Τετάρτη, 21 Ιανουαρίου 2009

Πανεπιστήμιο και δημόσιος τομέας

Η λογική βάση του εκπαιδευτικού μας προβλήματος

Του Ν. Γ. Πειρουνάκη
Οικονομολόγου

Περί το 1980 έκανε την εμφάνισή του στους δρόμους και τις σχολές το αλήστου μνήμης σύνθημα πολλών φοιτητών και παρατάξεων: «Οχι στην εντατικοποίηση των σπουδών». Συνδυάστε το αυτό με τους «αγώνες» για το «δικαίωμα» στην αντιγραφή ή το «δημοκρατικό» 5 ή, ακόμη, με την αδιαφορία πολλών φοιτητών και πρυτάνεων για τη μέχρι καταστροφής των δημόσιων Πανεπιστημίων και ΤΕΙ, κατάχρηση του πανεπιστημιακού ασύλου - αλλά και με την εικόνα βρομιάς, εξαθλιώσεως και συναλλαγής, που εδώ και πολλά χρόνια παρουσιάζουν τα δημόσια εκπαιδευτικά ιδρύματα.
Σε όποιον καλοπροαίρετο έχει περάσει από τα καλά Πανεπιστήμια της Εσπερίας - και είναι και ορισμένοι πολιτικοί αυτοί, οι οποίοι κατά τα άλλα κόπτονται υπέρ των δημόσιων Πανεπιστημίων, όταν απευθύνονται οι Φαρισαίοι στον «λαουτζίκο», που ηλιθίως τους ψηφίζει - δημιουργείται η απορία (για να παραφράσουμε τον Αστερίξ): Μα είναι τρελοί αυτοί οι Ρωμαίοι; Δεν βλέπουν φοιτητές και διδάσκοντες ότι με αυτά και με αυτά έχουν απαξιώσει το ελληνικό Πανεπιστήμιο και υποβαθμίσει την εκπαίδευση;


Εκπαίδευση και κράτος


Ε, λοιπόν, υπάρχει λογική βάση σε όλα τούτα (η οποία όμως δεν τα δικαιώνει, για να εξηγούμαστε). Ο κοινωνιολόγος καθηγητής Κ. Τσουκαλάς ήταν ο πρώτος που ανέδειξε (περί το 1983-1986) τη σχέση εκπαιδευτικών μηχανισμών και συγκροτήσεως του δημοσίου τομέως στην Ελλάδα - ότι δηλαδή οι εκπαιδευτικοί μας μηχανισμοί, κατ’ εξοχήν σε τριτοβάθμιο επίπεδο και επομένως και κατ’ ανάγκην σε δευτεροβάθμιο επίπεδο, κύριο σκοπό έχουν να παράγουν τυπικά προσόντα-χαρτιά, οι κάτοχοι των οποίων τα χρησιμοποιούν απλώς για διεκδίκηση θέσεων στον ευρύτερο δημόσιο τομέα. Η ουσιαστική γνώση και δεξιότητες είναι δευτερεύον ζήτημα.
Με την άποψη συμφωνεί και ο βουλευτής του ΠαΣοΚ και καθηγητής Κ. Σοφούλης (1996) και πολλοί άλλοι. Γιατί λοιπόν να κοπιάσει ο φοιτητής ή να ζητήσει ουσιαστική βελτίωση των σπουδών, αφού άλλο σκοπό έχει το ελληνικό Πανεπιστήμιο απ’ ό,τι, λ.χ., το αγγλικό ή αμερικανικό ή γερμανικό ή νοτιοκορεατικό;
Τώρα, βέβαια, αυτό το εκπαιδευτικό πρότυπο πνέει τα λοίσθια. Ο λόγος είναι ότι ένεκα δημοσιονομικών αδυναμιών το Δημόσιο δεν δύναται να προσλαμβάνει όπως στο παρελθόν, ενώ το άνοιγμα της οικονομίας στον διεθνή ανταγωνισμό αναδεικνύει το έλλειμμα γνώσεων και δεξιοτήτων του ελληνικού εργατικού, επαγγελματικού και διευθυντικού δυναμικού. Προσέξτε τώρα το πρόβλημα: Οποιαδήποτε προσπάθεια εκλογικεύσεως, εκσυγχρονισμού, καταξιώσεως και βελτιώσεως του ελληνικού δημόσιου Πανεπιστημίου, επειδή κατ’ ανάγκην θ’ απαιτήσει χρόνο, θ’ αναδείξει εν πάση περιπτώσει το τρομακτικό έλλειμμα γνώσεων και δεξιοτήτων των περισσότερων φοιτητών (και πολλών διδασκόντων...).
Ομιλούμε για παιδιά, που έδωσαν πολλά στην παραπαιδεία των φροντιστηρίων για να εισέλθουν στο δημόσιο Πανεπιστήμιο, με την ψευδαίσθηση ότι τουλάχιστον θα πάρουν ένα χαρτί, που κάποια πόρτα θα ανοίξει σε αυτά για το Δημόσιο. Μπορεί τώρα η όποια κυβέρνηση να πει σε αυτά τα παιδιά, «ξέρετε, ούτε στο Δημόσιο είναι δυνατόν να εισέλθετε (γιατί δεν υπάρχουν λεφτά και θέσεις), αλλά ούτε στον (διεθνή) ιδιωτικό τομέα (γιατί δεν φροντίσαμε να φτιάξουμε Πανεπιστήμιο, που να παρέχει τις δεξιότητες, που έχει ανάγκη η (διεθνής) αγορά και εν γένει η οικονομία της καινοτομικής γνώσεως) - το παραδεχόμαστε και σας το λέμε κατάμουτρα»;
Με άλλα λόγια, η όποια προσπάθεια αναβαθμίσεως του ελληνικού δημόσιου Πανεπιστημίου συνεπάγεται την παροχή επίσημης διαβεβαιώσεως προς τα παιδιά, που είναι τώρα από 14 ως 24 ετών, ότι ναι, όντως, αποτελούν μία χαμένη γενεά, επειδή ακριβώς, ακόμη και αν αρχίσει και ευδοκιμήσει η προσπάθεια αναβαθμίσεως του Πανεπιστημίου, θα πάρει τόσον χρόνο, ώστε αυτά θα τα αφήσει εκτός.
Υπ’ αυτές τις συνθήκες, πώς να μην είναι έξαλλη η νεολαία; Το δε τραγικό, όσο και αντιφατικό (καίτοι έχει λογική βάση), είναι πως την ιδία στιγμή έχει μάθει να είναι αντίθετη σε κάθε εκσυγχρονισμό του Πανεπιστημίου και υπέρ στενών σχέσεων αυτού του μηχανισμού με το Δημόσιο. Αλλά όποιος σπέρνει ανέμους (όλα τα ελληνικά κόμματα), θα θερίσει θύελλες μία ημέρα.

Δεν υπάρχουν σχόλια: