Κυριακή, 4 Ιανουαρίου 2009

Κ Α Λ Η Χ Ρ Ο Ν Ι Α

ΜΕ ΥΓΕΙΑ ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙ ΠΡΟΚΟΠΗ

ΓΙΑ ΟΛΟ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

Ένας καλός φίλος είχε την καλοσύνη να μου στείλει ένα άρθρο, του καθηγητή του Οικονομικού Τμήματος του Πανεπιστημίου Πειραιώς κ. Αναστασίου Δ. Καραγιάννη που δημοσιεύθηκε τις μέρες αυτές στην οικονομική εφημερίδα ΚΕΡΔΟΣ και αναφέρεται στην σχέση επιχειρηματικής ηθικής και ηθικής διαπαιδαγώγησης στα ελληνικά σχολεία.

Το άρθρο αυτό αξίζει να το διαβάσουν με ιδιαίτερη προσοχή τα μέλη του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου και του Υπουργείου Παιδείας γιατί είναι αυτοί που διαμορφώνουν τα σχολικά προγράμματα και έχουν την ΚΥΡΙΑ ΕΥΘΥΝΗ στην διαπαιδαγώγηση των χαρακτήρων των παιδιών μας. Βεβαίως δε παραβλέπουμε τον ρόλο που παίζει η οικογένεια στην διαμόρφωση καλών και ηθικών χαρακτήρων, όμως το σχολείο είναι ο μικρόκοσμος της κοινωνίας μας και εκεί μέσα διαπλάθονται κατά κύριο λόγο οι χαρακτήρες των παιδιών μας και αυριανών πολιτών.



Το μεγάλο μας πρόβλημα
Του Αναστάσιου Δ. Kαραγιάννη
Καθηγητή στο Οικονομικό Τμήμα του Πανεπιστημίου Πειραιώς
Email: adkar@unipi.gr


Συνήθως τέτοια μέρα του χρόνου δημοσιεύονται στις εφημερίδες γνώμες και προτάσεις που αφορούν σημαντικά γεγονότα της χρονιάς που πέρασε ή προβλέποντας τι θα έρθουν τη νέα χρονιά. Σε αυτό μου το σημείωμα θα απέχω από αυτή την πρακτική και θα αναφερθώ στο σημαντικότερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει η κοινωνίας μας σε όλες τις διαστάσεις της, οικονομικές, κοινωνικές και πολιτισμικές.

Το πρόβλημα αυτό δεν είναι άλλο από αυτό που οι περισσότεροι της μέσης ηλικίας αναγνωρίζουμε και σιγοψιθυρίζουμε: Της απαξίωσης ηθικών αρχών που αιώνες μας τροφοδότησαν με πολύ θετικά αποτελέσματα. Στοιχεία που την αποδεικνύουν είναι η μεγάλη διαφθορά, η πολύ μεγάλη αύξηση των παρανομιών, ακόμη και ο μεγάλος αριθμός των δικηγόρων και των δικαστικών υποθέσεων που διεξάγονται. Η ηθική παρακμή όμως, όπως έχουν δείξει οι οικονομολόγοι συγκρίνοντας διάφορες κοινωνίες, μειώνει την αναπτυξιακή δυνατότητα μιας χώρας. Ετσι συμβαίνει και με τη δική μας.

Σε τι όμως οφείλεται αυτή η ηθική απαξίωση των αρχών μας; Απαντήσεις μπορεί να υπάρχουν πολλές. Κατά τη γνώμη μου όμως η βασική είναι η μικρή σημασία που δίνουμε στην ηθική διαπαιδαγώγηση των παιδιών και νέων μας, που τώρα πλέον, που οι περισσότερες από τις μητέρες εργάζονται, την έχει σε μεγάλο βαθμό αναλάβει το σχολείο. Τα αποτελέσματα της χαμηλής ηθικής διαπαιδαγώγησης που γίνεται στα πρώτα χρόνια του νέου, είναι εμφανή στην επιχειρηματική ηθική όπως έχει διαπλασθεί τα τελευταία τριάντα χρόνια.

Αναφέρομαι ειδικά στους επιχειρηματίες, γιατί σε σημαντικό βαθμό έχουν την ευχέρεια με το παράδειγμά τους να επηρεάσουν τη λεγόμενη «γενικευμένη ηθική», δηλαδή τα ηθικά πιστεύω και κανόνες συμπεριφοράς των εργαζομένων και των καταναλωτών και γνωρίζουμε από διάφορες μελέτες όσο υψηλοτέρου επιπέδου είναι αυτή, τόσο βελτιώνονται οι αναπτυξιακές (κοινωνικές, οικονομικές, πολιτικές και πολιτισμικές) μας δυνατότητες.

Σε σχετικές μελέτες με ερωτηματολόγια που βρίσκονται σε εξέλιξη του υπογράφοντα σε συνεργασία με τον ομότιμο καθηγητή του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών Γιώργο Μπήτρο, διαπιστώθηκε ότι η επιχειρηματική ηθική στη χώρα μας όλο και ελαττώνεται με το πέρασμα του χρόνου. Ανω του 50% των ερωτηθέντων επιχειρηματιών τονίζουν ότι η ηθική διαπαιδαγώγηση που προσφέρεται στο δημοτικό και γυμνάσιο είναι από μέτρια έως μηδενική. Αυτή η διαπαιδαγώγηση ήταν όμως πολύ υψηλότερου επιπέδου για επιχειρηματίες άνω των 50 ετών (παλαιοί) σε σύγκριση με επιχειρηματίες κάτω των 40 ετών (νέοι).

Η ανοχή του σχολείου στις ηθικές παρεκτροπές των μαθητών με το πέρασμα των χρόνων έχει αυξηθεί πολύ. Η θέση των δασκάλων ότι «δεν βαριέσαι παιδί είναι», έχει υποκαταστήσει τη συμβουλή και την τιμωρία. Ενώ το 45% περίπου των παλαιών επιχειρηματιών αναγνώριζαν ότι το σχολείο «συμβούλευε και τιμωρούσε», τώρα μόνο το 34% των νέων επιχειρηματιών φαίνεται να έχει ίδια γνώμη. Αυτό δείχνει ότι τα παιδιά και οι νέοι μαθαίνουν πως η κοινωνία μας έχει πολύ μεγάλη ανοχή σε ηθικές παρεκτροπές και παρανομίες. Γι’ αυτό και οι παλαιοί επιχειρηματίες (άνω του 40%) τονίζουν ότι η ηθική της κοινωνίας έχει αρκετά παρακμάσει και ότι η παρανομία αποτελεί σχεδόν ενδημικό φαινόμενο.

Αυτό φαίνεται και από την επισήμανσή τους ότι πριν από τριάντα χρόνια οι ανταγωνιστές τους ήταν περισσότερο τίμιοι στις συναλλαγές από ό,τι τώρα. Επίσης, επισήμαναν ότι όσο περνούν τα χρόνια, οι κυβερνήσεις με την πολιτική τους αποδυναμώνουν τη δράση του καινοτόμου επιχειρηματία και ενισχύουν αυτή του «παρασιτικού». Γι’ αυτό και οι νέοι επιχειρηματίες θεωρούν σε μεγάλο βαθμό ότι η φοροδιαφυγή είναι έξυπνη από μέρους τους πράξη, ενώ οι παλαιοί τη θεωρούν σε σημαντικό βαθμό και ως καταδικαστέα.

Οι νέοι επιχειρηματίες, επίσης, δεν θεωρούν τόσο σημαντικό κοινωνικό στιγματισμό την παρανομία όσο οι παλαιότεροι, οι οποίοι φαίνεται εκτός των άλλων, ότι δεν μιμούνται σε μεγάλο βαθμό τις παρανομίες των ανταγωνιστών τους και δηλώνουν ότι επηρεάσθηκαν πολύ περισσότερο από τους νέους από τα θρησκευτικά τους πιστεύω στη διάπλαση της επαγγελματικής τους ηθικής.

Αφού διαπιστώνεται ότι σε σημαντικό βαθμό η χειροτέρευση της επιχειρηματικής ηθικής προκαλείται από τη μη κατάλληλη ηθική διαπαιδαγώγηση του σχολείου, αυτήν πρέπει πρώτα να βελτιώσουμε για να ξαναβρούμε ως κοινωνία το ηθικό ανάστημα του παρελθόντος και έτσι να αξιοποιήσουμε καλύτερα τις αναπτυξιακές μας δυνατότητες.

Δεν υπάρχουν σχόλια: