Δευτέρα, 3 Αυγούστου 2009

Ελεγχος δημοσιονομικής διαχείρισης και σπατάλη



Στην ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ της ΚΥΡΙΑΚΗΣ δημοσιεύθηκε ένα ενδιαφέρον άρθρο του Δρ κ. Χ. Χαρίση που παρουσιάζει την ωμή πραγματικότητα της έλλειψης ορθολογικής παρακολούθησης και ελέγχου του Δημόσιου Λογιστικού της χώρας.

Από το άρθρο γεννάται το εύλογο ερώτημα : Όταν το Ελληνικό Δημόσιο δεν μπορεί να έχει την σαφή εικόνα που έχει κάθε επιχείρηση , ακόμα και η μικρότερη, της οικονομικής της θέσης πως είναι δυνατό να ασκήσει ορθολογική οικονομική πολιτική και να μην καταπιέζει τους Έλληνες Πολίτες;

Η άποψη του κ. Χαρίση με την οποία συμφωνούμε απόλυτα είναι σαφής : «Εάν δεν θέλουμε διαφθορά, διαπλοκή και σπατάλη, εάν θέλουμε κάθε ευρώ που δαπανάται να πιάνει τόπο, εάν θέλουμε αποτελεσματική δημοσιονομική διαχείριση και έλεγχο, η λύση είναι μονόδρομος. Άμεση αλλαγή του δημοσίου λογιστικού.»


Ελεγχος δημοσιονομικής διαχείρισης και σπατάλη

Του Δρος Χαριλαου Φ. Χαριση*

O έλεγχος της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης, δηλαδή του ουσιαστικού μέρους της δημόσιας δαπάνης και συγκεκριμένα της οικονομικότητας, της αποδοτικότητας, της αποτελεσματικότητας, αλλά και του ελέγχου συστημάτων, είναι το βασικό έργο του τεχνοκράτη ελεγκτή κάθε Ανώτατου Ελεγκτικού Ιδρύματος.

Στο πλαίσιο αυτό, διαρθρώνεται ο έλεγχος των Ανωτάτων Ελεγκτικών Ιδρυμάτων σε όλη την Ευρώπη.

Στη χώρα μας η εφαρμογή του ελέγχου αυτού είναι επιτακτική για το Ελεγκτικό Συνέδριο, πλην όμως απαιτεί την ύπαρξη κατάλληλης υποδομής, δηλαδή σύγχρονου νομοθετικού πλαισίου για την πραγματοποίηση των δημοσίων δαπανών.

Στην Ελλάδα τα τελευταία σαράντα χρόνια καταφέραμε να καταλήξουμε στο Ν. 2362/1995 περί δημοσίου λογιστικού. Ενα νόμο που παραβιάζει την πιο στοιχειώδη λογιστική αρχή που διδάσκονται οι πρωτοετείς φοιτητές οικονομικών, αυτήν της ενότητας των λογιστικών καταστάσεων, δηλαδή ενός προϋπολογισμού που περιλαμβάνει όλα τα οικονομικά του κράτους.

Στην Ελλάδα, αντί αυτού έχουμε δύο προϋπολογισμούς, τον τακτικό και τον προϋπολογισμό των δημοσίων επενδύσεων. Πρακτική που εφαρμόστηκε δηλαδή μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο για να βοηθήσει την τότε κατεστραμμένη Ελλάδα, ισχύει ακόμη και σήμερα! Επιπλέον, όταν σήμερα και η πιο μικρή επιχείρηση εφαρμόζει διπλογραφικό σύστημα, το ελληνικό Δημόσιο εφαρμόζει απλογραφικό σύστημα και δεν έχει κανένα σύγχρονο λογιστικό σχέδιο.

Μπορούμε, λοιπόν, να μιλάμε για έλεγχο των δημοσίων δαπανών και της σπατάλης; Οχι φυσικά. Τι στοιχεία θα ελέγξει ο σύγχρονος ελεγκτής; Μα αυτά που θα έχει καταγράψει το παρωχημένο δημόσιο λογιστικό. Δηλαδή, θα προβεί σε έναν έλεγχο αναποτελεσματικό ή ακόμη και ημιτελή. Εναν έλεγχο προληπτικό (κατ’ όνομα) που ελέγχει τμήματα της δαπάνης ενός έργου ή μιας μεγάλης προμήθειας και όχι έναν κατασταλτικό έλεγχο επιδόσεων που θα περιλαμβάνει και τον έλεγχο νομιμότητας και κανονικότητας.

Το Ελεγκτικό Συνέδριο έχει προσυπογράψει όλες τις διεθνείς συμφωνίες του INTOSAI (Διεθνής Ενωση Ανωτάτων Ελεγκτικών Ιδρυμάτων) που αναφέρονται στην υιοθέτηση σύγχρονων ελεγκτικών μεθόδων και των πλέον πρόσφατων ελεγκτικών προτύπων. Το κράτος έχει τη θέληση να ψηφίσει νόμους για τον εκσυγχρονισμό των δημοσίων οικονομικών της χώρας; Για την εισαγωγή των ΙPSAS (λογιστικά πρότυπα του δημόσιου τομέα) στα δημόσια οικονομικά;

Παρά τις θετικές ανακοινώσεις του πολιτικού και επιχειρηματικού κόσμου για την ανάγκη εισαγωγής προϋπολογισμών προγραμμάτων, δεικτών προόδου, διπλογραφικού συστήματος και λογιστικού σχεδίου στο Δημόσιο, το Κοινοβούλιο της χώρας δεν έχει την απαίτηση και δεν ασκεί την απαραίτητη πίεση για να αλλάξει η κατάσταση. Εάν την είχε, θα έπρεπε να την είχε εκδηλώσει τα τελευταία 40 χρόνια!

Τα αποτελέσματα των παραπάνω είναι εμφανή. Η σπατάλη καταδεικνύεται σε ημερήσια βάση από τον Τύπο. Οι δημόσιες προμήθειες, παρά τους νόμους που ψηφίζονται, χαρακτηρίζονται από τον Τύπο σκάνδαλα, γιατί δεν υπάρχει υποδομή για να εφαρμοστεί ο νόμος. Η χώρα γεμίζει ελεγκτικούς μηχανισμούς που αλληλεπικαλύπτονται και ενδεχομένως πολλάκις προσφέρουν νομιμοποίηση των δημοσίων δαπανών χωρίς αποτελεσματικό έλεγχο. Η νομική πολυλογία του κράτους δυσκολεύει τον ελεγκτή στο έργο του. Οι ελεγκτικές υποθέσεις και οι καταλογισμοί χρονίζουν στα γρανάζια της πολυνομίας και το κράτος είναι υπερήφανο γιατί έχει επιληφθεί η Δικαιοσύνη.

Το ίδιο το κράτος, που απαξιώνει τους κορυφαίους θεσμούς του όταν σύσσωμο οχυρώνεται πίσω από την έκθεση μιας ΜΚΟ για να μιλήσει για τη διαφάνεια και τη διαφθορά, γιατί το ίδιο θεωρεί ότι οι θεσμοί του υπάρχουν απλά για να υπάρχουν και όχι για να είναι αποτελεσματικοί.

Εάν δεν θέλουμε διαφθορά, διαπλοκή και σπατάλη, εάν θέλουμε κάθε ευρώ που δαπανάται να πιάνει τόπο, εάν θέλουμε αποτελεσματική δημοσιονομική διαχείριση και έλεγχο, η λύση είναι μονόδρομος.

Αμεση αλλαγή του δημοσίου λογιστικού. Εισαγωγή του διπλογραφικού συστήματος σε όλο τον δημόσιο τομέα. Εφαρμογή σύγχρονου λογιστικού σχεδίου. Εισαγωγή του προϋπολογισμού προγραμμάτων σε όλο τον στενό και ευρύτερο δημόσιο τομέα και σε κάθε φορέα που λαμβάνει κρατικό χρήμα. Συντονισμό όλων των ελεγκτικών μηχανισμών. Υποχρεωτικό έλεγχο της οικονομικότητας, της αποδοτικότητας, της αποτελεσματικότητας και των συστημάτων για όλες τις δημόσιες δαπάνες και όλους τους φορείς και ουσιαστική συζήτηση στο Κοινοβούλιο για τα πορίσματα του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Αμεση μείωση του προϋπολογισμού των φορέων που αδυνατούν να διαχειριστούν το δημόσιο χρήμα σύμφωνα με τα παραπάνω και υποχρεωτικό καταλογισμό του συνόλου της οικονομικής διαχείρισης στους φορείς που δεν υποβάλλουν λογιστικές καταστάσεις εντός της ταχθείσης νόμιμης προθεσμίας.

Τα παραπάνω θα ισχυροποιήσουν τον ρόλο του Ελεγκτικού Συνεδρίου που: α) απλά θα εφαρμόσει τη σύγχρονη μεθοδολογία που ήδη κατέχει και β) θα αξιοποιήσει το στελεχικό δυναμικό του, τόσο οικονομικής όσο και νομικής κατεύθυνσης, το οποίο θα εμπλουτίσει και με άλλες ειδικότητες. Ενδεχομένως να χρειαστεί και αλλαγές στην οργανωτική του δομή. Σε καμία όμως περίπτωση δεν μπορεί να υποβιβαστεί σε Ανεξάρτητη Αρχή, όπως πρόσφατα γράφτηκε. Ο τύπος του ως Ανωτάτου Δικαστηρίου εξασφαλίζει τη μέγιστη δυνατή ανεξαρτησία του εξωτερικού ελεγκτή του κράτους και το καθιστά ως Ανώτατο Ελεγκτικό Ιδρυμα ισότιμο με τα άλλα της Ευρώπης. Η μορφή του ως Δικαστηρίου είναι απλά θέμα παράδοσης όταν το 1833 η Ελλάδα υιοθέτησε το γαλλικό μοντέλο. Εξάλλου, πουθενά δεν υπάρχει επιστημονική απόδειξη για την υπεροχή του βρετανικού μοντέλου (ελεγκτικό ίδρυμα χωρίς δικαστικό μανδύα) και του γερμανικού μοντέλου (μεικτό) έναντι του γαλλικού.

* Ο Χ. Φ. Χαρίσης είναι οικονομολόγος - ελεγκτής στο Ελεγκτικό Συνέδριο και στο Σώμα Ελεγκτών του Μηχανισμού «Αθηνά» του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Οι απόψεις είναι προσωπικές.

http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_economy_1_02/08/2009_324335


Δεν υπάρχουν σχόλια: