σύντροφοί του δεν τον καλούν μόνον να εξηγήσει τους πολιτικούς (και όχι προσωπικούς) λόγους της παραίτησής του, αλλά και την επιλογή του να επιβάλλει σε ανύποπτο χρόνο στο τιμόνι του Συνασπισμού τον κ. Αλέξη Τσίπρα. Πόσω μάλλον όταν τον αμφισβητεί σήμερα, όπως μέχρι πρότινος ο κ. Σημίτης τον κ. Γ. Παπανδρέου...

Η περίπτωση του Ανδρέα Παπανδρέου είναι εντελώς διαφορετική. Ο ιδρυτής του ΠΑΣΟΚ υποχρεώθηκε μέσα στο νοσοκομείο να υπογράψει το κείμενο της παραίτησής του από την πρωθυπουργία, όταν επείσθη ότι οι δυνάμεις δεν του επέτρεπαν να συνεχίσει. Ενδεικτικό ωστόσο της «εξάρτησής» του με την εξουσία, είναι ότι ουδέποτε παραιτήθηκε και από την προεδρία του ΠΑΣΟΚ. Ακόμη και σήμερα οι Τηλ. Χυτήρης και Νίκος Αθανασάκης κρατούν ως επτασφράγιστο μυστικό τι τους είχε εκμυστηρευθεί ότι θα πράξει στο Συνέδριο του 1993, που έμελλε να διεξαχθεί μία μόλις μέρα μετά τον θάνατό του.

Ο Κώστας Μητσοτάκης από την άλλη πλευρά παραιτήθηκε, ως γνωστόν, αφού υπέστη δεινή εκλογική ήττα το 1993, την οποία εξακολουθεί να αποδίδει σε εσωτερική υπονόμευση και όχι σε σφάλματα της δικής του κυβέρνησης. Ο ιστορικός του μέλλοντος, ωστόσο, είναι βέβαιο ότι θα αναζητήσει και τους πολιτικούς λόγους που ο Κ.Μητσοτάκης δεν ξαναδιεκδίκησε την ηγεσία της Ν.Δ. παραδίδοντας επί της ουσίας αμαχητί την ηγεσία της Ν.Δ. στον Μιλτ. Εβερτ. Ο δε τελευταίος, όπως προαναφέρθηκε, είναι ο μόνος μαζί με τον Ευάγγελο Αβέρωφ που δεν κατόρθωσε να φτάσει ως αρχηγός της αντιπολίτευσης στην εξουσία. Ο μεν Μιλτ. Εβερτ παραιτήθηκε μετά την ήττα του από τον Κώστα Σημίτη το 1996, ο δε Ευ. Αβέρωφ παρέδωσε την ηγεσία της Ν.Δ. όταν έχασε τις ευρωεκλογές του 1984, αλλά ο πραγματικός λόγος -που δεν έκρυψε- ήταν η βεβαρημένη υγεία του.

Στα αξιοσημείωτα τέλος της σύντομης αυτής αναδρομής είναι ο παραλληλισμός που θα μπορούσε να γίνει στην πορεία του Γεωργίου Ράλλη και του κ. Γιώργου Παπανδρέου. Αμφότεροι ανέλαβαν την ηγεσία των κομμάτων τους προ μιας βέβαιης και προεξοφλημένης ήττας. Ο Γ. Ράλλης ωστόσο καίτοι εκ των πραγμάτων δεν έφταιγε, παραιτήθηκε αμέσως μετά τη συντριβή της Ν.Δ. το 1981. Ενώ ο σημερινός πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ κατόρθωσε εντέλει να διεκδικεί την εξουσία έχοντας υποστεί τρεις εκλογικές ήττες, γεγονός που δεν έχει προηγούμενο στην πρόσφατη ελληνική ιστορία...

Του Κωνσταντινου Ζουλα

21.06.2009

Πηγή:

http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_politics_2_21/06/2009_319452


Δεν υπάρχουν σχόλια: